Nhiều bất cập trong quản lý đất có nguồn gốc nông- lâm nghiệp

Nhiều bất cập trong quản lý đất có nguồn gốc nông- lâm nghiệp

Lê Tuấn
Thứ 4, 01/12/2021 | 06:57
Chiếm tới 27,75% diện tích đất liền của cả nước nhưng dường như bài toán nâng cao hiệu quả trong quản lý, sử dụng đất nông- lâm nghiệp vẫn chưa có lời giải.

Mới đây, Trung tâm Con người và Thiên nhiên – PanNature tổ chức hội thảo “Nghịch lý Thiếu – Thừa: Giải pháp nào cho quản lý và sử dụng đất đai có nguồn gốc nông, lâm trường quốc doanh?”

Hiện trạng và những tồn tại trong quản lý đất nông- lâm nghiệp tại Việt Nam

Theo báo cáo của Chính phủ, tính đến tháng 8 năm 2018, tổng diện tích đất có nguồn gốc nông, lâm trường hiện do các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân quản lý, sử dụng là 9.154.846 ha. Trong đó, đất nông nghiệp (bao gồm cả đất rừng sản xuất, đất rừng đặc dụng và đất rừng phòng hộ) là 8.852.465 ha, chiếm 96,6%. 3,4% diện tích còn lại là đất phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng tới.

Như vậy, khu vực nông-lâm trường chiếm tới 27,75% diện tích đất liền của cả nước. Đây là một quỹ đất lớn, giữ vai trò quan trọng trong nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên đất đai, tài nguyên rừng và hình thành các vùng sản xuất nông, lâm sản hàng hoá tập trung, gắn với chế biến và thị trường tiêu thụ, góp phần xoá đói giảm nghèo.

Hiện tại, dù có trên 75% các địa phương đã cơ bản hoàn thành rà soát, phân định ranh giới và có phương án sắp xếp, đổi mới với các diện tích đất này nhưng kết quả vẫn chưa được như kỳ vọng.

Môi trường - Nhiều bất cập trong quản lý đất có nguồn gốc nông- lâm nghiệp

Khu vực nông-lâm trường chiếm tới 27,75% diện tích đất liền của cả nước (ảnh minh họa)

Theo ông Triệu Văn Bình, Phó Vụ trưởng Vụ Dân tộc, Văn phòng Quốc hội, nguồn lực đất đai chưa thực sự phát huy hiệu quả. Giao đất không đúng đối tượng, sử dụng không đúng mục đích xảy ra khá phổ biến khiến cho hiệu quả sử dụng đất không cao, gây lãng phí nguồn tài nguyên. Tình trạng hợp thức hóa cho các vi phạm vẫn tiếp diễn, gây ra sự không ổn định tình hình chính trị - xã hội tại nhiều địa phương.

Môi trường - Nhiều bất cập trong quản lý đất có nguồn gốc nông- lâm nghiệp (Hình 2).

Ông Triệu Văn Bình, Phó Vụ trưởng Vụ Dân tộc, Văn phòng Quốc hội (ảnh: VGP)

Cũng theo ông Bình, tình trạng khai thác tài nguyên khoáng sản diễn ra phức tạp làm ảnh hưởng suy thoái môi trường và có tác động không nhỏ tới công tác quản lý đất đai trên địa bàn. Diện tích đất rừng ngày càng bị thu hẹp, do các nông, lâm trường, Ban Quản lý rừng quản lý diện tích lớn nhưng cho thuê, khoán hoặc không quản lý được để người dân lấn chiếm hoặc nhận thuê khoán tự ý phá rừng chuyển sang làm nương rẫy, ông Bình cho biết thêm.

Đánh giá về những tồn tại trong công tác quản lý và phát triển rừng, ông Nguyễn Quốc Dựng, Phó trưởng phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế, Viện điều tra quy hoạch rừng (Bộ NN-PTNT) cho biết, Việt Nam hiện có 1.416.555 ha diện tích đất lâm nghiệp. Trong đó, rừng sản xuất (RSX) là rừng tự nhiên: 811.842 ha (chiếm 57%); rừng sản xuất là rừng trồng: 237.637 ha (chiếm 17%); đất rừng phòng hộ (RPH): 266.442 ha (chiếm 19%); riêng diện tích rừng đặc dụng (RĐD) chưa có số liệu thống kê cụ thể.

"Vấn đề lớn nhất hiện nay là chúng ta chưa ổn định được lâm phần và chưa có các giải pháp hữu hiệu trong quản lý các loại đất rừng", ông Dựng nhấn mạnh.

Công tác quy hoạch, xác định ranh giới, diện tích đất chưa ổn định. Nhiều nơi chưa thiết lập được mốc giới rõ ràng giữa lâm trường với dân, giữa rừng tự nhiên và rừng trồng, giữa RPH và RSX…dẫn đến nhiều tranh chấp. Đặc biệt là tranh chấp đất đai giữa người dân địa phương và các lâm trường.

Môi trường - Nhiều bất cập trong quản lý đất có nguồn gốc nông- lâm nghiệp (Hình 3).

Khai thác lâm sản trái phép đang khiến tài nguyên rừng suy kiệt (ảnh minh họa)

Bên cạnh đó, cơ chế giao rừng còn nhiều bất cập, có lâm trường cùng lúc quản lý nhiều loại rừng khác nhau theo mô hình nửa bao cấp – nửa kinh doanh dẫn đến khó khăn trong công tác quản lý và kiểm soát. Trong khi đó, một số doanh nghiệp chỉ được giao quản lý rừng tự nhiên, khi có lệnh đóng cửa rừng là đồng nghĩa với việc tạm dừng sản xuất, đứt gãy nguồn thu.

Theo ông Trịnh Lê Nguyên, Giám đốc PanNature, lúng túng trong việc chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp cung ứng dịch vụ công hiệu quả trong bối cảnh mới của ngành lâm nghiệp được coi là nguyên nhân chính.

Thứ hai, với các diện tích đã xác định chuyển đổi, bổ sung quỹ đất cho địa phương thì vấn đề liên quan đến rà soát ranh giới và chứng nhận quyền sử dụng đất vẫn còn là điểm nghẽn lớn nhất. 34/45 tỉnh vẫn đang vướng mắc trong việc thực hiện rà soát và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các đối tượng được giao, cho thuê đất.

Môi trường - Nhiều bất cập trong quản lý đất có nguồn gốc nông- lâm nghiệp (Hình 4).

Ông Trịnh Lê Nguyên, Giám đốc PanNature

Đi tìm giải pháp cho nghịch lý Thiếu- Thừa

Nhiều tồn tại trong công tác quản lý, phát triển và bảo vệ rừng đã được các đại biểu chỉ ra, đó cũng là nguyên nhân dẫn tới nghịch lý “thiếu-thừa” khi một diện tích lớn đất đai luôn ở trong trạng thái “chờ”.

Thực trạng hiện nay, nhiều công ty nông, lâm nghiệp không còn hoặc không có kế hoạch cũng như kinh phí quản lý, sử dụng hiệu quả khiến cho một diện tích không nhỏ rừng và đất lâm nghiệp đã và đang chịu sức ép lớn về xâm lấn, chuyển đổi. Trong khi đó, người dân địa phương xung quanh lại luôn trong tình trạng ‘đói đất’ sản xuất.

Bàn về giải pháp, ông Lê Quang Thái, Phó Giám đốc Quỹ Bảo vệ Phát triển rừng tỉnh Kon Tum cho rằng, khó khăn lớn nhất hiện nay của các công ty lâm nghiệp là huy động nguồn vốn và bất cập trong cơ chế chính sách.

Môi trường - Nhiều bất cập trong quản lý đất có nguồn gốc nông- lâm nghiệp (Hình 5).

Phó Giám đốc Quỹ Bảo vệ Phát triển rừng tỉnh Kon Tum, Lê Quang Thái (ảnh: Báo Kontum)

Theo ông Thái, các công ty lâm nghiệp cần linh hoạt, chủ động sử dụng hiệu quả nguồn tiền dịch vụ môi trường rừng được chi trả để quản lý, bảo vệ rừng và phục hồi rừng bền vững. Phó Giám đốc Quỹ Bảo vệ Phát triển rừng tỉnh Kon Tum cũng kiến nghị Chính phủ hỗ trợ kinh phí, sớm ban hành Nghị định, cơ chế, chính sách ưu đãi về đầu tư bảo vệ và phát triển rừng, chế biến và thương mại lâm sản trong lâm nghiệp để có nguồn kinh phí hoạt động và thực hiện công tác quản lý rừng.

Ông Nguyễn Quốc Dựng, Phó trưởng phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế, Viện điều tra quy hoạch rừng (Bộ NN-PTNT) cho biết, cần rà soát lại diện tích, hiệu quả sử dụng các loại đất đai. Đánh giá cấu trúc các loại rừng từ đó thiết lập các lâm phần RSX ổn định thông qua quy hoạch, chuyển toàn bộ RĐD, RPH cho các Ban quản lý tập trung kinh doanh. Nhà nước chỉ nên quản lý diện tích RPH nhỏ lẻ, xen kẽ dưới dạng rừng có giá trị bảo tồn cao.

Phó Vụ trưởng Vụ Dân tộc, Văn phòng Quốc hội, Triệu Văn Bình đề xuất xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai, lấn chiếm, tranh chấp đất đai tại các công ty nông, lâm nghiệp, ban quản lý rừng. Thu hồi diện tích đất chưa sử dụng, sử dụng không đúng mục đích, không hiệu quả, bàn giao cho chính quyền địa phương để quản lý, sử dụng, ưu tiên giao đất cho đồng bào dân tộc thiểu số ở địa phương không có đất hoặc thiếu đất ở, đất sản xuất; giao đất cho các tổ chức, cá nhân thuê đất theo quy định của Luật Đất đai.

 

Chiến lược phát triển lâm nghiệp Việt Nam giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã xác định mục tiêu phát triển ngành lâm nghiệp trở thành một ngành kinh tế - kỹ thuật, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái, ứng phó chủ động và hiệu quả với biến đổi khí hậu và đóng góp thực hiện các mục tiêu quốc gia về phát triển bền vững.

Nhu cầu về quản lý và sử dụng hiệu quả, bền vững quỹ đất có nguồn gốc nông, lâm trường trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang trong tiến trình hội nhập thương mại và tham gia nhiều cam kết quốc tế, trong đó có hiệp định thương mại thế hệ mới và các cam kết về thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo tồn đa dạng sinh học. Các tiến trình này đòi hỏi Việt Nam vừa phải đảm bảo duy trì ổn định diện tích rừng, tăng cường các nỗ lực phục hồi rừng, đảm bảo xây dựng khu vực rừng trồng có nguồn gốc hợp pháp, vừa phải đảm bảo sử dụng hiệu quả quỹ đất và phát triển bền vững kinh tế lâm nghiệp, đồng thời đảm bảo sự tham gia tích cực, quyền lợi và cải thiện sinh kế cho người dân.

 

 

Việt Nam cam kết giảm phát thải metan, đảo ngược tình trạng mất rừng

Thứ 4, 03/11/2021 | 08:21
Thủ tướng Phạm Minh Chính cho rằng đây là giải pháp nhanh nhất, hiệu quả nhất về chi phí và lợi ích cho tình trạng khẩn cấp khí hậu hiện nay.

Bộ trưởng Lê Minh Hoan: "Ngành nông nghiệp chưa làm tròn trách nhiệm"

Chủ nhật, 24/10/2021 | 17:28
Bộ trưởng Lê Minh Hoan cho rằng, vấn đề cung cầu thị trường, chúng ta phải quen dần có lúc lên lúc xuống, không thể nào cân bằng tuyệt đối được hết.

Gia Lai: “Máu rừng” vẫn chảy tại huyện Đắk Đoa

Thứ 6, 17/09/2021 | 18:06
Xưởng gỗ mọc lên như “nấm sau mưa” ngay cạnh rừng khiến những cánh rừng tại huyện Đắk Đoa (tỉnh Gia Lai) luôn bị đặt trong tình trạng báo động.
Cùng tác giả

Doanh nghiệp ngành thủy sản gặp khó bởi quy định kiểm dịch

Chủ nhật, 23/01/2022 | 13:32
100% lô hàng thủy sản đông lạnh nhập khẩu phải chịu quy trình kiểm dịch để ngăn ngừa dịch bệnh khiến thời gian thông quan chậm trễ, phát sinh nhiều chi phí.

Đa dạng hình thức giáo dục nông nghiệp để thúc đẩy phát triển bền vững

Thứ 3, 18/01/2022 | 18:57
Cần một nền giáo dục linh hoạt và đa dạng để đào tạo ra những người nông dân "thông minh", thúc đẩy nông nghiệp Việt Nam hòa mình vào kỷ nguyên số.

Thúc đẩy xuất khẩu nông sản theo đường biển để ứng phó dịch Covid-19

Thứ 5, 13/01/2022 | 13:58
Thực tế có nhiều doanh nghiệp Việt đã khai thác tốt đường biển nhưng một số chủ hàng ngại thay đổi nên vẫn chấp nhận rủi ro, xuất khẩu hàng hóa theo đường bộ.

Đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm nông sản giá trị cao, đã qua chế biến

Thứ 5, 13/01/2022 | 11:53
Nâng cao năng lực sơ chế các sản phẩm nông sản sẽ giúp gia tăng lợi nhuận một cách bền vững, tạo đà cho xuất khẩu chính ngạch.

Bộ Công an thu thập hồ sơ các dự án Tập đoàn Tân Hoàng Minh

Thứ 4, 12/01/2022 | 17:21
11 dự án do Tân Hoàng Minh Group triển khai trên địa bàn thành phố Hà Nội đang được Cơ quan CSĐT – Bộ Công an đề nghị cung cấp tài liệu.
Cùng chuyên mục

Quảng Nam: Phát hiện 3 công ty tiêu thụ 40.000 m3 khoáng sản "lậu"

Thứ 7, 22/01/2022 | 18:23
3 công ty này bị buộc khắc phục hậu quả, bằng cách nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm hành chính hơn 250 triệu đồng.

Công nhân vệ sinh môi trường xuất sắc được trao thưởng 1 cây vàng

Thứ 7, 22/01/2022 | 10:40
Dù giải thưởng về giá trị vật chất không lớn, nhưng sẽ là món quà tinh thần hết sức ý nghĩa để động viên kịp thời những công nhân vệ sinh môi trường vào dịp cận Tết.

Bạc Liêu sẽ khảo sát lại hiện trạng hàng trăm tấn nghêu bất ngờ chết

Thứ 5, 06/01/2022 | 21:40
Cơ quan chức năng tỉnh Bạc Liêu sẽ khảo sát lại hiện trạng nghêu chết và sẽ có tổng hợp báo cáo về tỉnh.

Bạc Liêu: Hàng trăm tấn nghêu của HTX bất ngờ chết hàng loạt

Thứ 4, 29/12/2021 | 19:45
Hơn tháng nay, hàng trăm tấn nghêu tại hợp tác xã (HTX) Đồng Tiến ở xã Vĩnh Thịnh, huyện Hòa Bình, tỉnh Bạc Liêu bất ngờ chết hàng loạt, gây thiệt hại hàng tỷ đồng.

Ô nhiễm bao trùm Thủ đô

Thứ 4, 15/12/2021 | 10:26
Những ngày qua, chất lượng không khí tại Hà Nội luôn ở mức xấu đến rất xấu. Đỉnh điểm từ sáng 15/12, không khí còn trở nên mù mịt, ngột ngạt.
     
Nổi bật trong ngày

Dự báo thời tiết Tết Nguyên đán 2022: Miền Bắc có rét đậm rét hại hay không?

Chủ nhật, 23/01/2022 | 19:06
Theo dự báo thời tiết miền Bắc sẽ đón liên tiếp 2 đợt không khí lạnh mạnh dịp cận Tết.

Dự báo thời tiết ngày 23/1/2022: Miền Bắc vẫn lạnh, nhiều nơi mưa to

Chủ nhật, 23/01/2022 | 06:00
Tin tức dự báo thời tiết mới nhất trong hôm nay (23/1). Cập nhật tin tức dự báo thời tiết nhanh và chính xác nhất trên Người Đưa Tin.

Dự báo thời tiết ngày 24/1/2022: Miền Bắc chuyển nắng ấm trước Tết

Thứ 2, 24/01/2022 | 06:00
Tin tức dự báo thời tiết mới nhất trong hôm nay (24/1). Cập nhật tin tức dự báo thời tiết nhanh và chính xác nhất trên Người Đưa Tin.

Hà Nội: Học sinh F1 không phải cách ly tập trung

Chủ nhật, 23/01/2022 | 12:00
Theo hướng dẫn mới của ngành y tế, chỉ học sinh F0 được đưa đi cách ly, điều trị, còn những em thuộc diện F1 được cách ly tại nhà.

Hà Nội: Học sinh lớp 7-12 trở lại trường từ ngày 8/2

Thứ 2, 24/01/2022 | 19:23
UBND Tp.Hà Nội đã đồng ý về việc cho học sinh các khối từ lớp 7-12 tại những khu vực cấp độ 1 và 2 đi học trực tiếp từ ngày 8/2.