Khoe

Khoe

Hoài Nam
Thứ 3, 20/02/2024 | 07:00
51
“Khoe”, “hay khoe”, “thích khoe” là một trong những phẩm tính đặc trưng cố hữu, lại mang tính di truyền cao của người Việt Nam chúng ta.

Nhưng nó dở nhiều hơn là tốt, giống một thói tật vậy, có lẽ chính vì thế mà nhà văn Di Li mới đưa cái sự “hay khoe”, “thích khoe” này vào như một nội dung để phân tích, bình luận trong cuốn sách mới nhất của chị: “Tật xấu người Việt” (cái tên sách đọc lên đã thấy hô ứng với cuốn sách “Người Trung Quốc xấu xí” nổi tiếng toàn cầu của tác giả Bá Dương bên Tàu). Tôi thì sẽ bàn về sự “thích khoe”, “hay khoe” theo cách của tôi.

“Khoe”, thật ra không có gì là xấu. Khoe là phô ra, trưng ra, bày ra – công khai lộ liễu hay kín đáo ngấm ngầm cũng thế thôi – để mọi người cùng thấy những phẩm chất tốt đẹp hoặc những thành công đáng tự hào của mình. “Đẹp đẽ khoe ra, xấu xa đậy lại”, ông bà người Việt Nam ta từ xưa đã có câu dạy dỗ khôn ngoan như vậy. Khoe còn là một nỗ lực để thoát khỏi cảnh “áo gấm đi đêm”, một sự lên tiếng để khẳng định bản thân, một đề nghị được cộng đồng thừa nhận bằng thái độ yêu mến, trân trọng, nể phục. Khoe, xét cho cùng, là để được khen.

Thế nhưng ở đây, trong hành vi “khoe”, có yêu cầu của tính mức độ và tính chính đáng/ hợp lý. Khoe vừa phải thôi, khoe sao cho đúng lúc và hợp cảnh, khoe những cái thực sự là của mình, do mình mà thành, thì chẳng gây ra vấn đề gì cả. Nhưng khoe liên tục, hở ra là khoe – đến mức trở thành bệnh/ tật “hay khoe”, “thích khoe” – khoe toàn những thứ tréo ngoe với hoàn cảnh sự kiện, khoe những cái chẳng đáng để khoe, thì rõ ràng là bất bình thường.

Kho tàng truyện cười Việt Nam có một câu chuyện kể: “Hai anh mắc bệnh hay khoe vô tình gặp nhau ở đầu làng. Một anh ra vẻ hốt hoảng, hỏi: ông có thấy con lợn cưới của tôi chạy qua đây không? Anh kia ra vẻ ngạc nhiên: không, tôi mặc cái áo mới này đứng đây từ sáng mà có thấy con lợn nào chạy qua đâu?”.  Anh thứ nhất khoe của (con lợn), anh thứ hai khoe áo. Anh nào cũng muốn thiên hạ biết đến sở hữu của mình – bởi họ coi đó như vật làm tăng giá trị bản thân - nhưng vì muốn được thiên hạ biết đến quá, nên cái sự khoe ấy trong mắt người đời lại thành ra ngớ ngẩn, nực cười.

Đa chiều - Khoe

Ảnh minh họa.

Đấy là trong truyện dân gian, còn ngoài đời thực thì nhiều không kể xiết, hằng hà sa số (như cát sông Hằng). Ví như, chẳng khó lắm đâu, khắp các tỉnh thành trên toàn cõi Việt Nam, ta thấy nhan nhản những biệt thự - thiên hạ bây giờ thường gọi bằng chữ “biệt phủ” – to rộng hoành tráng, nhưng lại giống như những mớ hổ lốn về kiến trúc Đông Tây kim cổ: Ta một ít, Tàu một ít, Pháp rởm một ít, thậm chí cả Arab Hồi giáo cũng một ít, không tha. Rồi thì những siêu xe siêu tốc độ, đắt “lòi con mắt” ra như Lamborghini Ursus, Aston Martin DBX hay Ferrari Purosangue cũng được các đại gia tậu về Việt Nam, chỉ để bò ra trên đường phố Sài Gòn, Hà Nội với vận tốc ngang bằng một chiếc xe Wave Tàu. Cách đây ít lâu, trên mạng còn ồ à lên suốt về chuyện có mấy anh chị, chắc hẳn thuộc giới giang hồ số má, yêu vàng còn hơn cả vua Midas trong thần thoại Hy Lạp, cổ đeo trĩu trịt những dây xích vàng nặng phải đến cả yến, không biết xương nào mà chịu được? v.v...

(Tất nhiên là họ khoe. Khoe của, khoe sự giàu có, khoe độ “chịu chơi”. Nhưng người khen thì ít mà kẻ chê thì nhiều. Do tâm lý ganh ghét đố kỵ cũng có, nhưng chủ yếu chê, là vì: khi khoe theo cách như kể trên, người khoe đã lộ ra sự thiếu kiến thức và gout thẩm mỹ kém cỏi. Hơn nữa, cũng một phần do khoe mà nguồn gốc của những khối tài sản ấy hay bị đặt thành vấn đề, và thường thì nó không thể không bất minh).

Trong đời thực thế nào thì trên mạng xã hội cũng thế - thật ra thế giới mạng không hề ảo như nhiều người tưởng: nó chính là thế giới thực được mở rộng đến vô biên – người ta vẫn khoe, thậm chí còn khoe quyết liệt mạnh mẽ hơn gấp nhiều lần. Khoe tài sản lớn, khoe địa vị cao, khoe gia đình hạnh phúc viên mãn, khoe con cái học hành giỏi giang, khoe sự quảng giao, khoe đi du lịch nhiều nơi trong nước cũng như trên thế giới, khoe ăn uống ở những nhà hàng sang trọng đắt đỏ, khoe giấy mời đi họp những hội nghị hội thảo quan trọng, khoe sách vở được biếu được tặng, khoe thơ văn được đăng báo (nhất là báo Tết thì càng oai) v.v và v.v... Những sự khoe ấy, nhắc lại, ở mức độ vừa phải và hợp lý, thì chẳng sao cả, nó giống như một sự chia sẻ vậy. Nhưng quá đi, thì nó thành ra “chuế”, “lố”, gây buồn cười. Ấy là chưa kể, trong khá nhiều trường hợp, nó là một phản ánh nghịch với sự thực, là “ánh trăng lừa dối”. Ví như gia đình nát bét thì cứ khoe ảnh gia đình hạnh phúc, sắp “đi chăn kiến” đến nơi vẫn khoe tài sản lớn địa vị cao, xin xỏ mãi mới được cái giấy mời dự họp cũng cứ khoe như thường..., đại khái thế.

Nhưng nhiêu khê nhất về việc khoe trên mạng xã hội, phải là cái sự khoe mặt khoe thân. Nhiều lúc tôi cứ lẩn thẩn nghĩ: có mỗi cái mặt và cái thân đó thôi, sao người ta có thể ngày nào cũng chụp để khoe và thậm chí khoe nhiều lần trong một ngày đến thế? Đẹp đến như hoa hậu, thiên hạ ngắm mãi cũng chán mắt, chứ nói gì các nhan sắc – như bây giờ thiên hạ hay đùa – phải chạy qua mấy hàng app và cả loạt thủ thuật chỉnh sửa hình ảnh mới dám post lên mạng. Nhưng cứ thử chê xem, chiến tranh xảy ra ngay chứ chẳng đùa.

Bởi vì, người ta khoe chỉ cốt để được khen mà thôi. “Ai cho mày dám chê tao xấu?”.

*Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả

“Bom gợi cảm gốc Việt” Chung Lệ Đề U60 ăn kiêng để có body đẹp đầy đặn, khỏe khoắn

Chủ nhật, 18/02/2024 | 10:23
Loạt ảnh khoe vóc dáng mới của Chung Lệ Đề gây chú ý.

Hồ Ngọc Hà khoe đôi chân thẳng như thước kẻ, cả mùa Tết không bị béo nhờ tập gym với bưởi

Thứ 7, 17/02/2024 | 15:03
Hồ Ngọc Hà vẫn giữ được vóc dáng cuốn hút, đường cong nóng bỏng sau Tết nhờ chế độ ăn uống và tập luyện khoa học.

Những sai lầm khi ăn mít gây hại cho sức khoẻ

Thứ 6, 16/02/2024 | 07:00
Mít là loại quả quen thuộc vào mùa hè và được nhiều người yêu thích. Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể "ăn thả phanh" loại trái cây này.
Cùng tác giả

Năm năm trong một sử người tuyệt đẹp

Thứ 4, 03/04/2024 | 09:41
Với tác phẩm “Từ Việt Bắc về Hà Nội”, những chỗ mờ hoặc sự thiếu khuyết đã được nhà văn giải quyết theo cách riêng của văn chương.

Nhân ngày Sách và văn hóa đọc Việt Nam

Chủ nhật, 31/03/2024 | 07:00
Phải thừa nhận một thực tế rằng trong đa số trường hợp, tổ chức ra mắt sách thường chính là người bỏ tiền để in cuốn sách.

Thấy gì từ các phim chiếu Tết năm 2024?

Thứ 5, 21/03/2024 | 07:00
Phim tư nhân, phim nhà nước, phim Tết “chính danh” và phim Tết không “chính danh”, đủ cả. Thế nhưng kết quả ra rạp của mỗi phim lại mỗi khác.

“Tuyệt không dấu vết”, một sự chơi của viết

Thứ 2, 18/03/2024 | 07:00
Tác phẩm “Tuyệt không dấu vết” của Nguyễn Việt Hà, tôi đã viết trong một tiểu luận có tính cách tổng kết tiểu thuyết của năm: “Cuốn tiểu thuyết này khiến tôi, với tư cách một độc giả, được hưởng thụ cái cảm giác đầy hứng khởi của sự đọc.

Tại sao thơ?

Chủ nhật, 10/03/2024 | 10:11
Có thể là vì tâm hồn người Việt Nam chúng ta thiên về lãng mạn trữ tình, rất hợp với thơ (nên mới có sự kiện là số lượng người làm thơ luôn cao vọt chăng?).
Cùng chuyên mục

Có về đây sống được không?...

Thứ 5, 25/04/2024 | 07:00
Trong kỳ nghỉ Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương vừa rồi, tôi có cùng vợ về quê. Vợ tôi là người Nùng, quê Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Một huyện giáp biên giới Trung Quốc, nơi có Thác Bản Giốc nổi tiếng.

Dr Thanh, nhắc lại và nhớ

Thứ 4, 24/04/2024 | 07:00
Trong chúng ta chắc chả ai là không biết, không nghe, ít nhất một lần, cái tên Dr Thanh.

Ta có nên hoài niệm về quá khứ?...

Thứ 3, 23/04/2024 | 07:00
Dù biết rằng, quá khứ là cái đã qua, ta không nên mãi hoài niệm về nó. Nhưng cuộc sống có đôi khi, ta phải hoài niệm về quá khứ, ta mới gặp được người thân của mình.

Sông miền Tây ký ức và hiện tại...

Thứ 2, 22/04/2024 | 07:00
Tôi đang được đi một chuyến dọc sông Tiền trên con tàu du lịch 5 sao nổi tiếng La Marguerite, và nghe và ngẫm và thấy nhiều chuyện hay.

Đọc sách cần phải có "định hướng"?...

Thứ 7, 20/04/2024 | 07:00
Để có được sự định hướng tốt trong việc chọn sách và đọc sách, ngoài nhu cầu của bản thân, thì sự hiểu biết mang tính nền tảng cũng rất quan trọng.
     
Nổi bật trong ngày

Có về đây sống được không?...

Thứ 5, 25/04/2024 | 07:00
Trong kỳ nghỉ Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương vừa rồi, tôi có cùng vợ về quê. Vợ tôi là người Nùng, quê Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Một huyện giáp biên giới Trung Quốc, nơi có Thác Bản Giốc nổi tiếng.

Dr Thanh, nhắc lại và nhớ

Thứ 4, 24/04/2024 | 07:00
Trong chúng ta chắc chả ai là không biết, không nghe, ít nhất một lần, cái tên Dr Thanh.