Hà thành kim cổ ký: Ký ức ngoại ô

Hà thành kim cổ ký: Ký ức ngoại ô

Thứ 5, 07/11/2019 | 21:00
0
Hình ảnh ngoại ô đã được mô tả trong các bài báo, trong văn chương xưa. Nó hiện ra xinh xắn và thanh bình. Đó là những con đường gạch lát nghiêng, hai bên là hàng rào cây khúc tần hay dâm bụt luôn được cắt tỉa gọn gàng.
Văn hoá - Hà thành kim cổ ký: Ký ức ngoại ô

Để đảm bảo an ninh cho thành phố Hà Nội nhượng địa, năm 1889, Chính phủ bảo hộ lập ra vùng đệm bao quanh thành phố gọi là ngoại ô. Đây là phần đất còn lại của hai huyện Thọ Xương, Vĩnh Thuận với 9 tổng 61 xã, thôn. Đến năm 1915 đổi là huyện Hoàn Long thuộc Hà Đông. Năm 1942 lại đổi là Đại lý đặc biệt Hà Nội thuộc Hà Nội.

Hình ảnh ngoại ô đã được mô tả trong các bài báo, trong văn chương xưa. Nó hiện ra xinh xắn và thanh bình. Đó là những con đường gạch lát nghiêng, hai bên là hàng rào cây khúc tần hay dâm bụt luôn được cắt tỉa gọn gàng. Từ cổng đi vào ngôi nhà lá thâm thấp có hoa ngâu, hải đường, khóm hoa nhài hay bụi hồng, cái sân nhỏ có hòn non bộ trồng cây si hay cây sanh. Xung quanh nhà là vườn trồng dăm cây xoan, vài cây ăn quả như: Bưởi, ổi hay lựu. Kế đó là cái ao nhỏ, có tấm ván bắc làm cầu. Xưa người ngoại ô giàu có ngoài có nhà trong phố thường xây cơ ngơi ở quê. Làng nào cũng có nhưng nhiều nhất có lẽ là Đông Ngạc. Ngày nghỉ họ về chơi tránh phố thị ồn ào.

Ngoại ô cũng có điện, có các vòi nước công cộng dùng không phải trả tiền nhưng lại ít ruộng. Nhà nào nhiều chỉ dăm sào, cấy lúa hay trồng màu cũng chỉ làm trong thời gian ngắn là xong nên nhà nào cũng phải làm thêm. Phần lớn các làng ngoại ô đều có một nghề, làng Phương Liệt có nghề sơn vôi, từng nhiều lần quét vôi trần Bách hóa Tràng Tiền trong lúc mọi người vẫn mua bán mà không rơi một giọt. Làng Trung Tự có nhiều ao thì chuyên thả rau muống bè, Khương Thượng chuyên làm chả nhái nên được gọi là làng “chặt đầu, lột da”. Cách Khương Thượng không xa làng Khương Hạ chuyên muối dưa cà. Làng Tương Mai, Hoàng Mai bán cơm từ thế kỷ 19, sau chuyên bán xôi vò xôi lúa còn “Tứ Kỳ gánh cân, Pháp Vân gánh nánh” nghĩa là Tứ Kỳ làm bún, Pháp Vân nổi tiếng với nghề bán bún ốc. Ở phía bắc thành phố thì Phú Thượng chuyên làm rượu nếp gánh vào phố bán. Phía tây có Ngọc Hà, Hữu Tiệp chuyên trồng hoa.

Nhưng làng không có nghề thì vào trong phố làm cho các hãng, hay việc lặt vặt. Trai ngoại ô vừa hiền vừa chăm. Trên đường đi làm về tranh thủ chở thùng nước gạo về nuôi lợn. Cái gì cũng biết, từ chữa điện, kỳ cạch làm mộc hay chữa ống nước. Đàn bà con gái ngoại ô thì đảm đang, thức khuya làm hàng, dậy sớm đi bán. Khách của chuyến tàu điện đầu tiên trong ngày chủ yếu là các bà các cô. Gánh rau muống, rau cải đã xếp gọn ở cuối toa. Các bà bán bánh cuốn, bán xôi xuống tàu là bê vào mái hiên chờ khách. Lởi xởi và nhẹ nhàng cho đến hết hàng. Chiều về lại nhào ra ruộng ra vườn chăm lúa, chăm rau. Con cái ở nhà biết việc cứ tự động làm.

Theo thời gian ngoại ô dần thay đổi. Khi con cái đông hơn và phải dựng vợ cho con trai thì dân ngoại ô phải làm thêm gian nhà cho con ở riêng. Thời bao cấp, gạch, ngói hiếm nên phải xây nhà bằng gạch xỉ. Cứ ngày cuối tuấn, bố mượn xe bò đến các cửa hàng ăn uống mậu dịch xin xỉ than, có khi lên tận Nhà máy điện Yên Phụ. Xúc đầy xe rồi bố kéo con đẩy chở về đóng gạch ba banh. Xây xong để tường khô rồi ra Bến Nứa hay bến Bạch Đằng mua tre làm đòn tay và dui mè, ghé qua chợ Đồng Xuân mua ít dây thép. Chỉ cần dàn đòn tay lên hai đầu tường, buộc dui mè rồi quăng giấy dầu lên là xong phần mái,...
Thế hệ sinh ra trong ngôi nhà gạch ba banh và gác xép nay cũng đã trung niên hết lượt. Ngoại ô xưa nay đã thành nội đô. Không còn vườn còn ao, không còn đường làng và con người cũng khác.

N.N.T

Hà thành kim cổ ký: Khu Đồn Thủy và “cổng Pháp quốc”

Thứ 4, 18/09/2019 | 10:57
Đồn Thủy do vua Minh Mạng cho lập trên sông Hồng, có nhiệm vụ kiểm soát tàu thuyền ra vào Hà Nội. Đồn cũng là nơi đóng quân của lực lượng thủy binh nhà Nguyễn. Đến thời vua Tự Đức, đồn thủy binh này chuyển đi nơi khác nên khu vực này bỏ hoang, vì đất triều đình nên dân chúng không dám vào ở.

Hà Thành Kim cổ ký: Chuyện làm quan ở đất Thăng Long

Chủ nhật, 06/10/2019 | 21:00
Trong một công trình nghiên cứu, PGS.TS Nguyễn Thừa Hỷ cho rằng, dưới chế độ phong kiến có một đẳng cấp được đào tạo để suốt đời chuyên làm nghề cai trị dân chúng, đó là nghề làm quan.
Cùng tác giả

Chỉ vì chuyện mua sắm Tết mà vợ chồng tôi cãi nhau

Thứ 6, 10/01/2020 | 14:09
Với vợ tôi, cả năm có một cái Tết, cứ mua sắm, quà cáp hoành tráng vào. Tôi đi làm về tiền lương, tiền thưởng tôi đều đưa hết cho vợ chi tiêu mua sắm. Nhưng đưa bao nhiêu cũng không đủ với cô ây.

Mẹ chồng chăm cháu kiểu tuỳ hứng, con dâu bị mắng "trứng khôn hơn vịt"

Thứ 2, 25/11/2019 | 08:52
Mẹ chồng chăm cháu cũng xuất phát từ tình thương yêu, tuy nhiên cách chăm phản khoa học của bà khiến mình rất lo lắng. Mình nên làm gì với tính cách thương cháu mà hóa hại cháu của mẹ chồng đây?

Đàm Vĩnh Hưng từng "cạch mặt" Bằng Kiều suốt một thập niên

Thứ 6, 06/09/2019 | 22:03
Đàm Vĩnh Hưng cho biết giữa anh và Bằng Kiều từng nam ca sĩ thừa nhận từng có một khoảng thời gian anh và nam ca sĩ Bằng Kiều không nhìn mặt nhau.

“Vị hoàng đế” đa tình trong Hoàn Châu Cách Cách từng phải đi tu và ruồng bỏ vợ con

Chủ nhật, 26/05/2019 | 15:00
Ít ai biết rằng vị vua Càn Long trong phim “Hoàng Châu Cách Cách” ngoài đời lại có lịch sử tình trường đầy tai tiếng. Khác với hình ảnh "Hoàng A Mã" hết mực yêu thương các con trên phim, Trương Thiết Lâm ở đời thường được biết đến là một người cha vô trách nhiệm.
Cùng chuyên mục

Nơi ghi dấu mối tình oan trái giữa chúa Trịnh và cô thôn nữ

Thứ 5, 29/02/2024 | 11:28
Đó là đền Bà Đế trên địa bàn phường Hải Sơn, quận Đồ Sơn, Tp.Hải Phòng. Tương truyền, khi kinh lý qua vùng đất này, chúa Trịnh đã đem lòng yêu cô thôn nữ xinh đẹp.

“Mỹ nhân đẹp nhất" Trung Quốc sở hữu nhiều bất động sản trăm tỷ, dàn siêu xe giá "khủng"

Thứ 5, 29/02/2024 | 11:15
Được mệnh danh là “thần tiên tỷ tỷ” không chỉ sở hữu khối tải sản khủng mà Lưu Diệc Phi còn có học vấn khiến nhiều người trầm trồ, ngưỡng mộ. 

Nam thần "cuồng vợ nhất showbiz Hoa ngữ”, vì gần 700 tỷ mà kiện bố ra tòa

Thứ 5, 29/02/2024 | 11:13
Trương Nhược Quân - nam diễn viên thực lực của làng giải trí Hoa ngữ đang dần chiếm cảm tình của khán giả nhờ nhan sắc cũng như khả năng diễn xuất đỉnh cao.

Công tử nhà giàu trong “Đào, phở và piano” ngoài đời sở hữu nhiều cơ ngơi bạc tỷ

Thứ 5, 29/02/2024 | 07:00
Trong phim Tuấn Hưng vào vai công tử còn cuộc sống ngoài đời của anh cũng giàu có không kém.

Chiêm ngưỡng Định Nam đao tương truyền Mạc Thái Tổ từng sử dụng

Thứ 4, 28/02/2024 | 21:31
Định Nam đao tương truyền gắn với cuộc đời Mạc Thái Tổ hiện lưu giữ tại Khu tưởng niệm Vương triều Mạc ở Hải Phòng được công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2020.
     
Nổi bật trong ngày

Tây du ký: Nguyên nhân sâu xa khiến Sa Tăng ăn thịt người vô số

Thứ 4, 28/02/2024 | 19:30
Sa Tăng vốn không phải là kẻ xấu xa, nhưng do hoàn cảnh éo le, bị đày đọa và đói khổ khiến ông dần đánh mất nhân tính và trở thành yêu quái ăn thịt người.

Dự báo thời tiết ngày 28/2/2024: Đợt rét đậm ở miền Bắc kéo dài đến khi nào?

Thứ 4, 28/02/2024 | 05:00
Tin tức dự báo thời tiết mới nhất trong hôm nay (28/2). Cập nhật tin tức dự báo thời tiết nhanh và chính xác nhất trên Người Đưa Tin.

Chiêm ngưỡng Định Nam đao tương truyền Mạc Thái Tổ từng sử dụng

Thứ 4, 28/02/2024 | 21:31
Định Nam đao tương truyền gắn với cuộc đời Mạc Thái Tổ hiện lưu giữ tại Khu tưởng niệm Vương triều Mạc ở Hải Phòng được công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2020.

Hiện trạng hồ Thiền Quang trước đề xuất làm 5 quảng trường xung quanh

Thứ 5, 29/02/2024 | 10:50
Xung quanh khu vực hồ Thiền Quang (Tp.Hà Nội) diễn ra cảnh nhếch nhác bởi những công trình xuống cấp, cảnh quan thiếu điểm nhấn và không gian thiếu tính kết nối.

Bản tin 28/2: Các trường tư ở Hà Nội thông báo tuyển sinh lớp 10 từ sớm

Thứ 4, 28/02/2024 | 06:00
Các trường tư ở Hà Nội thông báo tuyển sinh lớp 10 từ sớm; Cứu trẻ sinh non chỉ nặng 4,6 lạng nhờ phác đồ này...