Buổi sáng, bãi biển Hội An dần đông người. Trẻ nhỏ chạy theo những đợt sóng, khách du lịch vui chơi trên cát hoặc chụp ảnh khoảnh khắc bình minh.

Ngoài xa, những chiếc thuyền thúng chở công nhân cùng dụng cụ lặng lẽ rời bờ.

Từ đất liền nhìn ra, công trường chỉ như một dải đá nhỏ nhô lên giữa mặt biển. Không có đường bộ tiếp cận, chúng tôi ngồi thuyền thúng vượt sóng, đến nơi hơn 100 công nhân, kỹ sư đang làm việc. Trong số đó, khoảng 80 người luân phiên xuống đáy, hoàn thiện phần móng các tuyến đê ngầm giảm sóng.

Chiếc thúng lúc chồm lên đỉnh sóng, lúc rơi thõm giữa hai con nước. Càng ra xa, tiếng máy đào, cần cẩu và động cơ sà lan càng rõ. Trên mặt nước, các đường ống cấp khí nổi ngoằn ngoèo, kéo dài từ sà lan đến vị trí những người đang làm việc phía dưới.

Ông Ngô Văn Lượng, quê xã Tam Hải, ngồi sát mép sà lan, kéo thử từng đoạn ống, kiểm tra kính và găng tay. Sau cùng, ông buộc quanh người chiếc đai chì nặng gần 10kg.

Khối chì giúp cơ thể thắng lực nổi, bám xuống đáy biển, nhưng cũng khiến mỗi bước chân trở nên nặng nề.

Ông Lượng kéo kính xuống, bước khỏi mép sà lan. Chỉ vài giây, bóng người mặc đồ đen đã biến mất trong làn nước đục. Trên mặt biển chỉ còn những chuỗi bọt khí nổi lên liên tục.

Ở độ sâu hơn 6m, ánh sáng nhạt dần, tầm nhìn gần như bị xóa sạch. Đá và những khối bê tông giảm sóng nặng hơn 6 tấn được máy móc hạ xuống theo vị trí thiết kế. Người dưới đáy kiểm tra nền, dò khe hở, chèn thêm đá và phối hợp đưa cấu kiện về đúng vị trí.

Một tay ông Lượng chống xuống nền, tay còn lại lần theo mép đá. Gặp điểm gồ ghề, ông quỳ hẳn, dùng cả hai tay xoay viên đá cho khớp. Gặp khoảng trống, ông tìm viên vừa kích thước, chèn vào rồi rà lại từ đầu.

Ở nơi không thể nhìn rõ ràng, bao quát, đôi tay trở thành đôi mắt. Các đầu ngón tay cảm nhận độ gồ của đá, khoảng rỗng dưới chân móng và độ chắc sau mỗi lần chèn.

Dòng nước liên tục đẩy ngang, trong khi đai chì kéo cơ thể xuống. Mỗi lần đổi vị trí, người thợ phải chú ý đường ống dẫn khí phía sau. Trên đầu họ, máy đào và cần cẩu vẫn hoạt động, những khối bê tông nặng hàng tấn có thể được dịch chuyển ngay gần đó.

Bởi vậy, không ai làm việc một mình.

Trên mặt nước, đồng đội giữ đường ống, theo dõi dấu bọt khí và liên lạc với người vận hành máy. Cần cẩu chỉ được chuyển động sau khi vị trí của người phía dưới được xác định và tín hiệu an toàn phát đi.

Hơi thở của người dưới đáy phụ thuộc vào đường ống nối với mặt nước. Sự an toàn của họ lại phụ thuộc vào khả năng phối hợp của cả nhóm.

Ông Lượng kể, có lần đang rà chân móng, ông cảm thấy đường ống cấp khí phía sau bất ngờ bị kéo căng. Chiếc ống dường như mắc vào khe đá.

Trong làn nước đục, ông không thể nhìn thấy điểm vướng. Đai chì ghì cơ thể xuống, dòng nước liên tục đẩy ngang, còn mỗi lần xoay người, đường ống lại căng thêm.

“Lúc ấy càng cuống càng nguy hiểm. Không nhìn thấy gì, tôi chỉ còn biết giữ bình tĩnh rồi lần ngược theo đường ống bằng đôi tay”, ông nhớ lại.

Một tay bám chân móng, tay kia ông lần dọc đường khí. Khi chạm được đoạn ống bị kẹt giữa hai viên đá, ông ra tín hiệu để đồng đội phía trên thả chùng rồi cúi người gỡ từng chút.

Trên mặt nước, người giữ ống báo dừng máy móc quanh khu vực. Những người còn lại dõi theo chuỗi bọt khí, chờ tín hiệu từ phía dưới.

Khi đường ống được giải phóng, ông Lượng điều hòa nhịp thở rồi mới ra hiệu an toàn.

“Lên tới mặt nước mới thấy người mệt rã. Nghề này không cho phép mình hoảng. Phải tin đôi tay và nhất là tin những người đứng phía trên”, ông nói.

Sau một lượt lặn, ông Lượng nổi lên bên sà lan. Nước chảy dọc gương mặt sạm nắng xuống bộ đồ đen đã sờn. Ông uống vội ngụm nước, kiểm tra lại găng tay, dây đai và đường ống. Chưa lâu sau, khi nhóm trực báo an toàn, ông lại kéo kính xuống.

Ông Đinh Hóa, 51 tuổi, ngụ phường Hội An Đông, nói, công việc dưới đáy nặng nhọc hơn nhiều so với những gì người đứng trên bờ có thể hình dung. Khi trở lên, cơ thể thường rã rời. Nghỉ một lúc, họ lại tiếp tục xuống để công việc không bị đứt quãng.

Kết quả một ngày lao động đôi khi chỉ là một khe đá được lấp kín, một đoạn nền đạt cao độ hoặc một cấu kiện nằm đúng vị trí. Quan trọng hơn cả là tất cả đều trở về an toàn sau mỗi lượt lặn.

Trước khi các khối bê tông giảm sóng được hạ xuống, lớp đá nền phải được san chỉnh, bảo đảm cao độ. Các cấu kiện nặng hơn 6 tấn được thiết kế để tự chèn, liên kết chắc chắn với nhau, tạo thành lớp bảo vệ có khả năng chống chọi với sóng lớn.

Chỉ một viên đá nhô cao hoặc khoảng rỗng chưa được lấp cũng có thể khiến cấu kiện bị lệch. Khi đó, người dưới đáy phải rà lại nền, dịch chuyển đá, chèn thêm vật liệu hoặc ra hiệu để máy móc điều chỉnh.

Trên công trường, người lái sà lan, vận hành máy đào, điều khiển cần cẩu, kỹ sư theo dõi cao độ, người giữ đường khí và nhóm thợ lặn phải làm việc cùng một nhịp. Nhịp ấy phụ thuộc vào cả tiến độ lẫn sóng, gió, dòng chảy.

Ông Đào Tô Văn, phụ trách kỹ thuật thi công Công ty cổ phần Tập đoàn Đạt Phương, cho biết, đến ngày 4/8, phần việc do đơn vị thực hiện đạt khoảng 85%, dự kiến hoàn thành vào cuối tháng 9.

Đây cũng là ranh giới của mùa thi công thuận lợi. Khi gió mùa xuất hiện, sóng lớn có thể buộc toàn bộ công trường tạm dừng. Vì vậy, mỗi ngày biển yên đều được tận dụng. Sà lan nối nhau chở đá ra khơi, máy đào san vật liệu, cần cẩu hạ cấu kiện, các nhóm thay phiên kiểm tra móng.

Dự án chống xói lở và bảo vệ bền vững bờ biển Hội An được triển khai trên đoạn bờ dài gần 3,4km, tổng mức đầu tư hơn 982 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Ngọc Tân, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng, cho biết, dự án khởi công tháng 3/2025. Khi hoàn thành, hệ thống đê ngầm sẽ làm giảm năng lượng sóng trước khi tiến vào bờ. Lượng cát bổ sung sẽ góp phần bồi đắp, giữ ổn định và từng bước phục hồi bãi biển.

Quy mô dự án được tính bằng kilomet và hàng trăm tỷ đồng. Nhưng giữa biển, công trình được hình thành từ những phần việc rất nhỏ: một viên đá được xoay lại, một khe hở được chèn kín, một đoạn ống khí được gỡ khỏi chân đê.

Bà Trần Thị Trang (65 tuổi, phường Hội An Đông) đã sống cả đời bên biển. Bà vẫn nhớ những năm sóng lớn liên tiếp đánh vào bờ, từng dải cát bị cuốn đi sau mỗi mùa mưa bão, bãi biển ngày một thu hẹp. Có thời điểm, biển lấn sát hàng dương, nhiều đoạn bờ bị khoét sâu, khách du lịch cũng thưa dần vì không còn khoảng cát rộng để vui chơi, tắm biển.

Những ngày này, mỗi sáng đi dọc bờ biển, bà Trang lại dừng chân nhìn ra công trường ngoài khơi. Giữa mặt nước, những tuyến đê ngầm dần hiện hình. Trên bãi, có những đoạn cát bắt đầu bồi trở lại. "Chỉ mong bờ biển sớm ổn định như ngày xưa để con cháu có chỗ vui chơi, khách du lịch lại đông đúc như trước", bà nói.

Niềm hy vọng ấy cũng là điều ông Trần Tấn Dũng, Chủ tịch UBND phường Hội An Đông, gửi gắm khi nhắc đến công trình bảo vệ bờ biển đang được triển khai. Theo ông, với một địa phương mà đời sống người dân và du lịch đều gắn chặt với biển, việc từng bước khống chế xói lở không chỉ giúp giữ lại đất đai, hạ tầng ven biển mà còn mở ra cơ hội phục hồi bãi cát, khôi phục không gian du lịch và tạo nền tảng sinh kế bền vững cho người dân.

"Những chuyển biến bước đầu đã tiếp thêm niềm tin cho bà con sau nhiều năm chứng kiến biển lấn sâu vào đất liền. Khi hệ thống đê ngầm hoàn thành và phát huy hiệu quả, chúng tôi kỳ vọng bãi biển sẽ từng bước hồi sinh, vừa phục vụ người dân, du khách, vừa tăng khả năng chống chịu trước những mùa mưa bão trong tương lai", ông Dũng chia sẻ.

Nhiều năm qua, sóng biển đã khoét sâu một số khu vực ven bờ Hội An, cuốn cát đi, làm bãi biển thu hẹp và nhiều công trình hư hại.

Ông Hóa từng chứng kiến những mùa mưa bão, khi sóng lấn sâu vào đất liền, cuốn trôi bãi cát, bờ kè và làm sập công trình ven biển.

“Công việc vất vả nhưng nghĩ công trình hoàn thành sẽ giữ được đất, bảo vệ bờ biển thì anh em đều vui. Có đoạn làm xong, thấy cát bắt đầu bồi trở lại, chúng tôi càng có thêm động lực”, ông nói.

Cuối chiều, những chiếc thuyền thúng quay ra đón công nhân vào bờ.

Ông Lượng ngồi sát vành thúng, bộ đồ lặn vẫn còn ướt, nước nhỏ từng giọt xuống lòng thuyền. Sau lưng ông, cần cẩu vẫn xoay chậm. Một khối bê tông khác được nhấc lên, chuẩn bị hạ xuống phần nền vừa hoàn thiện.

Khi công trình kết thúc, phần lớn những tuyến đê ấy sẽ nằm khuất dưới nước. Người đứng trên bờ khó biết những ai từng cúi mình trong làn nước đục.

Nhưng dưới mỗi đoạn đê là những ngày ông Lượng, ông Hóa và đồng đội theo thuyền thúng ra biển, mang chì quanh người, lấy đôi tay làm mắt, lần đường dưới đáy để giữ lại từng mét bờ cát Hội An.