Lời toà soạn: Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV mang ý nghĩa bước ngoặt, là dấu mốc đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển đất nước; là dịp quan trọng nhìn lại 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới đất nước và 5 năm nhiệm kỳ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII (2021 – 2026), từ đó xác định mục tiêu, phương hướng phát triển toàn diện trong tất cả các lĩnh vực trong kỷ nguyên mới của dân tộc Việt Nam.
Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, đan xen cả thời cơ và thách thức, Đại hội XIV có ý nghĩa định hướng chiến lược đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, tiếp tục khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng, củng cố niềm tin, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Hướng tới sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, Người Đưa Tin triển khai tuyến bài "Kỷ nguyên của khát vọng hùng cường", nhằm nhìn lại những thành tựu nổi bật của đất nước qua gần bốn thập kỷ đổi mới, đồng thời phản ánh những kỳ vọng, quyết tâm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong việc tạo lập nền tảng vững chắc để đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển nhanh, bền vững và toàn diện.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng sẽ diễn ra từ ngày 19/1 đến ngày 25/1 tại Thủ đô Hà Nội. Sự kiện quy tụ 1.586 đại biểu, đại diện cho hơn 5 triệu đảng viên trên cả nước, mang theo ý chí và nguyện vọng của toàn Đảng, toàn dân bước vào giai đoạn phát triển mới.
Đại hội không chỉ nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng mà còn tổng kết, đánh giá chặng đường 40 năm đất nước đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Những bước tiến dưới ánh sáng đổi mới
Trao đổi với Người Đưa Tin, PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc - nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho biết trong 40 năm qua với tinh thần đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, trong đó quan trọng nhất là làm rõ được con đường đổi mới, con đường quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội phù hợp với điều kiện Việt Nam và bối cảnh quốc tế.
Trước hết, về kinh tế, xuyên suốt từ Đại hội VI đến nay, Đảng ta luôn xác định phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm. Tại Đại hội VI, đổi mới về cơ chế, chính sách kinh tế được đặt lên hàng đầu, mở ra bước ngoặt quan trọng trong tư duy phát triển.
Theo ông Phúc, nếu như trước năm 1986 nền kinh tế chủ yếu tồn tại hai thành phần là kinh tế Nhà nước và kinh tế tập thể, thì sau đổi mới, điểm nhấn căn bản là từng bước chuyển sang phát triển nền kinh tế thị trường với cơ cấu kinh tế nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường.
PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc - nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.
Đại hội VI đã nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ cấu kinh tế nhiều thành phần gắn với cơ chế thị trường. Trên cơ sở đó, qua các kỳ Đại hội tiếp theo, nhận thức về kinh tế thị trường ngày càng được bổ sung, hoàn thiện. Đặc biệt, từ Đại hội VII, Đại hội VIII trở đi, Đảng ta khẳng định rõ nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, có sự quản lý của Nhà nước.
"Các nhiệm kỳ Đại hội tiếp theo đến Đại hội XIII tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, kiên định chủ trương coi đổi mới kinh tế là nhiệm vụ trung tâm. Mục tiêu là xây dựng một nền kinh tế tri thức, kinh tế hiện đại, với lực lượng sản xuất phát triển ở trình độ cao, quy mô lớn, năng suất, chất lượng và hiệu quả ngày càng được nâng lên", ông Phúc cho hay.
Theo ông Phúc xuyên suốt từ Đại hội VI đến nay về mặt kinh tế chúng ta đã đạt được những thành tựu rất lớn. Quy mô nền kinh tế của Việt Nam hiện gấp hàng trăm lần so với thời bắt đầu đổi mới, theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) mới đây, năm 2025, GDP bình quân đầu người theo giá hiện hành ước đạt 125,5 triệu đồng/người, tương đương 5.026 USD.
"Thành tựu lớn nhất về kinh tế hiện nay là chúng ta có nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, có sự quản lý của Nhà nước, không ngừng phát triển, hội nhập quốc tế rất thành công", ông Phúc nhấn mạnh.
PGS.TS. Ngô Thành Can - nguyên giảng viên cao cấp Học viện Hành chính quốc gia cho rằng, bối cảnh quốc tế và trong nước hiện có nhiều thay đổi, thậm chí chưa từng có tiền lệ, tạo ra những thách thức cơ bản đối với phát triển kinh tế, các chính sách và hợp tác quốc tế.
Dù vậy, thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã đạt được những bước tiến đáng kể, đã tạo nên khí thế mới trong toàn Đảng, toàn dân, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, phát triển đất nước. Quan trọng hơn, niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước ngày càng được tăng cường, qua đó góp phần tạo nên những thành tựu đáng ghi nhận.
Một trong những đổi mới căn bản và có ý nghĩa lâu dài từ Đại hội VI đến Đại hội XIII được ông Phúc chỉ ra tiếp đó chính là đổi mới về chính trị, gắn chặt với tiến trình đổi mới kinh tế.
Trong hệ thống chính trị, vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam ngày càng được xác định rõ; vai trò của Nhà nước được nhấn mạnh ở chức năng quản lý xã hội bằng pháp luật, thay vì chủ yếu dựa vào mệnh lệnh hành chính. Tinh thần này được đặt nền móng từ Đại hội VI với việc xác định pháp luật là công cụ căn bản để quản lý đất nước, quản lý xã hội và tiếp tục được hoàn thiện, phát triển trong các kỳ đại hội sau.
Cùng với đó, vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội được làm rõ hơn, qua đó phát huy quyền làm chủ của nhân dân, củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân.
Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, hệ thống pháp luật hiện nay không chỉ phục vụ quản lý mà còn mang tính kiến tạo, định hướng, gợi mở và tạo điều kiện cho phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Các nghị quyết mới, trong đó có Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị, tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế, coi đây là tháo gỡ "điểm nghẽn của mọi điểm nghẽn".
Bên cạnh đó, vai trò cầm quyền của Đảng ngày càng được làm rõ cả về nội dung và trách nhiệm, gắn với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền trong bối cảnh mới.
"Thực tiễn cho thấy, thể chế chính trị của Việt Nam ngày càng hoàn thiện, được bạn bè quốc tế tôn trọng, đánh giá cao, phù hợp thực tiễn phát triển ở Việt Nam và đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên tích cực có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế", ông Phúc nhấn mạnh.
Từ thực tiễn đó, ông cũng nhấn mạnh bài học lớn xuyên suốt là phải kết hợp chặt chẽ giữa đổi mới kinh tế với đổi mới chính trị, trong đó đổi mới chính trị cần được tiến hành thận trọng, từng bước, chắc chắn và hiệu quả.
Làm sâu sắc hơn bài học "lấy dân làm gốc"
Về mặt xã hội, theo ông Phúc, ngay từ khởi đầu cách mạng và được tiếp nối trong 40 năm Đổi mới, Đảng ta đã rút ra bài học lớn "lấy dân làm gốc", nhân dân là trung tâm của mọi chính sách, tất cả vì hạnh phúc của nhân dân. Tinh thần xuyên suốt của công cuộc đổi mới là chăm lo ngày càng tốt hơn đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, bảo đảm công bằng xã hội.
Trong quá trình đổi mới, hàng loạt chính sách xã hội quan trọng đã được triển khai, đặc biệt là các chương trình xóa đói giảm nghèo; đầu tư cho vùng khó khăn với điện, đường, trường, trạm; các chương trình 135; chính sách nhà ở; chăm lo các đối tượng chính sách, người có công, thương binh, liệt sĩ. Nhờ đó, hệ thống an sinh xã hội đạt nhiều bước tiến rõ rệt.
Hệ thống an sinh xã hội đạt nhiều bước tiến rõ rệt.
Bước sang giai đoạn sau, các chương trình lớn tiếp tục được triển khai như xây dựng nông thôn mới, xây dựng đô thị văn minh, giảm nghèo bền vững, chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Gần đây, Bộ Chính trị ban hành nhiều nghị quyết quan trọng nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, đó là Nghị quyết số 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 72 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, tiến tới miễn viện phí toàn dân...
"Tất cả đều hướng tới mục tiêu đặt con người ở vị trí trung tâm, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau, đặc biệt là các nhóm yếu thế trong xã hội, thể hiện rõ mục tiêu vì cuộc sống tốt đẹp, hạnh phúc của con người", ông Phúc nói.
Về quốc phòng - an ninh, Việt Nam không ngừng tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh nhằm bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ; giữ vững an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và ổn định chính trị.
"Tiềm lực quốc phòng, an ninh ngày càng được củng cố, tạo nền tảng vững chắc cho môi trường hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, giúp đất nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới", ông Phúc nhìn nhận.
Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, với những thành tựu nổi bật nêu trên, từ Đại hội XIII và đến nay vẫn xác định: "Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay".
Tất cả đều hướng tới mục tiêu đặt con người ở vị trí trung tâm.
Với những thành tựu đạt được trên các lĩnh vực từ kinh tế, chính trị, xã hội, quốc phòng, an ninh đến hội nhập quốc tế, PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc cho rằng đây chính là nền tảng vững chắc, tạo "bệ phóng" quan trọng để đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Sau Đại hội XIV, Việt Nam có đủ điều kiện để tăng tốc mạnh mẽ hơn, không chỉ về quy mô mà còn về chất lượng, hiệu quả, hiệu suất và hiệu lực phát triển.
Đặc biệt, trên phương diện chính trị, ông Phúc nhấn mạnh việc tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị trong thời gian qua là một bước đột phá có ý nghĩa lớn. Cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức đã giúp bộ máy ngày càng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả hơn, qua đó tạo động lực và dư địa mới cho phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.
Chia sẻ về công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng qua các kỳ Đại hội, PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc nhấn mạnh từ khi tiến hành công cuộc đổi mới đến nay, Đảng ta luôn nhất quán xác định sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố hàng đầu quyết định thắng lợi của cách mạng và sự nghiệp đổi mới. Vì vậy, xây dựng và chỉnh đốn Đảng luôn được đặc biệt coi trọng qua mỗi kỳ Đại hội.
"Bệ phóng" quan trọng để đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
Theo ông Phúc, việc Bộ Chính trị ban hành Quy định số 144 ngày 9/5/2024 về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới tiếp tục khẳng định quyết tâm xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh từ gốc.
"Công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng luôn gắn chặt với hoàn thiện hệ thống chính trị, bởi hệ thống chính trị mạnh thì Đảng mới mạnh, và Đảng mạnh mới đủ năng lực lãnh đạo, cầm quyền. Trọng tâm xuyên suốt là kiên quyết đấu tranh chống suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa", đồng thời đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực", ông Phúc nhấn mạnh.
PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc cho rằng, những nội dung này đã được thể hiện rõ trong quá trình chuẩn bị văn kiện Đại hội XIV, phản ánh sự phát triển mới về trình độ, năng lực lãnh đạo và cầm quyền của Đảng. Đây là nền tảng quan trọng bảo đảm thành công cho chặng đường phát triển tiếp theo của đất nước.
Nhìn lại từ Đại hội VI đến Đại hội XIII, công tác xây dựng Đảng đã đạt nhiều kết quả quan trọng, nhất là việc xử lý hài hòa mối quan hệ giữa "xây" và "chống": xây là cơ bản, lâu dài, chiến lược; chống là nhiệm vụ cấp bách, quyết liệt.
Bên cạnh đó, những bước đi trong tinh gọn bộ máy, cải cách tổ chức thời gian qua tiếp tục củng cố sức chiến đấu, năng lực lãnh đạo của Đảng, tạo tiền đề vững chắc để đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
Tại buổi Thông báo về Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XIV tới các cơ quan đại diện ngoại giao nước ngoài, các tổ chức quốc tế tại Việt Nam ngày 7/1, Bí thư Trung ương đảng, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đã thông báo về những kết quả quan trọng của nhiệm kỳ Đại hội Đảng lần thứ XIII và 40 năm Đổi mới.
Theo đó tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2021-2025 đạt bình quân 6,3%/năm, thuộc nhóm nước tăng trưởng cao của khu vực và thế giới; chất lượng tăng trưởng có những bước chuyển biến tích cực, các nguồn lực đầu tư phát triển được huy động và sử dụng hiệu quả hơn; tăng trưởng kinh tế gắn kết chặt chẽ hơn với bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội.
Quốc phòng, an ninh không ngừng được củng cố, tăng cường; quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế được nâng tầm. Công cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng đạt được nhiều kết quả rất quan trọng; cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả đã đạt được những kết quả mang tính đột phá.
(Còn tiếp)
