“Khủng hoảng vĩnh cửu” và điều chờ đợi thế giới ở phía trước

“Khủng hoảng vĩnh cửu” và điều chờ đợi thế giới ở phía trước

Thứ 3, 29/11/2022 | 13:41
Một năm khó khăn đang qua đi. Thế giới lại sẽ đón một năm tiếp theo với nhiều ẩn số. Nhưng mọi cuộc khủng hoảng đều tạo ra những khả năng mới.

Thế giới đang quay cuồng với những cú sốc về địa chính trị, năng lượng và kinh tế. Để mô tả năm 2022, các biên tập viên của Từ điển tiếng Anh Collins đã chọn từ “permacrisis”, tạm dịch là “khủng hoảng vĩnh cửu”.

Được Collins định nghĩa là “một giai đoạn bất ổn và mất an ninh kéo dài”, đây là một từ ghép không hay ho nhưng bao hàm chính xác những gì đang diễn ra trong thế giới ngày nay.

Trong năm qua, địa chính trị đã có sự trở lại ngoạn mục. Trật tự thế giới thời hậu chiến do Mỹ lãnh đạo đang bị thách thức, nhưng nó sẽ không mất đi mà chỉ được chuyển đổi.

Cuộc đối đầu giữa phương Tây và Nga về Ukraine đã làm cuộc khủng hoảng năng lượng thêm trầm trọng, đồng thời khiến giá lương thực tăng vọt.

Xung đột Nga-Ukraine đã dẫn đến cú sốc hàng hóa lớn nhất kể từ những năm 1970 và sự định hình lại với tốc độ chóng mặt của hệ thống năng lượng toàn cầu. Tiếp đó, việc giá năng lượng tăng vọt đã làm trầm trọng thêm cú sốc thứ ba, đó là sự mất ổn định kinh tế vĩ mô.

Khái niệm bình thường hóa thời hậu đại dịch đã trở nên xa vời khi thương mại quốc tế được tổ chức lại theo các liên minh chính trị, đánh dấu buổi bình minh của một thế giới đa cực.

Thế giới - “Khủng hoảng vĩnh cửu” và điều chờ đợi thế giới ở phía trước

Một thành viên của các lực lượng vũ trang Ukraine tại Kharkiv, tháng 3/2022. Từ điển Collins (Anh) cho biết cuộc xung đột Nga-Ukraine đang làm tăng thêm cảm giác “khủng hoảng vĩnh cửu” toàn cầu. Ảnh: Washington Post

“Điều này đã dẫn đến một thực tế kinh tế mới, với lạm phát tăng cao hơn và chế độ chính sách tiền tệ ưu tiên ổn định lạm phát hơn tăng trưởng kinh tế. Kết quả là, lãi suất đang ở mức cao nhất trong nhiều năm và nền kinh tế toàn cầu đang chậm lại”, Tiến sĩ Nannette Hechler-Fayd’herbe, trưởng bộ phận kinh tế và nghiên cứu toàn cầu tại Credit Suisse, cho biết, đồng thời dự đoán rằng lạm phát sẽ vẫn là một vấn đề vào năm 2023, mặc dù nó có khả năng đạt đỉnh và bắt đầu giảm.

Theo bà Hechler-Fayd’herbe, nhìn xa hơn, sự gián đoạn liên quan đến đại dịch Covid-19 tại các trung tâm sản xuất như Trung Quốc, thay đổi nhân khẩu học, biến đổi khí hậu, đầu tư kinh doanh suy yếu do hậu quả của các rạn nứt địa chính trị, tất cả đều cho thấy tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu trung bình đang chậm hơn nhiều so với giai đoạn 2010-2019.

Chuyện gì xảy ra tiếp theo?

Câu trả lời cho câu hỏi trên phụ thuộc vào việc 3 cú sốc - địa chính trị, năng lượng và kinh tế - phát triển như thế nào và chúng ảnh hưởng lẫn nhau như thế nào. Trong ngắn hạn, phần lớn thế giới sẽ rơi vào suy thoái vào năm 2023 và ở một số nơi, sự yếu kém về kinh tế có thể làm trầm trọng thêm rủi ro địa chính trị, bà Zanny Minton Beddoes, Tổng biên tập tờ Economist, nhận định.

Sự kết hợp tai hại này sẽ được thể hiện rõ nhất ở châu Âu. Bất chấp mùa thu ôn hòa và giá năng lượng giảm, “lục địa già” vẫn phải đối mặt với những mùa đông khó khăn trong các năm 2022-2023 và 2023-2024. Nhiều nền kinh tế châu Âu đã ở bên bờ vực suy thoái. Lãi suất cao hơn cần thiết để giảm lạm phát sẽ làm giảm chi tiêu của người tiêu dùng và tăng tỉ lệ thất nghiệp.

Trong khu vực đồng Euro (Eurozone), cuộc khủng hoảng năng lượng đang chiếm ưu thế. Một cuộc suy thoái bắt đầu vào quý IV/2022 sẽ kéo dài cho đến cuối quý I/2023.

Nước Anh đang ở trong tình trạng tồi tệ nhất, do cả thiệt hại lâu dài từ Brexit và thiệt hại tự gây ra bởi kế hoạch cắt giảm thuế khổng lồ mà cựu Thủ tướng Anh Liz Truss khởi xướng. Để xây dựng lại niềm tin của thị trường, Anh sẽ trở thành nước đầu tiên trong G7 phải mạnh tay thực hiện chính sách thắt chặt tài chính, ngay cả khi “xứ sở sương mù” đang trải qua cuộc suy thoái sâu sắc nhất.

Đối với Trung Quốc, tăng trưởng phụ thuộc vào việc chính phủ nước này thay đổi chính sách zero-Covid như thế nào để chuyển đổi khỏi những gián đoạn.

Thế giới - “Khủng hoảng vĩnh cửu” và điều chờ đợi thế giới ở phía trước (Hình 2).

Các tháp giải nhiệt tại nhà máy nhiệt điện than ở Neurath, Đức, tháng 4/2022. Chi phí năng lượng tăng cao khiến ngay cả các chính trị gia thân thiện với môi trường nhất ở châu Âu cũng phải đồng ý khởi động lại các nhà máy điện than, đánh dấu sự đánh đổi rõ ràng giữa việc đảm bảo nguồn cung năng lượng có giá cả phải chăng cho người dân và doanh nghiệp, và sự an toàn và bền vững của môi trường. Ảnh: NY Times

Mỹ, một nhà sản xuất năng lượng lớn, được hưởng lợi từ những cú sốc hàng hóa trong năm nay. Bất chấp lạm phát leo thang và ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, nền kinh tế Mỹ có thể tự tin bước vào năm 2023. Mặc dù việc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) mạnh tay nâng lãi suất sẽ đẩy nền kinh tế vào suy thoái, nhưng với thị trường lao động mạnh mẽ và tiết kiệm hộ gia đình dồi dào, đó sẽ là một giai đoạn nhẹ nhàng.

Tựu chung lại, có rất nhiều lý do giải thích tại sao năm 2023 sẽ là một năm khó khăn. Nhưng bởi vì mọi cuộc khủng hoảng đều tạo ra những khả năng mới, nên đâu đó trên thế giới vẫn có một số tin tốt lành giữa tình trạng hỗn loạn ngày nay.

Trong bối cảnh hậu đại dịch và môi trường địa chính trị đã thay đổi, một số quốc gia vẫn sẽ trở nên thịnh vượng hơn. Ví dụ, các nền kinh tế của vùng Vịnh đang bùng nổ, không chỉ nhờ giá năng lượng cao mà còn nhờ vai trò ngày càng tăng của họ với tư cách là các trung tâm tài chính.

Ấn Độ, quốc gia sẽ vượt qua Trung Quốc để trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới vào năm 2023, sẽ là một điểm sáng khác, nhờ giá dầu Nga giảm, đầu tư trong nước ngày càng tăng và sự quan tâm ngày càng tăng từ các đối tác nước ngoài muốn đa dạng hóa chuỗi cung ứng của họ khỏi Trung Quốc.

Nhìn chung, lần này các nền kinh tế mới nổi sẽ tương đối “dễ thở” hơn so với các đợt nâng lãi suất và suy thoái toàn cầu trước đây.

Minh Đức (Theo Economist, The National News)

Kinh tế suy thoái, chính phủ Anh “thắt lưng buộc bụng”

Thứ 6, 18/11/2022 | 06:40
Để suy thoái kinh tế nông hơn và lạm phát dịu đi, chính phủ Anh phải đưa ra những quyết định khó khăn về tài chính.

Kinh tế Mỹ có khả năng “thoát hiểm” trong gang tấc

Thứ 2, 14/11/2022 | 15:01
Trong khi đó, kinh tế Trung Quốc được dự đoán sẽ phục hồi sau khi zero-Covid được nới lỏng và ảnh hưởng tới các thị trường châu Á mới nổi khác.

Cuộc hội ngộ không vui vẻ ở G20: Mỹ, Trung Quốc, Nga là tâm điểm

Thứ 2, 14/11/2022 | 10:55
Hội nghị Thượng đỉnh G20 năm nay bị lu mờ bởi cuộc họp bên lề giữa lãnh đạo 2 siêu cường Mỹ-Trung và chiếc ghế trống của Nga trên bàn tròn nghị sự.

Giá đắt cho xung đột Nga-Ukraine

Thứ 3, 27/09/2022 | 06:00
Tác động của cuộc xung đột được cảm nhận rõ thông qua sự leo thang của giá cả năng lượng, dẫn đến nhiều hệ lụy và nguy cơ suy thoái ở châu Âu và Đức.

Nền kinh tế thế giới đang “không khỏe”

Thứ 3, 24/05/2022 | 16:46
Tác động của xung đột Nga-Ukraine và Covid khiến tăng trưởng kinh tế trong quý I/2022 sụt giảm ở nhiều nước trên thế giới.

[E] Xung đột Nga-Ukraine: “Cú đấm bồi” cho kinh tế thế giới hậu Covid

Thứ 4, 30/03/2022 | 09:06
Giống như loại Covid-19, cuộc khủng hoảng mới nhất này ập đến bất ngờ, liên quan đến các yếu tố như quy mô, mức độ khốc liệt của nó, và phản ứng toàn cầu đối với nó.
Cùng tác giả

Kinh tế Đông Nam Á 2023: Vượt những “cơn gió ngược”

Thứ 6, 20/01/2023 | 14:00
Dù các “cơn gió ngược” khiến ASEAN giảm tốc trong ngắn hạn, nhưng trong trung và dài hạn, đây vẫn sẽ là một trong những khu vực phát triển nhanh nhất trên thế giới.

Mỹ không tin Nga rút khỏi Đảo Rắn vì thiện chí

Thứ 7, 02/07/2022 | 16:36
Đã có những suy đoán cho rằng trục Odessa có thể trở thành mặt trận tiếp theo trong xung đột Nga-Ukraine sau khi giao tranh ở Donbass kết thúc.

IFC hỗ trợ Việt Nam chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế carbon thấp

Thứ 5, 12/05/2022 | 13:38
Nhằm thúc đẩy chương trình nghị sự COP26 tại Việt Nam, Bộ TNMT sẽ phối hợp cùng IFC tạo dựng môi trường thuận lợi cho khu vực tư nhân đầu tư vào lĩnh vực khí hậu.

“Bom hạt nhân” tài chính Nga đang gánh chịu

Thứ 2, 28/02/2022 | 14:02
Kể từ khi Tổng thống Putin phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine, nền kinh tế nước Nga cũng đang phải gánh chịu những hậu quả tức thì từ cuộc chiến.

Nga có thực sự “vũ khí hóa” khí đốt tự nhiên?

Thứ 3, 15/02/2022 | 17:40
An ninh năng lượng của châu Âu đã trở thành tâm điểm trong bối cảnh căng thẳng Nga - Ukraine ngày một gia tăng.
Cùng chuyên mục

Giá iPhone 14 tại Trung Quốc giảm gần 3 triệu đồng

Thứ 2, 06/02/2023 | 18:14
Các đại lý Trung Quốc đang tích cực giảm giá cho các mẫu iPhone 14 sau khi chứng kiến nhu cầu tại thị trường điện thoại thông minh lớn nhất thế giới sụt giảm.

Đằng sau công ty bán khống khiến tỷ phú giàu nhất châu Á lao đao

Thứ 2, 06/02/2023 | 14:08
Đế chế của tỷ phú giàu nhất châu Á Gautam Adani đã rơi vào khủng hoảng trước những cáo buộc gian lận từ Hindenburg, một công ty “bán khống” có trụ sở tại Mỹ.

Gương mặt quen thuộc sẽ trở thành tân Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine

Thứ 2, 06/02/2023 | 10:32
Gần đây Tổng thống Zelensky đã tăng cường cuộc chiến chống tham nhũng để thúc đẩy các cuộc đàm phán về tư cách thành viên EU của Ukraine.

Xe tăng Nga T-90M Proryv phô diễn sức mạnh khủng khiếp

Thứ 2, 06/02/2023 | 07:51
Theo thông tin từ RT, đây là loại xe tăng được đánh giá tiên tiến nhất trong kho vũ khí của Nga.

Twitter tiếp tục bị tố quỵt nợ

Chủ nhật, 05/02/2023 | 09:18
Sau khi rơi vào tay tỷ phú Elon Musk, Twitter chứng kiến doanh số liên tục lao dốc, khiến công ty nhanh chóng rơi vào cảnh nợ nần chồng chất.
     
Nổi bật trong ngày

Xe tăng Nga T-90M Proryv phô diễn sức mạnh khủng khiếp

Thứ 2, 06/02/2023 | 07:51
Theo thông tin từ RT, đây là loại xe tăng được đánh giá tiên tiến nhất trong kho vũ khí của Nga.

Gương mặt quen thuộc sẽ trở thành tân Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine

Thứ 2, 06/02/2023 | 10:32
Gần đây Tổng thống Zelensky đã tăng cường cuộc chiến chống tham nhũng để thúc đẩy các cuộc đàm phán về tư cách thành viên EU của Ukraine.

Đằng sau công ty bán khống khiến tỷ phú giàu nhất châu Á lao đao

Thứ 2, 06/02/2023 | 14:08
Đế chế của tỷ phú giàu nhất châu Á Gautam Adani đã rơi vào khủng hoảng trước những cáo buộc gian lận từ Hindenburg, một công ty “bán khống” có trụ sở tại Mỹ.

Giá iPhone 14 tại Trung Quốc giảm gần 3 triệu đồng

Thứ 2, 06/02/2023 | 18:14
Các đại lý Trung Quốc đang tích cực giảm giá cho các mẫu iPhone 14 sau khi chứng kiến nhu cầu tại thị trường điện thoại thông minh lớn nhất thế giới sụt giảm.