Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đang đối mặt với áp lực chính trị nội bộ chưa từng có kể từ khi xung đột bùng nổ năm 2022.
Việc sa thải ông Mykhailo Fedorov khỏi vị trí Bộ trưởng Quốc phòng chỉ cách đây hơn một tuần đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình lớn nhất ở quốc gia Đông Âu thời chiến, và mặc dù ông Zelensky đã nhượng bộ bằng cách thay thế Tổng tư lệnh quân đội, áp lực vẫn chưa giảm bớt.
Theo AFP, binh lính và người dân Ukraine ngày 22/7 hoan nghênh việc bổ nhiệm ông Mykhailo Drapatyi làm tân Tổng tư lệnh thay thế ông Oleksandr Syrskyi, nhưng nhiều người cho biết họ vẫn muốn ông Fedorov được phục chức.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Ảnh: Chatham House
Biểu tình nổ ra sau khi ông Fedorov bị sa thải bất ngờ. Nhiều binh sĩ và người dân coi ông là biểu tượng của cải cách, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ không người lái (UAV/drone) và việc thúc đẩy hợp đồng quân dịch có thời hạn cố định – một yêu cầu quan trọng đối với các lực lượng vũ trang khi cuộc chiến đã bước sang năm thứ 5.
"Ông ấy đang đưa ra các hợp đồng để ít nhất những binh sĩ được huy động biết họ sẽ phải phục vụ trong bao lâu", một binh sĩ 22 tuổi, người có biệt danh quân đội là Khrest, nói với AFP về ông Fedorov. "Và ông ấy cũng đang cố gắng đảm bảo binh lính được nghỉ ngơi".
Trong khi đó, việc bổ nhiệm ông Drapatyi làm Tổng tư lệnh nhận được sự hoan nghênh rộng rãi từ quân đội và xã hội dân sự. Cựu Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko đánh giá ông Drapatyi là người có tư duy chiến lược, dũng cảm và coi trọng nhân mạng.
Nhiều binh sĩ coi việc loại bỏ ông Syrskyi – người nổi tiếng với những thành công quân sự nhưng cũng mang tiếng là không quan tâm đến tổn thất – là "tin tốt". Tuy nhiên, họ khẳng định đây chưa phải là giải pháp hoàn chỉnh nếu không đưa ông Fedorov trở lại.
Những nỗ lực của ông Zelensky nhằm xoa dịu tình hình bằng cách đề nghị ông Fedorov một vai trò mới trong chính phủ dường như đã thất bại.
Theo The Guardian, ông Fedorov đã từ chối đề nghị đảm nhận vị trí Phó Thủ tướng phụ trách phát triển công nghệ, kiên quyết đòi trở lại ghế Bộ trưởng Quốc phòng để thực hiện kế hoạch hiện đại hóa quân đội.
Chức vụ này hiện không còn bỏ trống sau khi ông Zelensky bổ nhiệm một chỉ huy lực lượng đặc biệt, ông Yevhenii Khmara, làm Bộ trưởng tạm quyền.
Áp lực đang đặt ông Zelensky vào thế khó. Một nguồn tin quân sự cấp cao nhận định với The Guardian rằng nếu Tổng thống đảo ngược quyết định sa thải ông Fedorov, ông sẽ bị coi là yếu đuối; nhưng nếu giữ nguyên lập trường, các cuộc biểu tình sẽ tiếp diễn, ảnh hưởng đến sự ổn định hậu phương.
Các nhà hoạt động tại Ukraine tuyên bố sẽ tiếp tục các cuộc biểu tình trên toàn quốc cho đến khi ông Fedorov trở lại đúng vị trí mà từ đó ông đã bị bãi nhiệm.
Những người biểu tình đã kêu gọi tổ chức một cuộc biểu tình vào tối 24/7 bên ngoài Văn phòng Tổng thống của ông Zelensky tại Quảng trường Ivana Franka ở Kiev.
Thông báo – được đưa ra bởi chính trị gia kỳ cựu nổi tiếng Dmytro Koziatynsky – cho thấy cuộc khủng hoảng chính trị ở Ukraine có khả năng kéo dài sang tuần thứ 2.
"Chúng ta không nên quên yêu cầu thứ hai của cuộc biểu tình – đó là đưa ông Mykhailo Fedorov trở lại vị trí Bộ trưởng Quốc phòng", ông Koziatynsky viết trên mạng xã hội. "Chúng ta phải làm mọi điều có thể để đảm bảo chính phủ lắng nghe và đáp ứng mọi yêu cầu của xã hội".
Minh Đức (Theo The Guardian, France24)
