Thực phẩm chức năng “dỏm”: Ai chịu trách nhiệm?

Thứ 2, 04/07/2022 | 07:00
Theo luật sư Tuấn, việc người dùng gặp phải biến chứng có thể do sử dụng TPCN không đúng cách gây ra, trong trường hợp này thì không thể khởi kiện bất kỳ ai.

Thời gian gần đây, liên tiếp một số sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe của nhiều công ty bị cơ quan chức năng tuýt còi. Tuy nhiên, thị trường về thực phẩm bảo vệ sức khỏe vẫn như “nấm sau mưa” khiến người dùng “chóng mặt”, không tìm lối ra trước “ma trận” đầy mật ngọt.

Trước thực trạng này, Người Đưa Tin (NĐT) đã có cuộc trao đổi với Luật sư Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Công ty Luật TNHH TGS, Đoàn luật sư thành phố Hà Nội để giúp người dùng có cái nhìn cẩn trọng hơn trước khi lựa chọn thực phẩm chức năng (TPCN) bảo vệ sức khỏe cho gia đình và bản thân.

NĐT: Thưa luật sư, trong trường hợp người tiêu dùng dùng TPCN nhưng gặp phải biến chứng thì có thể kiện ai? Đòi quyền lợi thế nào?

LS. Nguyễn Văn Tuấn: Việc sử dụng thực phẩm chức năng cũng cần phải có sự chỉ định của bác sĩ, chuyên gia y tế để đảm bảo hiệu quả sử dụng cũng như tránh những biến chứng xảy ra.

Do vậy, việc người dùng gặp phải biến chứng có thể do sử dụng không đúng cách gây ra. Trong trường hợp này, người dùng không thể khởi kiện bất kỳ ai.

Bên cạnh đó, cũng nhiều trường hợp người sử dụng gặp biến chứng là do thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc, không được cấp phép lưu hành trên thị trường, thậm chí là không có tác dụng, có chất gây hại cho sức khoẻ, tính mạng.

Sức khỏe - Thực phẩm chức năng “dỏm”: Ai chịu trách nhiệm?

LS. Nguyễn Văn Tuấn cho rằng cần phải có những thay đổi cho phù hợp, tăng nặng mức phạt về cả hành chính lẫn hình sự đối với hành vi quảng cáo thực phẩm chức năng "nổ".

Trong trường hợp này, người bị biến chứng do sử dụng thực phẩm chức năng có thể khởi kiện vụ án dân sự yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng căn cứ theo Khoản 1 Điều 584 Bộ luật dân sự năm 2015, cụ thể: “Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác".

PGS.TS Trần Đáng, Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm chức năng Việt Nam (VAFF) khuyến cáo: “Người tiêu dùng nên tỉnh táo lựa chọn các thực phẩm chức năng uy tín, được cấp phép và có sự chỉ định của bác sĩ. Đối với cơ quan quản lý cấp phép cho các thực phẩm chức năng thì phải cấp phép cho đúng và có sự kiểm tra chặt chẽ, giám sát theo đúng quy định của pháp luật”.  

NĐT: Có rất nhiều thực phẩm chức năng trên thị trường, cũng có khá nhiều thực phẩm chức năng bị cơ quan chức năng tuýt còi vì quảng cáo sai công dụng. Thế nhưng các đơn vị vẫn tiếp tục quảng cáo thổi phồng công dụng, phải chăng chế tài chưa đủ sức răn đe, thưa ông?

LS. Nguyễn Văn Tuấn: Về chế tài xử phạt đối với hành vi quảng cáo thực phẩm chức năng, căn cứ theo Điều 52 Nghị định số 38/2021/NĐ-CP của Chính phủ ngày 29/03/2021 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hoá và quảng cáo:

Hành vi không ghi hoặc không nêu rõ nội dung “Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh” trên quảng cáo sẽ bị phạt từ 5 đến 10 triệu đồng;

Hành vi quảng cáo sử dụng hình ảnh, thiết bị, trang phục, tên, thư tín của các đơn vị, cơ sở y tế, bác sỹ, được sỹ, nhân viên y tế, thư cảm ơn, lời cảm ơn của người bệnh, bài viết của bác sỹ, dược sỹ, nhân viên y tế; Quảng cáo thực phẩm chức năng gây hiểu nhầm có tác dụng như thuốc chữa bệnh; Quảng cáo thực phẩm có nội dung đăng tải, dẫn, trích dẫn hoặc nêu ý kiến người bệnh mô tả thực phẩm có tác dụng điều trị bệnh sẽ bị phạt từ 20 đến 30 triệu đồng.

Ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị tước quyền sử dụng Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm có thời hạn đến 24 tháng; Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc cải chính thông tin; Buộc tháo gỡ, tháo dỡ, sản phẩm quảng cáo hoặc thu hồi sản phẩm in, tạp chí in quảng cáo; hoặc Buộc tiêu hủy tang vật vi phạm.

Trường hợp quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về hàng hoá, dịch vụ, công dụng, xuất xứ,... có thể bị phạt từ 60 triệu đồng đến 80 triệu đồng theo quy định tại Khoản 5 Điều 34 Nghị định này.

Việc quảng cáo gian dối về hàng hóa, dịch vụ, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm sẽ bị xử lý hình sự về “Tội quảng cáo gian dối” theo Điều 197 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017, mức phạt cao nhất tối đa 03 năm tù giam.

Với tổng hợp các hành vi của bên bán thực phẩm chức năng, đơn vị quảng cáo sẽ, hoặc có nguy cơ gây ra tổn hại sức khoẻ cho nhiều người thì các mức phạt trên là chưa đủ sức răn đe. Do đó, cần phải có những thay đổi cho phù hợp, tăng nặng mức phạt về cả hành chính lẫn hình sự và cũng cần siết chặt khâu quản lý để đảm bảo tính hiệu quả của pháp luật trên thực tế.

Sức khỏe - Thực phẩm chức năng “dỏm”: Ai chịu trách nhiệm? (Hình 2).

"Nổ" quảng cáo, TPBVSK Hạ Khiết Vương vừa bị Cục An toàn Thực phẩm cảnh báo.

NĐT: Cục An toàn thực phẩm là cơ quan cấp phép cho các TPCN có phải chịu trách nhiệm khi liên tiếp các sản phẩm thực phẩm chức năng bị phạt?

LS. Nguyễn Văn Tuấn: Mọi sản phẩm thực phẩm chức năng trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường đều phải làm thủ tục công bố theo quy định của pháp luật.

Về thủ tục thực hiện tại Cục An toàn thực phẩm, cơ sở kinh doanh cần phải gửi hồ sơ (bao gồm: Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh có ngành, nghề kinh doanh thực phẩm; Giấy chứng nhận thực hành sản xuất tốt GMP; Kết quả kiểm nghiệm (nếu có); Mẫu, nhãn sản phẩm cần công bố; Giấy chứng nhận lưu hành tự do hoặc Giấy chứng nhận y tế đã được hợp pháp hóa lãnh sự; Hợp đồng gia công với nhà sản xuất ( có kèm theo GMP của nhà sản xuất)) tới Cục an toàn thực phẩm, sau đó Cục đánh giá trên hồ sơ và cho phép công bố.

Như vậy, việc được phép lưu thông sản phẩm còn phụ thuộc vào việc có Giấy chứng nhận thực hành sản xuất tốt GMP, kết quả kiểm nghiệm, Giấy lưu hành tự do/ Giấy chứng nhận y tế,... của các cơ quan có thẩm quyền.

Do đó nếu Cục an toàn thực phẩm khi thực hiện cấp phép lưu hành không kiểm tra lại thì sẽ có thể bỏ lọt những trường hợp làm giả các loại giấy phép hoặc các cơ quan kiểm nghiệm, cấp GMP cho kết quả không chính xác.

Trường hợp cơ sở, đơn vị kinh doanh thực phẩm chức năng không đủ các điều kiện nêu trên mà Cục An toàn thực phẩm vẫn cấp phép lưu hành thì người liên quan sẽ phải chịu trách nhiệm về sai phạm đó trước pháp luật.

NĐT: Xin cảm ơn ông!

Từng chia sẻ trên báo chí, PGS. TS Nguyễn Thanh Phong, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế,) cho biết mặc dù cơ quan chức năng đã ráo riết vào cuộc nhưng những quảng cáo "nổ", quảng cáo sai sự thật, gian dối, dùng từ lừa dối người tiêu dùng về công dụng của thực phẩm chức năng thực phẩm bảo vệ sức khoẻ vẫn tràn lan trên mạng xã hội, trên các trang youtube… "Tôi khẳng định tất cả những quảng cáo thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ khẳng định là "giải pháp hoàn hảo", "chữa khỏi", "vĩnh biệt căn bệnh", "điều trị tận gốc bệnh”... đều là lừa dối người tiêu dùng. Cục ATTP không bao giờ cấp phép cho những quảng cáo "vĩnh viễn chữa khỏi" hay có những cụm từ như trên trong giấy phép quảng cáo"- ông Phong khẳng định.

Trong một diễn biến liên quan đến quá trình cấp phép và quản lý các thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên thị trường hiện nay, Người Đưa Tin đã liên hệ với Cục An toàn thực phẩm mong làm rõ một số vấn đề.

Đến ngày 18/6, Người Đưa Tin nhận được công văn số 1147 của Cục An toàn thực phẩm về quy trình công bố và thanh kiểm tra thực phẩm chức năng.

Theo đó, TPCN bao gồm: thực phẩm bổ sung, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học. 

Đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, Chánh văn phòng Cục Bùi Thị Hồng Nương thông tin hồ sơ, trình tự đăng ký bản công bố sản phẩm thực hiện theo quy định tại Điều 7, Điều 8, Nghị định số 15/2018 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm. 

Đối với thực phẩm bổ sung: Hồ sơ, trình tự đăng ký bản công bố sản phẩm thực hiện theo quy định tại Điều 5 Nghị định 15/2018 của Chính phủ. 

Về hoạt động thanh tra TPCN, Chánh văn phòng Cục cho hay thực hiện theo quy định tại Thông tư 06/2021 ngày 1/10/2021 của Thanh tra Chính phủ quy định về tổ chức, hoạt động của đoàn thanh tra và trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra.

Chánh văn phòng Cục cũng cho biết thêm hoạt động kiểm tra được thực hiện theo quy định tại Thông tư số 48/2015 ngày 1/12/2015 của Bộ Y tế quy định hoạt động kiểm tra an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Y tế.

Thanh Lam

Cảnh báo kinh doanh đa cấp trái phép thực phẩm chức năng APLGO

Thứ 3, 30/11/2021 | 17:29
Việc kinh doanh thực phẩm chức năng thương hiệu APLGO có dấu hiệu kinh doanh đa cấp trái phép và đưa thông tin thổi phồng công dụng sản phẩm.

Cảnh báo về hành vi gian dối trong quảng cáo thực phẩm chức năng

Thứ 2, 26/07/2021 | 12:00
Cục An toàn thực phẩm phát hiện một số sản phẩm thực phẩm chức năng đang quảng cáo như thuốc chữa bệnh, không đúng bản chất sản phẩm.

“Loạn” thực phẩm chức năng phòng bệnh: Cẩn thận rước họa vào thân

Thứ 2, 21/09/2020 | 07:00
Rất nhiều bậc cha mẹ không tham khảo ý kiến bác sĩ, đã tự ý mua thêm nhiều loại thực phẩm chức năng (TPCN) có thành phần chủ yếu là vitamin với mục đích phòng bệnh cho con. Tuy nhiên, việc lạm dụng này không hề được các chuyên gia y tế, chuyên gia dinh dưỡng khuyến khích.
Cùng tác giả

Điều tra cơ bản về dầu khí: Tính rủi ro cao, nhu cầu vốn lớn

Thứ 3, 16/08/2022 | 15:09
Tiếp tục Chương trình Phiên họp chuyên đề pháp luật, sáng 16/8, UBTVQH cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).

Hàng loạt biến thể phụ mới xâm nhập, Bộ Y tế chỉ đạo khẩn

Thứ 3, 16/08/2022 | 10:39
Tại Việt Nam đã ghi nhận sự xuất hiện các biến thể phụ mới của biến thể Omicron (BA.4, BA.5, BA.2.75, BA.2.12.1) với khả năng lây nhanh.

Hoàn thiện thể chế về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Thứ 2, 15/08/2022 | 18:16
Việc xây dựng dự án Luật nhằm thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước về việc hoàn thiện thể chế bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Cho ý kiến về xử phạt hành vi cản trở hoạt động tố tụng

Thứ 2, 15/08/2022 | 16:03
Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Trí Tuệ cho biết, các hành vi cản trở hoạt động tố tụng xảy ra ngày càng nhiều, có xu hướng gia tăng.

Phiên họp chuyên đề pháp luật sẽ xem xét 11 dự án luật, pháp lệnh

Thứ 2, 15/08/2022 | 15:09
Đây là phiên họp chuyên đề pháp luật đầu tiên của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV.
Cùng chuyên mục

Cần Thơ: Kỳ tích cứu sống bệnh nhân đa chấn thương nguy kịch

Thứ 4, 17/08/2022 | 14:00
Một nam bệnh nhân đa chấn thương trong tình trạng nguy kịch vừa được ê-kíp bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ phối hợp cứu sống.

Căn bệnh 3 giây có 1 người mắc, bệnh nhân “đi chơi không nhớ đường về”

Thứ 4, 17/08/2022 | 11:34
Theo WHO, cứ 3 giây lại có 1 người mắc hội chứng này. Khi bệnh tiến triển, người bệnh không thể tự chăm sóc bản thân và sinh hoạt bình thường, họ cần người hỗ trợ.

Muốn giảm cân nhanh, đừng bỏ qua 7 loại gia vị có sẵn trong căn bếp nhà bạn

Thứ 4, 17/08/2022 | 07:00
Hiện nay vẫn có rất nhiều người lầm tưởng muốn giảm cân là phải ăn ít. Tuy nhiên, để giảm được cân, bạn cần có chế độ ăn uống khoa học và luyện tập.

Top 6 điểm hẹn hò lãng mạn nhất thế giới

Thứ 4, 17/08/2022 | 06:30
Đáp ứng mong muốn khám phá những địa điểm lãng mạn của du khách, trang đặt phòng quốc tế Booking.com chọn ra 6 địa điểm trong đó có thành phố Đà Lạt.
     
Nổi bật trong ngày

Người đàn ông liệt toàn thân vì thường dùng điện thoại theo cách này

Thứ 4, 17/08/2022 | 06:00
Trường hợp của người đàn ông dưới đây một lần nữa cho thấy tác hại khôn lường của việc thường xuyên dùng điện thoại vào ban đêm.

Tìm được "siêu quái vật" sống sót xuyên đại tuyệt chủng khủng long

Thứ 4, 17/08/2022 | 14:45
Đại tuyệt chủng hàng loạt giết chết 75% sinh vật trên Trái Đất bao gồm toàn bộ loài khủng long, tuy nhiên, một sinh vật kỳ dị vẫn tồn tại thêm 1.500-2.500 năm nữa.

Cần Thơ: Kỳ tích cứu sống bệnh nhân đa chấn thương nguy kịch

Thứ 4, 17/08/2022 | 14:00
Một nam bệnh nhân đa chấn thương trong tình trạng nguy kịch vừa được ê-kíp bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ phối hợp cứu sống.

Muốn giảm cân nhanh, đừng bỏ qua 7 loại gia vị có sẵn trong căn bếp nhà bạn

Thứ 4, 17/08/2022 | 07:00
Hiện nay vẫn có rất nhiều người lầm tưởng muốn giảm cân là phải ăn ít. Tuy nhiên, để giảm được cân, bạn cần có chế độ ăn uống khoa học và luyện tập.

Căn bệnh 3 giây có 1 người mắc, bệnh nhân “đi chơi không nhớ đường về”

Thứ 4, 17/08/2022 | 11:34
Theo WHO, cứ 3 giây lại có 1 người mắc hội chứng này. Khi bệnh tiến triển, người bệnh không thể tự chăm sóc bản thân và sinh hoạt bình thường, họ cần người hỗ trợ.