Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã thành công rất tốt đẹp, với dấu ấn là những quyết sách có ý nghĩa chiến lược, phác họa rõ nét "hình hài" của Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới.

Vấn đề quan trọng đặt ra sau Đại hội là làm thế nào để hiện thực hóa bức tranh đó thành thực tiễn sinh động của cuộc sống, để tư duy chiến lược trở thành hành động thực tiễn, để quan điểm của Đại hội thành chính sách phát triển, quyết tâm chính trị của Đại hội trở thành năng lực tổ chức thực hiện. Đây chính là yêu cầu cấp thiết của thời đại, đòi hỏi tinh thần hành động quyết liệt và đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Trao đổi với Người Đưa Tin (NĐT), GS. TSKH Phan Xuân Sơn – nguyên Giảng viên cao cấp Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Uỷ viên Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Danh nhân đã phân tích những yêu cầu cấp thiết để phác họa nên "hình hài đất nước" mà tầm nhìn của Đại hội XIV đã vạch ra.

NĐT: Thưa Giáo sư, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng sau 5 ngày làm việc nghiêm túc, khẩn trương, trách nhiệm, đã thành công rất tốt đẹp. Theo dõi quá trình chuẩn bị và diễn biến của Đại hội trong những ngày vừa qua, ông đánh giá thế nào về kỳ Đại hội này?

GS. TSKH Phan Xuân Sơn: Có thể khẳng định, với tinh thần đoàn kết - dân chủ - kỷ cương - đột phá - phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã diễn ra rất thành công trên nhiều phương diện, trong đó có bốn phương diện chính.

Thứ nhất, về văn kiện: Với tinh thần trách nhiệm cao, các văn kiện được chuẩn bị công phu, nghiêm túc, sáng tạo, kết tinh trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân, phản ánh đúng thực tiễn và yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Thứ hai, về nhân sự: Đại hội XIV lựa chọn đội ngũ lãnh đạo cho một giai đoạn phát triển hoàn toàn mới, đòi hỏi năng lực quản trị quốc gia trong bối cảnh kinh tế số, trí tuệ nhân tạo và hội nhập sâu rộng; những cán bộ có tư duy toàn cầu nhưng vẫn giữ vững bản sắc văn hóa và bản lĩnh chính trị Việt Nam, bảo đảm tính kế thừa và sức trẻ cho hệ thống chính trị. Sau rất nhiều đoán định, danh sách đội ngũ lãnh đạo của Đảng đã được Đại hội bầu ra. Có mấy điều cần khắc hoạ như sau: (1) Là các đồng chí đủ đức, đủ tài, đảm bảo các tiêu chuẩn mà Đảng quy định, (2) Đồng chí Tô Lâm được bầu lại làm Tổng Bí thư. Đảng đã chọn, và trao cho đồng chí một sứ mệnh lớn lao! Chính đồng chí là người đã nhìn thấy trước bước đi của lịch sử để lãnh đạo đất nước bước vào kỷ nguyên mới, là tác giả bản thiết kế cách mạng đổi mới bộ máy của hệ thống chính trị, "sắp xếp lại giang san" chưa từng có trong lịch sử, người đã từng được trao thanh bảo kiếm, để tiếp tục sự nghiệp đấu tranh phòng chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí, để bảo vệ sự trong sạch vững mạnh của Đảng, bảo vệ đất nước trước giặc nội xâm, trước sự an nguy của tình hình thế giới khó đoán định hiện nay...Hi vọng đội ngũ lãnh đạo này sẽ thực hiện thành công những mục tiêu mà Đại hội đã đề ra.

Thứ ba, về tổ chức sự kiện: Đại hội XIV của Đảng diễn ra trong bầu không khí phấn khởi, vui tươi, an toàn. Các phương án bảo bệ Đại hội được các lực lượng bảo về an ninh Đại hội bố trí và thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ, không có sự cố đáng tiếc nào xẩy ra.

Thứ tư, truyền cảm hứng: Đại hội đã khơi dậy khát vọng vươn mình của dân tộc. Dân tộc ta là một dân tộc anh hùng và sáng tạo, luôn có khát vọng vươn lên, phát triển sánh vai với các cường quốc năm châu. Nhưng những phẩm chất tốt đẹp đó, những khát vọng lớn lao đó, chỉ có thể phát huy, khi được truyền cảm hứng, được khơi dậy. Những chuyển động trước, trong và ngay sau Đại hội XIV đã khơi dậy khát vọng của một dân tộc quật cường, thông minh, cần cù, sáng tạo khao khát độc lập, tự do, hoà bình, khao khát phát triển, khao khát văn minh, hạnh phúc, khao khát sánh vai cùng các cường quốc năm châu, truyền cảm hứng cho muôn triệu con tim cùng nhịp đập với lý tưởng của Đảng

Thành công của Đại hội tạo nền tảng chính trị vững chắc, củng cố niềm tin và mở ra một kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Nếu nói một cách hình ảnh, thì Việt Nam hôm nay giống như một con tàu đã được chỉnh trang, nâng cấp, làm mới và nạp đủ nhiên liệu, với một đội ngũ thủy thủ mới sẵn sàng nhổ neo ra biển lớn. Nếu coi hành trình phát triển của dân tộc là một cuộc chạy tiếp sức, thì Đại hội XIV chính là thời điểm trao gậy để đất nước bước vào chặng nước rút mang tính quyết định.

NĐT: Thưa Giáo sư, một trong những thông điệp quan trọng của Đại hội lần này được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh là: "Biến ý chí thành hành động, biến quyết sách thành kết quả cụ thể; nói là làm, làm ngay, làm đúng, làm quyết liệt, làm đến cùng và làm hiệu quả". Ông cảm nhận như thế nào về tinh thần này?

GS. TSKH Phan Xuân Sơn: Theo dõi diễn biến của Đại hội, nhất là các bài phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm, tôi cảm nhận rất rõ một điểm nhấn nổi bật, đó là tính hành động được đặt ở mức rất cao.

Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh rõ yêu cầu: "Kiên quyết khắc phục bằng được tình trạng: "Luật thì đúng mà làm thì khó", "trên nghị trường thì thông, dưới cơ sở thì vướng", "trên nóng, dưới lạnh", "nói nhiều, làm ít", "quyết sách đúng nhưng thực thi chậm", gây lãng phí nguồn lực, làm giảm niềm tin của nhân dân"; "Phải làm thật mạnh, làm thật nhanh, làm đến nơi đến chốn; "Kiên quyết khắc phục tình trạng "nói nhiều làm ít", "nói hay, làm dở", thậm chí "nói không đi đôi với làm"; thiếu kiểm tra, giám sát; đề ra mục tiêu cao nhưng triển khai chậm, hiệu quả thấp".

Như vậy có thể thấy, trong các yêu cầu cốt lõi để xây dựng Văn kiện trình Đại hội XIV thì "tinh thần hành động" được Ban Chấp hành Trung ương đặc biệt lưu ý bên cạnh "tinh thần cầu thị", "khoa học."

"Tinh thần hành động" ở đây chính là khâu tổ chức thực hiện. Đây thực sự là điểm quan trọng hàng đầu, bởi nếu các nghị quyết "đẹp" đến đâu mà khâu thực thi chậm, thực thi kém hiệu quả hoặc bị "lệch chuẩn" trong quá trình triển khai thì sẽ có nhiều chủ trương, quyết sách đúng mãi vẫn "nằm trên giấy" hoặc dang dở, không mang lại lợi ích gì cho nhân dân, cho đất nước, cho bản thân Đảng.

NĐT: Thưa ông, thực tiễn cho thấy không ít chủ trương, nghị quyết đúng và trúng, nhưng hiệu quả chưa như kỳ vọng, trong đó nguyên nhân quan trọng nằm ở khâu thực hiện. Đại hội XIV đã đặt ra yêu cầu gì để khắc phục "điểm nghẽn" này?

GS. TSKH Phan Xuân Sơn: Có thể nói một cách thẳng thắn rằng, trong nhiều giai đoạn, khâu tổ chức thực hiện đúng là điểm yếu mang tính phổ biến, thậm chí là "điểm nghẽn" của chúng ta. Không phải vì chủ trương, đường lối thiếu đúng đắn, mà chủ yếu do việc triển khai chưa quyết liệt, thiếu đồng bộ, thiếu cơ chế ràng buộc trách nhiệm và chưa coi kết quả thực tiễn là thước đo cao nhất.

Để hiện thực hoá mục tiêu phát triển đất nước, Báo cáo chính trị xác định 12 định hướng lớn; 6 nhiệm vụ trọng tâm và 3 đột phá chiến lược. Chương trình hành động đã cụ thể hoá các nhiệm vụ có thể triển khai thực hiện ngay. Tinh thần cốt lõi được cô đọng trong 8 nội dung quan trọng, thể hiện rõ yêu cầu: Lựa chọn đúng - triển khai nhanh - làm đến nơi đến chốn - đo lường bằng kết quả.

Điểm rất mới và rất đáng chú ý của Văn kiện trình Đại hội XIV là đặt trọng tâm vào việc thiết kế chương trình hành động, cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả; coi dữ liệu, chỉ số và phản hồi của nhân dân là một căn cứ quan trọng để điều chỉnh chính sách và xử lý trách nhiệm.

Trong khâu tổ chức thực hiện, Ban Chấp hành Trung ương đã nêu ra phương châm "nói ít-làm nhiều-làm đến cùng" để vượt qua điểm hạn chế nhất của chúng ta xưa nay - nhiều chủ trương đúng nhưng việc tổ chức thực hiện chưa đạt yêu cầu: Cần giải pháp đúng, hành động đúng và vấn đề quan trọng nhất hiện nay là phải chuyển mạnh sang hành động, giải quyết có hiệu quả những hạn chế, điểm nghẽn, nút thắt, khơi thông mọi nguồn lực để phát triển đất nước.

Để biến quyết tâm thành kết quả, Ban Chấp hành Trung ương hướng sự tập trung cao độ vào 5 nhóm việc, trong đó có cụ thể hoá Văn kiện thành chương trình hành động, kế hoạch với mục tiêu rõ ràng, chỉ tiêu đo lường được, thời hạn và phân công trách nhiệm cụ thể; mọi việc phải có người chịu trách nhiệm đến cùng.

Một điểm mới rất đáng chú ý là việc xác lập "địa chỉ trách nhiệm" một cách rõ ràng trong Chương trình hành động. Các nhiệm vụ, đề án và công trình trọng điểm đều được phân công cụ thể cho từng cơ quan, bộ, ngành; đi kèm với lộ trình thực hiện, mốc thời gian hoàn thành và các điều kiện bảo đảm về nguồn lực. Đồng thời, trách nhiệm giải trình được cụ thể hóa thông qua hệ thống chỉ số và tiêu chí đánh giá, tạo cơ sở quan trọng để các cơ quan kiểm tra của Đảng, nhân dân và các cấp giám sát theo dõi, đánh giá cán bộ một cách khách quan, thực chất.

NĐT: Theo ông, Đại hội XIV đòi hỏi đội ngũ cán bộ, lãnh đạo nhiệm kỳ mới phải "khác" như thế nào so với trước đây?

GS. TSKH Phan Xuân Sơn: Để hiện thực hóa những yêu cầu đã đặt ra, then chốt vẫn là khả năng tổ chức thực hiện của đội ngũ cán bộ, lãnh đạo giai đoạn mới. Đó phải là đội ngũ hội tụ đầy đủ các tiêu chí "Tâm – Trí – Tầm – Tài".

Trước hết là "Tâm", tức lòng yêu nước, thương dân, tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng; có đạo đức trong sáng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; sẵn sàng hi sinh lợi ích cá nhân vị lợi ích của Đảng, của Nhân dân, của dân tộc, có tinh thần quốc tế trong sáng. 

Tiếp đến là "Trí", thể hiện ở việc nắm vững tri thức mới của dân tộc và nhân loại, có khả năng tiếp cận những xu thế phát triển hiện đại của thế giới. 

Cán bộ phải có "Tầm", tức có tư duy chiến lược, khả năng nhìn xa, trông rộng, dự báo đúng và xử lý hiệu quả những vấn đề lớn của đất nước trong bối cảnh mới. 

Và cuối cùng là "Tài", dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, có năng lực hành động và đặc biệt là giỏi tổ chức thực hiện, biến chủ trương, nghị quyết thành kết quả cụ thể trong thực tiễn.

NĐT: Cảm ơn Giáo sư về cuộc trao đổi.

THỰC HIỆN: MẠNH QUỐC

THIẾT KẾ: HOÀNG NHUNG

NGUOIDUATIN.VN |  Thứ Ba, ngày 17/02/2026, 10:00