Trong bối cảnh các hệ thống năng lượng ngày càng phụ thuộc vào dữ liệu và công nghệ điều khiển, an ninh mạng không còn là vấn đề riêng của lĩnh vực công nghệ thông tin mà đã trở thành yêu cầu quan trọng đối với hoạt động sản xuất, cung ứng và vận hành liên tục.
Phát biểu khai mạc hội thảo "An ninh năng lượng cho chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số" diễn ra sáng 23/10, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký, Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, nhấn mạnh mối quan hệ chặt chẽ giữa năng lượng, công nghệ số và an ninh mạng.
Ông Vũ Duy Hiền - Phó Tổng Thư ký, Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (Ảnh: BTC).
Theo ông, khi các hệ thống năng lượng ngày càng phụ thuộc vào dữ liệu và công nghệ điều khiển, bảo vệ an ninh mạng phải trở thành một phần không thể tách rời của bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Ông Vũ Duy Hiền đề xuất ba định hướng trọng tâm: chuyển từ bảo vệ bị động sang chủ động quản trị rủi ro và nâng cao khả năng chống chịu; tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp năng lượng và các tổ chức chuyên môn; gắn ứng dụng công nghệ mới với yêu cầu an ninh, an toàn và phát triển bền vững.
Phát biểu chỉ đạo, định hướng tại Hội thảo, Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (A05), nhấn mạnh hạ tầng năng lượng là một trong những hạ tầng đặc biệt quan trọng, có thể trở thành mục tiêu trong các cuộc xung đột.
Thượng tá Triệu Mạnh Tùng - Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (A05) (Ảnh: BTC).
"Nếu hạ tầng năng lượng tê liệt, rất nhiều các hạ tầng khác cũng sẽ tê liệt theo." ông Tùng chia sẻ. Theo đó, khi hạ tầng về năng lượng không còn hoạt động, nhiều hệ thống khác, từ thông tin liên lạc đến điều khiển, giám sát và vận hành đều có thể bị ảnh hưởng nặng nề.
Cũng theo Thượng tá Tùng, nguy cơ tấn công mạng vào hạ tầng trọng yếu hiện không còn là vấn đề bàn luận trên lý thuyết, mà đã có những sự cố xảy ra, gây ra những thiệt hại lớn cho doanh nghiệp, đòi hỏi các đơn vị chủ động nhận diện rủi ro và triển khai biện pháp bảo vệ tương xứng. "Nguy cơ đến nay là hiện hữu rồi, chứ không còn xa xôi ở trên lý thuyết sách vở." ông khẳng định.
Ông Tùng nhấn mạnh: "Chúng ta phải nâng cao năng lực quản trị rủi ro, xây dựng quy trình chặt chẽ đầy đủ, phân công các bộ phận để làm sao chúng ta thực sự làm chủ được tình huống khi xảy ra sự cố thực địa".
Theo đó, Thượng tá Triệu Mạnh Tùng đề nghị doanh nghiệp chủ động nhận diện, ưu tiên bảo vệ các hệ thống năng lượng trọng yếu; nâng cao năng lực giám sát, ứng phó và khôi phục sau sự cố; đồng thời tăng cường phối hợp với cơ quan chức năng và các đơn vị chuyên môn.
Toàn cảnh Hội thảo (Ảnh: BTC).
Đặc biệt, hệ thống công nghệ thông tin (IT), công nghệ vận hành công nghiệp (OT) và dữ liệu vận hành cần được bảo vệ phù hợp với đặc thù của từng hệ thống, ngay từ khâu đầu tư, thiết kế đến tổ chức vận hành.
Thượng tá Triệu Mạnh Tùng cũng đồng thời nhấn mạnh rằng các sự cố an ninh mạng có thể xảy ra bất cứ lúc nào, do đó các đơn vị cần chủ động, đưa ra các kịch bản, diễn tập nhằm nâng cao năng lực quản trị rủi ro và chuẩn bị phương án ứng phó.
Cũng về vấn đề đảm bảo an ninh điện tử, theo TS. Nguyễn Huy Hoạch, đại diện Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA), an ninh năng lượng đang phải đối mặt với nhiều nhóm rủi ro đan xen. Bên cạnh những thách thức từ biến đổi khí hậu, thiên tai, biến động thị trường và đứt gãy chuỗi cung ứng, sự phụ thuộc ngày càng lớn vào công nghệ số cũng làm gia tăng nguy cơ mất an toàn đối với hệ thống năng lượng.
Đặc biệt, ông nhấn mạnh các hệ thống điều khiển, giám sát có vai trò trực tiếp trong việc duy trì hoạt động ổn định của toàn hệ thống. Nếu những hệ thống này bị tấn công hoặc xảy ra sự cố, quá trình vận hành có thể bị gián đoạn, ảnh hưởng đến khả năng cung cấp điện.
Điều này cho thấy bảo đảm an ninh năng lượng không chỉ là bài toán về nguồn nhiên liệu và năng lực phát điện, mà còn liên quan đến khả năng bảo vệ các hệ thống công nghệ phục vụ vận hành.
Yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi kinh tế số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các trung tâm dữ liệu phát triển, kéo theo nhu cầu sử dụng điện liên tục và ổn định. Theo TS. Nguyễn Huy Hoạch, một hệ thống năng lượng bảo đảm an ninh cần đáp ứng đồng thời ba tiêu chí: đủ nguồn cung, vận hành tin cậy và chi phí hợp lý.
Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và sức hấp dẫn của môi trường đầu tư. Đồng thời những yếu tố được đại diện từ VEA nêu ra cũng là vấn đề được ông Vũ Duy Hiền đề cập trước đó.
Các hệ thống năng lượng ngày càng phụ thuộc vào dữ liệu và công nghệ điều khiển, vì vậy, theo các diễn giả, bảo vệ an ninh mạng phải trở thành một phần không thể tách rời của bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
