Ngành nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi để thích ứng với biến đổi khí hậu, xu hướng tiêu dùng mới và mục tiêu phát triển của giai đoạn tăng trưởng mới. Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp đã chủ động tìm kiếm mô hình phát triển mới thay cho lối đi truyền thống.
Nông nghiệp hôm nay đòi hỏi một tư duy tích hợp hơn, xanh hơn và vận hành trên nền tảng công nghệ, dữ liệu cùng các tiêu chuẩn phát triển bền vững.
Từ nhiều năm trước, AgriS đã nhìn thấy giới hạn của mô hình nông nghiệp truyền thống và chủ động lựa chọn một hướng đi khác: xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp tích hợp dựa trên công nghệ, dữ liệu và thương mại toàn cầu. Với gần 60 năm phát triển, AgriS (Công ty cổ phần Thành Thành Công – Biên Hòa, mã cổ phiếu SBT) không đi theo xu hướng chuyển đổi của thị trường mà tham gia định hình xu hướng đó từ rất sớm.
Từ vai trò một doanh nghiệp sản xuất truyền thống, AgriS dịch chuyển sang vị thế doanh nghiệp tổ chức chuỗi giá trị nông nghiệp tích hợp, kết nối vùng nguyên liệu, sản xuất, thương mại, tài chính và dữ liệu trong cùng một hệ sinh thái vận hành xuyên suốt.
Trao đổi với Người Đưa Tin (NĐT), bà Đặng Huỳnh Ức My – Chủ tịch HĐQT AgriS chia sẻ về tư duy chiến lược phía sau quá trình chuyển đổi, những động lực tăng trưởng mới và tham vọng nâng vị thế nông nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
NĐT: AgriS xuất phát từ nền tảng sản xuất truyền thống, hiện xác lập mô hình nông nghiệp tích hợp đa giá trị. Đâu là tư duy chiến lược đằng sau quá trình “tái định vị” này?
Bà Đặng Huỳnh Ức My: Sau hơn 50 năm hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, AgriS rút ra một điều: nông nghiệp Việt Nam không thiếu sản lượng, không thiếu chất lượng, không thiếu sự bền bỉ của người nông dân. Điểm cần tái cấu trúc nằm ở năng lực tổ chức và kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị.
Với mô hình sản xuất truyền thống, AgriS từng đạt vị thế dẫn đầu ngành đường với khoảng 46% thị phần nội địa. Tuy nhiên, để đáp ứng mục tiêu đạt doanh thu 60.000 tỷ đồng và vốn hóa 2,7 tỷ USD vào năm 2030, chúng tôi cần một cấu trúc tăng trưởng rộng hơn.
Từ năm 2022, AgriS bước vào giai đoạn tái cấu trúc toàn diện mô hình tăng trưởng. Trọng tâm không còn nằm ở sản lượng. Trọng tâm nằm ở năng lực tổ chức chuỗi giá trị, kiểm soát dữ liệu, chuẩn hóa vận hành và kết nối thị trường toàn cầu.
Tái định vị là tái cấu trúc năng lực cạnh tranh. Sức mạnh của doanh nghiệp được quyết định bởi chất lượng tài sản, dữ liệu, chuẩn vận hành, kỷ luật vốn và niềm tin thị trường.
AgriS đang triển khai Chuỗi giá trị thương mại tuần hoàn, tích hợp sản xuất, thương mại, AgTech, FoodTech, FinTech và ESG. Mô hình này tái cấu trúc cách nông nghiệp tạo giá trị ra sao?
Bà Đặng Huỳnh Ức My: Chuỗi giá trị nông nghiệp truyền thống thường vận hành theo từng khâu rời rạc. Giá trị dễ phân mảnh, chi phí phát sinh ở nhiều điểm, phụ phẩm chưa được khai thác đủ, dữ liệu chưa trở thành tài sản chung của chuỗi.
AgriS thiết kế Chuỗi giá trị thương mại tuần hoàn theo cấu trúc “3 Trung tâm - 3 Dịch vụ - 1 Hệ thống”. Mô hình 3 Trung tâm – Agriculture Center (AgriC - Trung tâm Nông nghiệp), Production Center (ProC - Trung tâm Sản xuất), Commercial Center (ComC - Trung tâm Thương mại) - thể hiện cụ thể cách AgriS tổ chức lại chuỗi giá trị. Ba trung tâm này kết nối với AgTech, FoodTech, FinTech trên nền tảng ESG để tạo một hệ sinh thái vận hành thống nhất.
Trong cấu trúc mới, phụ phẩm bước vào chu kỳ giá trị mới, dữ liệu trở thành công cụ quản trị, thương mại kết nối vùng nguyên liệu với thị trường và tài chính. Doanh nghiệp tối đa hóa giá trị toàn chuỗi: giảm lãng phí, kiểm soát chất lượng, nâng truy xuất nguồn gốc và gia tăng khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
NĐT: Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới tăng trưởng cao, AgriS xác định những cơ chế đóng góp nào để nâng cấp nông nghiệp Việt Nam từ lợi thế sản lượng sang năng suất, giá trị gia tăng và chuẩn mực vận hành?
Bà Đặng Huỳnh Ức My: Tăng trưởng hai con số không đến từ mở rộng sản lượng. Động lực tăng trưởng nằm ở dữ liệu, công nghệ, chế biến sâu và chất lượng quản trị. Với nông nghiệp, cuộc chuyển dịch lớn nhất nằm ở việc đưa ngành từ vai trò “trụ đỡ ổn định” thành ngành kinh tế tạo giá trị cao.
Chúng tôi xác định ba cơ chế đóng góp. Thứ nhất, nâng năng suất bằng dữ liệu. Khi vùng nguyên liệu được dữ liệu hóa, doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn giống, nước, phân bón, sâu bệnh, phát thải và rủi ro khí hậu. Thứ hai, gia tăng giá trị thông qua chế biến sâu và tổ chức lại chuỗi. Thứ ba, dẫn dắt dòng vốn bằng ESG, minh bạch dữ liệu và quản trị rủi ro.
Ba cơ chế vận hành này khi được phối hợp nhuần nhuyễn bổ trợ cho nhau, tăng trưởng của doanh nghiệp sẽ được nhân rộng thành tăng trưởng ngành và đóng góp vào năng lực cạnh tranh quốc gia.
Cửa thắng của nông nghiệp Việt Nam nằm ở năng lực kiểm soát nhiều lớp giá trị: vùng nguyên liệu, chế biến, thương mại, tiêu chuẩn, dữ liệu, vốn và đối tác quốc tế.
NĐT: Khơi thông dòng vốn cho tăng trưởng hai chữ số đòi hỏi doanh nghiệp chứng minh năng lực minh bạch, quản trị rủi ro và phát triển bền vững. Với AgriS, ESG Framework đóng vai trò gì trong việc thu hút vốn chất lượng, vốn xanh và đối tác quốc tế?
Bà Đặng Huỳnh Ức My: ESG đã trở thành tiêu chuẩn đầu vào của dòng vốn quốc tế. Thị trường không còn đánh giá doanh nghiệp bằng tăng trưởng ngắn hạn. Thị trường đánh giá năng lực quản trị rủi ro, chất lượng dữ liệu và tính bền vững của mô hình vận hành.
AgriS đã tích hợp ESG vào hệ thống quản trị thay vì triển khai như một hoạt động riêng lẻ. Trong đó, yếu tố môi trường hướng tới tối ưu tài nguyên và giảm phát thải; yếu tố xã hội gắn với người nông dân, người lao động và cộng đồng; còn quản trị là nền tảng cho minh bạch thông tin và kiểm soát rủi ro.
Những chuẩn mực này được lượng hóa bằng kết quả. Mã cổ phiếu SBT của AgriS liên tiếp 8 năm có mặt trong VNSI20 - Top 20 cổ phiếu có điểm Phát triển bền vững tốt nhất thị trường chứng khoán, áp dụng ISO 31000:2018 và COSO ERM 2017 trong quản trị rủi ro, thực hiện báo cáo phát triển bền vững có kiểm toán độc lập. Trong gần hai năm qua, AgriS đã huy động hơn 400 triệu USD từ các định chế tài chính phát triển hàng đầu như IFC, DEG, ING và SACE, cùng các khoản hợp vốn quốc tế do các tổ chức tài chính hàng đầu tại Đài Loan như FCB, E.Sun thu xếp. Đây là các nguồn vốn đi kèm yêu cầu nghiêm ngặt về quản trị, môi trường và xã hội, qua đó góp phần nâng chuẩn vận hành của doanh nghiệp theo thông lệ toàn cầu.
Quản trị công ty niêm yết giữ vai trò trung tâm trong phát triển bền vững. Thị trường vốn không định giá doanh nghiệp bằng kết quả ngắn hạn đơn lẻ. Thị trường đánh giá chất lượng quản trị qua minh bạch, trách nhiệm giải trình, kỷ luật vốn, cơ chế giám sát, năng lực bảo vệ cổ đông và sự ổn định trong thực thi.
AgriS đặt Governance ở vị trí dẫn dắt ESG Framework, yếu tố G (Quản trị) chiếm 40% và E (Môi trường), S (Xã hội) lần lượt chiếm 30%. Quản trị đại diện cho khối óc của con người, khối óc phải khỏe thì thân thể mới vững và nhịp nhàng. Theo đó, AgriS thiết lập một HĐQT có năng lực và chuyên nghiệp, xác lập chuẩn công bố thông tin, quản trị rủi ro, cân bằng văn hóa tuân thủ, sự ổn định vận hành và chế độ nhân tài. Các quyết sách về tăng trưởng, tái cấu trúc tài chính, trái phiếu chuyển đổi, IPO công ty con, M&A, cổ tức và mở rộng quốc tế cần được trình bày bằng dữ liệu, được cổ đông chất vấn, được thị trường kiểm chứng.
Thực tế cho thấy, quản trị tốt dẫn dắt phát triển bền vững. Quản trị tốt tạo niềm tin có thể kiểm chứng để mở cửa cho vốn chất lượng, đối tác chiến lược và năng lực cạnh tranh dài hạn.
NĐT: Khi công nghệ và dữ liệu ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nông nghiệp, AgriS đang ứng dụng các yếu tố này vào sản xuất và vận hành như thế nào?
Bà Đặng Huỳnh Ức My: Lãng phí lớn nhất của nông nghiệp nằm ở việc sản xuất tách rời thị trường. Khi dữ liệu không kết nối xuyên suốt chuỗi giá trị, rủi ro đầu ra, chi phí vận hành và biến động chất lượng tiếp tục bị đẩy về phía người nông dân.
Để khắc phục trình trạng trên, hiện AgriS đang triển khai Đề án Hiện đại hóa - Số hóa Nông nghiệp giai đoạn 2025-2030, hướng tới xây dựng hệ thống dữ liệu xuyên suốt từ vùng nguyên liệu đến thị trường. Một số nền tảng như DigiFarm, truy xuất nguồn gốc hay công cụ phân tích vận hành được đưa vào để hỗ trợ quản lý theo thời gian thực, thay cho cách quản trị phân tán trước đây.
Dữ liệu được sử dụng để theo dõi canh tác, tối ưu đầu vào và kiểm soát chất lượng sản phẩm. Đồng thời, việc chuẩn hóa dữ liệu về vùng nguyên liệu, phát thải hay truy xuất nguồn gốc cũng giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong việc đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu, làm việc với đối tác quốc tế và tiếp cận các nguồn vốn dài hạn.
NĐT: Ở vai trò người đứng đầu và đại diện cho thế hệ lãnh đạo kế thừa, bà nhìn nhận đâu là thách thức lớn nhất của AgriS hiện nay?
Bà Đặng Huỳnh Ức My: Thách thức lớn nhất của chuyển đổi nằm ở năng lực chuyển hóa chiến lược thành kết quả thực tế trên toàn chuỗi giá trị.
Hiện chúng tôi tập trung vào 4 ưu tiên chính. Thứ nhất là sử dụng nguồn lực hiệu quả, tập trung vào những lĩnh vực cốt lõi như vùng nguyên liệu, chế biến sâu, công nghệ, dữ liệu và thị trường quốc tế. Thứ hai là nâng năng lực quản trị rủi ro trước các biến động về khí hậu, giá nguyên liệu, chi phí vốn hay yêu cầu tuân thủ. Thứ ba là xây dựng văn hóa tuân thủ theo các tiêu chuẩn của thị trường vốn và đối tác quốc tế. Cuối cùng là đảm bảo chiến lược được triển khai thành kết quả cụ thể trong từng vùng nguyên liệu, nhà máy và thị trường.
Mạng lưới R&D và hợp tác quốc tế đóng vai trò quan trọng trong quá trình đó. AgriS hợp tác với các đối tác tại Úc, Singapore, Nhật Bản, Indonesia và các thị trường khu vực để kết nối công nghệ nông học, dữ liệu cây trồng, nghiên cứu tiêu dùng, chế biến sâu và thương mại. Mỗi thị trường có một khoảng trống phát triển khác nhau. AgriS tham gia bằng cách thiết kế lộ trình phù hợp, để doanh nghiệp và đối tác cùng nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị.
Hiệu quả của chuyển đổi phải được đo bằng năng suất, chất lượng tài sản, dòng tiền, niềm tin cổ đông và thu nhập của người nông dân. Đây là nền tảng quyết định sức cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp và vị thế mới của nông nghiệp Việt Nam trên thị trường toàn cầu.
NĐT: Xin cảm ơn bà về cuộc trao đổi.
