Hệ thống pháp lý tạo sức mạnh cộng đồng 'bảo vệ môi trường'

Việt Nam đã được cảnh báo là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi BĐKH, do đó xây dựng kịch bản BĐKH là việc làm vô cùng hệ trọng, đòi hỏi sự quan tâm đầu tư thích đáng, tiến hành một cách công phu, nghiêm túc nhất. Đây là việc làm mang tính khoa học rất cao cho nên cần huy động tối đa tiềm lực các nhà khoa học trí thức của đất nước.

Hệ thống pháp lí hiện nay đủ mạnh hay chưa?

Ông Lê Công Thành - cục trưởng Cục khí tượng thủy văn và biến đổi khí hậu.

Ông Lê Công Thành - cục trưởng Cục khí tượng thủy văn và biến đổi khí hậu trao đổi với PV Người đưa tin: "Trước các tác động hiện hữu của biến đổi khí hậu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của nước ta, Chính phủ đã sớm ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, từng bước hình thành hành lang pháp lý liên quan đến ứng phó với BĐKH như: Chiến lược quốc gia Phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai đến năm 2020; Chiến lược Phát triển ngành Khí tượng Thủy văn đến năm 2020; Chiến lược Phát triển Thủy lợi đến năm 2020; Chiến lược Tăng trưởng xanh; Luật Tài nguyên nước; Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; Chiến lược quốc gia về BĐKH. Các văn bản này đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng ban đầu để triển khai công tác ứng phó với BĐKH ở Việt Nam.

Tuy nhiên, một số chủ trương, giải pháp do được đề cập ở các thời kỳ khác nhau, nên còn thiếu tính đồng bộ, toàn diện; chưa có chính sách phù hợp để thúc đẩy giảm nhẹ khí nhà kính như là một cơ hội về phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường; một số chính sách huy động nguồn lực đã có nhưng chưa được bổ sung, điều chỉnh kịp thời phù hợp với bối cảnh BĐKH. Do vậy, trong thời gian tới cần tiếp tục xây dựng, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật cụ thể để thể chế hóa các chủ trương, giải pháp của Đảng, Chính phủ về ứng phó với BĐKH".

- Với cá nhân ông, những hành động cụ thể nào thiết thực góp phần bảo vệ môi trường và ứng phó với BĐKH?

Tôi cho rằng: "Có nhận thức đúng về BĐKH và các tác động, những thách thức của BĐKH cũng như cơ hội do BĐKH mang lại.

Sống thân thiện với thiên nhiên, môi trường, có ý thức bảo vệ tài nguyên thiên nhiên; sử dụng tiết kiệm, hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là tài nguyên nước và năng lượng.

Tích cực trồng mới, chăm sóc cây xanh để bảo vệ môi trường sống, tăng khả năng hấp thụ khí CO2, góp phần giảm nhẹ phát thải khí nhà kính".

Sức mạnh cộng đồng trong hoạt động bảo vệ môi trường

Chiều 15/4 tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ TN&MT Nguyễn Minh Quang và thứ trưởng Bùi Cách Tuyến đã có buổi làm việc với Tổng cục Môi trường báo cáo về công tác đánh giá môi trường chiến lược (ĐMC) và thẩm định đánh giá tác động môi trường (ĐTM).

Như vậy, có thể khẳng định ĐMC, ĐTM là một trong những công cụ được Nhà nước sử dụng trong công tác bảo vệ môi trường. Tham gia lập, thẩm định và thực thi đánh giá tác động môi trường là tổ hợp các cá nhân, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và cộng đồng dân cư có liên quan. Trong đó, vai trò của cộng đồng trong quá trình lập và thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường là vô cùng quan trọng. Ghi nhận vai trò này, Khoản 8 Điều 20 Luật Bảo vệ môi trường 2005 quy định: “Ý kiến của ủy ban nhân dân xã phường, thị trấn, đại diện cộng đồng dân cư nơi thực hiện dự án, các ý kiến không tán thành việc đặt dự án tại địa phương, hoặc không tán thành đối với các giải pháp bảo vệ môi trường phải được nêu ra trong báo cáo đánh giá tác động môi trường”.

Bộ trưởng Bộ TN&MT Nguyễn Minh Quang (ở giữa) phát biểu chỉ đạo

Phát huy tốt vai trò của cộng đồng trong một hoạt động cụ thể ĐMC, ĐTM sẽ góp phần thúc đẩy “sức ép cộng đồng” trong công tác bảo về môi trường. “Sức ép cộng đồng” chính là một dạng của chế tài thương mại trong công tác bảo vệ môi trường. Thực tế, chế tài thương mại đã và đang được áp dụng vô cùng hiệu quả trên thế giới nhưng ở Việt Nam khái niệm này đến nay vẫn còn khá mới mẻ. Nói cho cùng, trong khi chế tài hành chính, chế tài hình sự hiện nay còn tồn tại quá nhiều bất cập thì nên chăng chúng ta hãy học theo cách làm của cộng động thế giới đó là phát huy hiệu quả của chế tài thương mại trong lĩnh vực bảo vệ môi trường?

Nhận thức được vai trò của cộng đồng trong công tác bảo vệ môi trường mới chỉ là bước khởi đầu, phát huy hiệu quả vai trò này mới là điều đáng để bàn. Hiện nay, trong một dự án cụ thể, ý kiến cộng đồng không được xuyên suốt mà bị phân khúc rõ rệt. Ở giai đoạn đầu –giai đoạn lập ĐTM phần lớn các chủ dự án, cơ quan chức năng có tham vấn ý kiến cộng đồng nhưng thực tế việc tham vấn này chỉ mang tính hình thức, hầu như chưa có dự án nào tiến hành tham vấn cộng đồng nhằm khai thác kiến thức bản địa (đây là mục tiêu quan trọng nhất của việc phát huy cộng đồng trong quá trình ĐTM).

Ở giai đoạn thẩm định báo cáo và giai đoạn “hậu báo cáo” – giai đoạn báo cáo được đưa vào thực thi thì hầu như vai trò của cộng đồng bị triệt tiêu. Cách làm này ở Việt Nam đang đi ngược so với thế giới, ở các nước tiên tiến, người ta chú trọng nhất đến giai đoạn hậu báo cáo, có nghĩa là, vai trò của cộng đồng được phát huy hiệu quả nhất trong quá trình giám sát hoạt động của dự án, thể hiện ở việc: Phát hiện những sai phạm của dự án, doanh nghiệp, tổ chức; góp phần xử lý vi phạm; khiếu nại, tố cáo, đòi bồi thường thiệt hại….

Đối với một doanh nghiệp thì uy tín đối với cộng nói chung và đối với khách hàng nói riêng là điều sống còn, nó quyết định đến việc thành công hay thất bại của một doanh nghiệp. Uy tín ở đây thể hiện ở lòng tin của cộng đồng đối với sản phẩm doanh nghiệp sản xuất; những lợi ích mà doanh nghiệp đó đem lại cho cuộc sống của cộng đồng. Tất cả những thứ đó tạo nên danh tiếng và thương hiệu cho một doanh nghiệp.

Các nhà hoạch định chính sách quốc tế hiểu rất rõ rằng: Doanh nghiệp có thể chấp nhận những mức phạt hành chính cao nhưng doanh nghiệp lại không thể thờ ơ đứng nhìn uy tín, thương hiệu của mình trở lên xấu xí trong mắt cộng đồng. Điều này lí giải tại sao các doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường sợ nhất khi hành vi vi phạm bị phát giác và thông tin rộng rãi cho cộng đồng. Ở các thị trường văn minh như Mỹ, EU, Singapore… khi “văn hóa tẩy chay” trở lên phổ biến thì sức ép cộng đồng là một lá chắn hữu hiệu bảo vệ môi trường. Đứng trước sức ép này, doanh nghiệp buộc phải cân nhắc thiệt hơn khi có ý định coi nhẹ các giải pháp bảo vệ môi trường.

Muốn cho người Việt quen với “văn hóa tẩy chay”, “văn hóa từ chối” hay biết nói “không” với những sản phẩm gây tổn hại đến môi trường, ảnh hưởng đến lợi ích chung của cộng đồng thì ngay trong quá trình hoạch định và thi hành chính sách về môi trường vai trò của cộng đồng phải được chú trọng và đảm bảo.

Phú Sang

Mời bạn đọc cùng làm báo với Nguoiduatin.vn, viết tin bài, bày tỏ quan điểm về mọi mặt của cuộc sống gửi về hộp thư [email protected] .Tất cả thông điệp bạn quan tâm đều là tin tức

Video Thời sự xem nhiều

  • Hà Nội: Cháy lớn tại siêu thị điện máy mini Minh Hải [VIDEO]

    Hà Nội: Cháy lớn tại siêu thị điện máy mini Minh Hải [VIDEO]

  • Clip: Phát hiện loài chim cổ rắn siêu lạ nặng hơn 1kg ở Hậu Giang

    Clip: Phát hiện loài chim cổ rắn siêu lạ nặng hơn 1kg ở Hậu Giang

  • Clip: Cháy lớn ở kho sơn, ván ép trong khu công nghiệp Ngọc Hồi

    Clip: Cháy lớn ở kho sơn, ván ép trong khu công nghiệp Ngọc Hồi