Không có chứng cứ vật chất, buộc tội bị cáo nhận hối lộ bằng cách nào?

Đặng Ngọc Thuỷ
Chủ nhật, 25/02/2024 | 09:25
0
Đâu là cơ sở nào để cơ quan tố tụng có thể buộc tội các bị cáo trong vụ án nhận hối lộ mà không có chứng cứ vật chất và lời khai thừa nhận?

Thời gian vừa qua, rất nhiều các vụ án liên quan đến các tội danh nhận hối lộ mà quan tố tụng đưa ra xét xử nhận được sự quan tâm của dư luận. Một trong những khía cạnh được chú ý là chứng cứ phạm tội trong vụ án dạng này. Bới nhiều bị cáo khi ra toà đã bác bỏ cáo buộc nhận tiền hối lộ. 

Vụ án mới đây được Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương xét xử về vụ án sai phạm trong cấp phép lao động cho người nước ngoài, bị cáo Lê Minh Quốc Cường, cựu giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh  này cũng một mực phủ nhận cầm tiền hối lộ từ cấp dưới.

Góc nhìn luật gia - Không có chứng cứ vật chất, buộc tội bị cáo nhận hối lộ bằng cách nào?

Hoàng Văn Hưng tại toà "chuyến bay giải cứu". 

Điển hình khác là phiên tòa “chuyến bay giải cứu”. Dư luận đặc biệt quan tâm đến bị cáo Hoàng Văn Hưng (cựu Trưởng phòng 5, Cơ quan An ninh Điều tra, Bộ Công an) với màn đối đáp phủ nhận chiếc cặp cựu Phó giám đốc Công an Hà Nội đưa có chứa tiền. 

Nhiều người theo dõi các vụ án nhận hối lộ tương tự thường đặt ra câu hỏi: Vậy chứng cứ buộc tội ở đâu? Chứng cứ như vậy đã rõ ràng hay chưa? 

Trao đổi với PV về vấn đề trên, luật sư Nguyễn Ngọc Hùng (Văn phòng luật sư Kết Nối, đoàn luật sư Tp. Hà Nội) cũng cho rằng, người dân thắc mắc như vậy không có gì là lạ. Vì thực tế, chứng cứ thuyết phục và rõ ràng nhất là chứng cứ vật chất hoặc "lời khai nhận tội".

Trước hết, chứng cứ vật chất được hiểu là những căn cứ được ghi nhận trên các văn bản, tài liệu, ghi âm, ghi hình hoặc các vật chứng. Nếu bên đưa hối lộ ghi âm lai, thì file ghi âm này chính là chứng cứ vật chất.

Góc nhìn luật gia - Không có chứng cứ vật chất, buộc tội bị cáo nhận hối lộ bằng cách nào? (Hình 2).

Toà xét xử đại án Việt Á mới đây, cựu Thứ trưởng Bộ KH&CN Phạm Công Tạc cũng phản bác cáo buộc nhận 50 nghìn USD của Việt Á. Bị cáo chỉ thừa nhận số tiền 100 triệu đồng từ Phan Quốc Việt.

Khi sử dụng chứng cứ còn phải xem xét ý nghĩa "chứng minh" tức là có làm rõ được hành vi phạm tội hay không? Nếu có chứng cứ vật chất thì rõ ràng việc chứng minh hành vi phạm tội dễ dàng hơn nhiều.

Ngoài ra, chứng cứ là lời khai nhận tội của bị can/bị cáo được coi là căn cứ vững chắc nhất, có ý nghĩa chứng minh rõ ràng hành vi nhận hối lộ. Yếu tố lời khai sẽ được xem xét có phù hợp lời khai của bị hại, người làm chứng không.

Theo luật sư Hùng, cơ quan tố tụng vẫn buộc tội được các bị cáo dù không có chứng cứ vật chất, không có lời khai nhận tội của bị cáo. 

Bởi, thông thường vụ án nhận hối lộ các cơ quan tố tụng vận dụng yếu tố "niềm tin nội tâm", tức đánh giá khả năng thực hiện hành vi phạm tội là có, việc chứng minh dù chưa rõ ràng, nhưng lại có các chứng cứ gián tiếp như: lời khai của người làm chứng, bị hại, xác định các yếu tố bất thường để kết tội.

Có thể hiểu vì có các hành vi, lời khai, quá trình đối chất…nên có cơ sở khẳng định đủ căn cứ kết tội đối với bị cáo. Có lẽ xuất phát từ đặc thù, loại tội phạm, thực tế khách quan nên để đảm bảo việc đấu tranh, phòng ngừa, xử lý hành vi phạm tội nên cơ quan tố tụng cố gắng vận dụng, đánh giá trên tổng thể các dấu hiệu tương đối, dùng phương pháp tư duy logic, phán đoán để đưa ra kết luận buộc tội với bị cáo.

“Chắc chắn những quan điểm này sẽ còn rất nhiều tranh luận, đánh giá của các bên, nhất là người hoạt động trong lĩnh vực tư pháp. Vì thế, về lâu dài chúng ta cũng cần có sự nghiên cứu, đánh giá, xây dựng các cơ chế, cách thức hoặc cơ quan tố tụng trước khi khởi tố vụ án này cũng nên thận trọng hơn nữa, cố gắng thu thập chứng cứ vật chất rõ ràng để làm căn cứ buộc tội. Như thế người bị bắt, buộc tội mới tâm phục, khẩu phục và phải chịu sự trừng trị của pháp luật”, vị luật sư nêu ý kiến.

Hội thảo “Đánh giá công tác phòng chống tham nhũng tại Việt Nam nhằm thực hiện mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc” do Viện Chiến lược và Khoa học thanh tra (Thanh tra Chính Phủ) tổ chức, TS Nguyễn Văn Thanh - nguyên Phó tổng Thanh tra Chính phủ cho biết, công tác đấu tranh xác định chứng cứ trong vụ án nhận hối lộ gặp nhiều khó khăn. 

Nguyên nhân bởi người phạm tội trong lĩnh vực này thường có chức vụ, có hiểu biết chuyên sâu, nắm được những kẽ hở pháp luật. Đặc biệt, tội phạm tham nhũng thường được phát hiện sau khi đã hoàn thành hành vi phạm tội một thời gian dài, điều này giúp đối tượng có đủ điều kiện chuẩn bị phương án đối phó, xóa dấu vết, hợp thức hoá tài liệu, thậm chí bỏ trốn…

 

Cán bộ thuế nhận 362 triệu đồng hối lộ của đối tượng buôn bán hóa đơn

Thứ 5, 22/02/2024 | 19:09
Đó là 2 cán bộ Chi cục thuế huyện Cát Hải, Tp.Hải Phòng. Khi bị bắt giữ, một người là Chi cục trưởng, người còn lại là Đội phó Đội Kiểm tra thuế.

Số tiền 35 tỷ đồng Đỗ Hữu Ca chiếm đoạt có được trả cho bị hại không?

Thứ 5, 22/02/2024 | 14:06
Trong các vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tiền sau khi thu hồi thường sẽ được trả cho bị hại. Tuy nhiên, vụ án Đỗ Hữu Ca số tiền 35 tỷ đồng sẽ được xử lý thế nào?

Giải mã tình trạng lừa đảo bói toán, giải hạn online nở rộ dịp đầu năm

Thứ 4, 21/02/2024 | 17:40
Lừa đảo qua hình thức nhận lì xì, bói toán, mua vé tàu xe,… đang nở rộ dịp đầu năm. Do đó, người cần nắm rõ và nâng cao cảnh giác để tránh “tiền mất, tật mang”. 

Cựu Phó chánh án nhận hối lộ ở Vĩnh Long lãnh 4 năm tù

Thứ 3, 20/02/2024 | 07:00
Bị cáo Nguyễn Thị Tuyết Sương vừa bị Tòa án Nhân dân tỉnh Vĩnh Long tuyên phạt 4 năm tù về tội nhận hối lộ.
Cùng tác giả

Xây dựng kế hoạch đảm bảo thu hồi tài sản vụ án Trương Mỹ Lan

Thứ 6, 12/04/2024 | 18:24
Để đảm bảo thu hồi tài sản “khổng lồ” trong vụ án Trương Mỹ Lan, Bộ Tư pháp đã xây dựng kế hoạch, bố trí nguồn lực, hướng dẫn để địa phương thi hành án.

6 tháng qua, thu hồi hơn 10.000 tỷ trong các vụ án tham nhũng

Thứ 6, 12/04/2024 | 16:31
Kết quả thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế từ tháng 10/2023 - 3/2024 là 1.177 việc, với hơn 10.000 tỷ đồng.

Trình Thủ tướng quyết định nghỉ lễ 5 ngày liên tục dịp 30/4 và 1/5

Thứ 5, 11/04/2024 | 11:40
Sáng 11/4, Bộ LĐTB&XH đã trình Thủ tướng Chính phủ xem xét phương án hoán đổi ngày làm việc để người lao động được nghỉ 5 ngày liên tục vào dịp lễ 30/4 và 1/5.

Vai trò của Chủ tịch Doãn Văn Phương đang bỏ trốn trong vụ án FLC

Thứ 4, 10/04/2024 | 11:24
Với vai trò Chủ tịch Công ty Faros, Doãn Văn Phương bị cáo buộc là người tham mưu, thường xuyên bàn bạc, thống nhất chủ trương ký các thủ tục tăng vốn điều lệ khống.

Ông Trịnh Văn Quyết cam kết khắc phục hậu quả bằng toàn bộ tài sản

Thứ 3, 09/04/2024 | 16:00
Ông Trịnh Văn Quyết đã nhận thức sâu sắc và rất ân hận về hành vi gây ra, đồng thời đang nỗ lực khắc phục hậu quả của vụ án.
Cùng chuyên mục

Án Tây-Luật Ta: Nữ thị trưởng bị bắt vì tàng trữ 70 kg nhựa cần sa tại nhà

Chủ nhật, 14/04/2024 | 07:00
Cảnh sát Pháp bắt một nữ thị trưởng và 2 người anh em trai của bà sau khi phát hiện 70 kg nhựa cần sa trong nhà quan chức này.

Vị luật gia với "cái lý cái tình" khi trợ giúp pháp lý cho người dân

Chủ nhật, 07/04/2024 | 09:01
Qua hàng chục năm tham gia tư vấn pháp luật cho người dân, luật gia Phan Văn Tân luôn hướng sự việc tới “cái lý cái tình”, mang đến điều tốt nhất cho người dân.

Án Tây-Luật Ta: Khởi kiện vì bị ghép mặt vào phim người lớn

Chủ nhật, 07/04/2024 | 08:00
Thủ tướng Italy Giorgia Meloni đâm đơn kiện 2 người đàn ông vì đã ghép mặt bà vào một đoạn phim người lớn.

Nữ luật gia và vụ ly hôn oái oăm “do vợ không đẻ được con trai”

Thứ 7, 06/04/2024 | 18:06
Vụ ly hôn với lý do hiếm gặp trên khiến toà án tổ chức hoà giải 6 lần bất thành. Cuối cùng, được Hội luật gia tỉnh Bình Dương trợ giúp thoả đáng.

Vợ chồng lĩnh án khi đòi nợ và bài học pháp lý khi đòi tiền

Thứ 4, 03/04/2024 | 10:14
Thời gian qua xảy ra nhiều vụ án chủ nợ biến thành bị cáo do đòi nợ không đúng cách. Vì vậy, người dân cần hết sức tỉnh táo khi đòi nợ, tránh gặp rủi ro pháp lý.
     
Nổi bật trong ngày

Chân dung nhóm liên danh trúng thầu “nghìn tỷ” trong các công trình trường học tại Hà Nội

Thứ 3, 16/04/2024 | 19:35
Trúng nhiều gói thầu hàng trăm tỷ trên trên địa bàn quận Cầu Giấy với tỉ lệ tiết kiệm thấp dưới 1%. Tuy nhiên, quá trình thi công xuất hiện vấn đề cần được làm rõ.

Cảnh báo trang facebook giả mạo Học viện An ninh nhân dân hỗ trợ lấy lại tiền lừa đảo

Thứ 3, 16/04/2024 | 20:45
Thời gian gần đây, trên mạng xã hội facebook xuất hiện tài khoản giả mạo Học viện An ninh Nhân dân hỗ trợ giúp đỡ các nạn nhân bị lừa đảo qua mạng.

Lâm Đồng: Xử lý nhóm thanh niên “đi xe bằng chân” trên phố Đà Lạt

Thứ 4, 17/04/2024 | 07:46
Nhóm thanh niên chở ba người, bốc đầu, buông hai tay, điều khiển bằng chân trên đường phố Đà Lạt rồi quay clip đăng lên Facebook.