40 năm trước, khi Việt Nam bắt đầu công cuộc Đổi mới, “doanh nhân” vẫn là khái niệm xa lạ và chịu không ít định kiến. Trong bối cảnh ấy, một thế hệ doanh nhân tiên phong đã bước ra thương trường, tự tìm hướng đi, gây dựng thị trường và từng bước khẳng định giá trị của kinh doanh. Bà Nguyễn Thị Nga - Chủ tịch Tập đoàn BRG là một trong số đó.
40 năm sau, vị thế doanh nhân đã thay đổi. Kinh tế tư nhân ngày càng được xác định là một động lực quan trọng của nền kinh tế, trong khi người làm kinh doanh không còn phải đi tìm sự thừa nhận như trước.
Người Đưa Tin (NĐT): Trước hết, xin chúc mừng bà với danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. Bà bắt đầu kinh doanh khi doanh nghiệp tư nhân còn phải vượt qua nhiều rào cản và khó khăn. Từ trải nghiệm của mình, bà nhìn nhận sự thay đổi trong vị thế của doanh nhân Việt Nam qua các thời kỳ như thế nào?
Bà Nguyễn Thị Nga: Tôi bước vào kinh doanh khi khu vực kinh tế tư nhân còn phải vượt qua nhiều rào cản để khẳng định mình. Khi ấy, người làm kinh doanh gây dựng niềm tin qua từng sản phẩm, từng cam kết với đối tác, qua công việc và thu nhập tạo ra cho người lao động. Tôi luôn tin rằng vị thế của doanh nhân phải được xác lập bằng kết quả lao động và những giá trị đóng góp cho xã hội.
Qua các giai đoạn Đổi mới và hội nhập, cách nhìn nhận doanh nhân Việt Nam đã thay đổi sâu sắc. Doanh nghiệp tư nhân ngày càng được tin tưởng tham gia vào những lĩnh vực có quy mô lớn, đòi hỏi nguồn vốn, công nghệ, năng lực quản trị và tầm nhìn dài hạn. Những công trình, sản phẩm, việc làm do doanh nghiệp tạo ra được nhìn nhận như một phần trong thành quả phát triển của đất nước.
Sự ghi nhận ấy là niềm tự hào của các thế hệ doanh nhân. Với tôi, vị thế cao hơn đi cùng trách nhiệm lớn hơn: giữ chữ tín, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với đất nước và chứng minh năng lực bằng những kết quả thiết thực, có thể kiểm chứng.
NĐT: Khi bắt đầu kinh doanh, bà có hình dung con đường mình lựa chọn sẽ trở thành một hành trình kéo dài nhiều thập kỷ? Trong những giai đoạn khó khăn nhất, điều gì đã giúp bà tiếp tục theo đuổi con đường ấy?
Bà Nguyễn Thị Nga: Khi mới bắt đầu, tôi chưa hình dung hành trình ấy sẽ kéo dài bao lâu. Trong những chuyến đi đến các nước phát triển, tôi thường nghĩ Việt Nam có thể làm được nhiều điều tốt đẹp hơn, tạo ra những sản phẩm, dịch vụ có chất lượng và nâng cao đời sống người dân. Tôi bắt đầu từ những việc mình có thể làm, học hỏi trong quá trình thực hiện, rồi cùng các cộng sự từng bước mở rộng hoạt động kinh doanh.
Cũng như nhiều doanh nhân khác, tôi cũng trải qua những lần kết quả không như kỳ vọng. Những trải nghiệm ấy dạy tôi phải xác định mục tiêu rõ ràng, chuẩn bị kỹ và giữ kỷ luật trong thực hiện.
Một ý tưởng tốt chỉ có thể thành hiện thực khi người lãnh đạo theo sát từng khâu và kịp thời tìm giải pháp trước khó khăn. Có những việc khiến tôi thức trắng nhiều đêm; nhưng mỗi lần tìm được lời giải, tôi lại có thêm năng lượng và niềm tin để phát triển.
Điều giữ tôi trên hành trình kinh doanh hơn 5 thập kỷ qua chính là niềm tin vào năng lực của người Việt Nam và trách nhiệm với những người đã đồng hành cùng mình.
Từ đội ngũ 30 người trong những ngày đầu đến Tập đoàn BRG với hơn 22.000 người lao động hôm nay, mỗi quyết định đều gắn với công việc, thu nhập và tương lai của nhiều gia đình. Trách nhiệm ấy luôn nhắc tôi phải nỗ lực tìm đường vượt qua thử thách.
NĐT: Bà đã đi qua nhiều giai đoạn rất khác nhau của nền kinh tế, từ trải nghiệm của một người trực tiếp đi qua những giai đoạn đó, bà thấy điều gì đã thay đổi căn bản trong cách Nhà nước nhìn nhận doanh nghiệp tư nhân và trong cách doanh nhân nhìn nhận cơ hội kinh doanh?
Bà Nguyễn Thị Nga: Tôi thấy sự thay đổi căn bản nằm ở niềm tin dành cho khu vực kinh tế tư nhân và ở quy mô trách nhiệm mà doanh nghiệp có thể đảm nhận.
Những năm đầu Đổi mới, cơ hội của chúng tôi là được chủ động kinh doanh, tự tìm thị trường và chịu trách nhiệm về kết quả. Khi hội nhập sâu hơn, doanh nghiệp Việt Nam có điều kiện tiếp cận công nghệ, phương pháp quản trị và tiêu chuẩn quốc tế. Những biến động kinh tế cũng buộc chúng tôi nâng cao năng lực quản trị rủi ro, xây dựng nội lực vững chắc hơn.
Hôm nay, kinh tế tư nhân được nhìn nhận ở tầm chiến lược trong sự phát triển của đất nước. Cơ hội kinh doanh vì thế cần được đặt trong một tầm nhìn dài hạn: 10, 20 năm tới Việt Nam cần những năng lực nào, lĩnh vực nào có thể tạo nên lợi thế riêng và doanh nghiệp phải tập hợp nguồn lực trong nước, quốc tế ra sao để thực hiện điều đó.
Tôi luôn tìm kiếm cơ hội theo cách ấy: học hỏi những kinh nghiệm tiên tiến của thế giới, lựa chọn điều phù hợp với Việt Nam và tổ chức thực hiện đến cùng. Khi được trao niềm tin lớn hơn, doanh nghiệp tư nhân càng phải đáp lại bằng sản phẩm, công trình và hiệu quả thực tế.
NĐT: Với một doanh nhân đã trải qua nhiều chu kỳ kinh tế, điều gì khiến bà quyết định “đi trước” thay vì chờ thị trường đem đến cơ hội? Và sau nhiều năm, theo bà, một doanh nhân muốn trở thành “người tiên phong” cần có phẩm chất nào quan trọng nhất?
Bà Nguyễn Thị Nga: Tôi quyết định đi trước khi nhận thấy một nhu cầu sẽ hình thành trong tương lai và Việt Nam có điều kiện để đáp ứng nhu cầu đó. Đi trước thị trường đòi hỏi doanh nghiệp đầu tư thời gian để xây dựng đội ngũ, chất lượng vận hành và niềm tin của khách hàng.
Nếu chọn một phẩm chất của người tiên phong, tôi chọn sự kiên định. Sự kiên định phải có nền tảng là nghiên cứu nghiêm túc, khả năng tập hợp con người và trách nhiệm với từng quyết định đầu tư. Một hướng đi mới chỉ tạo ra giá trị khi doanh nghiệp đủ năng lực theo đuổi mục tiêu trong nhiều năm và duy trì chất lượng từng ngày.
NĐT: Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị đặt kinh tế tư nhân vào vị trí quan trọng hơn trong mô hình tăng trưởng của Việt Nam. Bà kỳ vọng thay đổi nào từ Nghị quyết 68 sẽ thay đổi trong môi trường kinh doanh hiện nay để doanh nhân có thể mạnh dạn đầu tư dài hạn và đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế?
Bà Nguyễn Thị Nga: Nghị quyết 68 tiếp thêm niềm tin và ý chí đầu tư cho cộng đồng doanh nhân. Điều tôi kỳ vọng nhất là tinh thần tin tưởng doanh nghiệp được thể hiện trong chất lượng thực thi chính sách: quy định rõ ràng, ổn định; cơ hội tiếp cận nguồn lực công bằng; những vướng mắc được lắng nghe và giải quyết đúng thẩm quyền, đúng thời hạn.
Tôi đã kiên trì theo đuổi những dự án cần nhiều năm chuẩn bị. Khi một khâu thủ tục kéo dài, nguồn vốn chưa thể đi vào hoạt động, việc làm chưa được tạo ra và nguồn thu ngân sách cũng đến chậm hơn.
Nếu chính quyền và doanh nghiệp cùng xác định rõ công việc, tiến độ và trách nhiệm, doanh nghiệp sẽ có cơ sở huy động vốn, hợp tác với đối tác quốc tế, đầu tư vào công nghệ và đào tạo con người. Khi ấy, tiềm năng đầu tư có thể chuyển thành năng lực sản xuất, dịch vụ và đóng góp thực tế cho nền kinh tế.
Tôi mong quan hệ giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp ngày càng cởi mở, tin cậy, thực chất. Doanh nhân cần được tháo gỡ khó khăn kịp thời và được đánh giá công bằng bằng kết quả. Về phía mình, doanh nghiệp phải thượng tôn pháp luật, giữ đúng cam kết, nâng cao năng lực quản trị và biến niềm tin được trao thành những giá trị cụ thể cho đất nước.
NĐT: Danh hiệu Anh hùng Lao động có thể xem là sự ghi nhận cho một chặng đường đã qua, nhưng với một doanh nhân, phía trước vẫn còn những mục tiêu mới. Bà muốn thế hệ doanh nhân trẻ nhìn nhận chữ “doanh nhân” như thế nào? Nếu nhìn về 10-20 năm tới, bà muốn chia sẻ điều gì cho thế hệ doanh nhân kế tiếp?
Bà Nguyễn Thị Nga: Danh hiệu Anh hùng Lao động là niềm vinh dự lớn, đồng thời nhắc tôi tiếp tục làm việc và đóng góp nhiều hơn. Với các bạn trẻ, tôi muốn nói rằng chữ “doanh nhân” gắn với một trách nhiệm cụ thể.
Các bạn có quyền làm giàu chính đáng, xây dựng doanh nghiệp lớn và theo đuổi những khát vọng của mình. Cùng với quyền ấy là trách nhiệm tạo ra sản phẩm hữu ích, giữ chữ tín với đối tác, chăm lo cho người lao động và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với đất nước.
Thế hệ chúng tôi phải tự tìm kiếm và gây dựng nhiều cơ hội. Thế hệ doanh nhân trẻ hôm nay có điều kiện tiếp cận tri thức, công nghệ và thị trường thế giới rộng lớn hơn. Tôi mong các bạn bước ra quốc tế với sự tự tin về năng lực của người Việt Nam, học hỏi các chuẩn mực tiên tiến và xây dựng những sản phẩm, dịch vụ có bản sắc, có sức cạnh tranh.
Nếu chọn một điều để chia sẻ cho thế hệ kế tiếp, tôi chọn tinh thần dấn thân. Hãy dám nhận những bài toán khó mà đất nước đang cần lời giải; chuẩn bị kỹ, hành động quyết liệt và chịu trách nhiệm về kết quả.
Trong 10–20 năm tới, tôi mong các bạn đi xa hơn thế hệ chúng tôi: xây dựng những doanh nghiệp Việt Nam đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế, tạo thêm việc làm, nâng cao chất lượng cuộc sống và góp phần khẳng định vị thế đất nước.
NĐT: Xin cảm ơn những chia sẻ của bà!
