Bàn giao nguyên trạng, không làm thay đổi bản chất nhân đạo
Thời gian qua, một số thông tin trên mạng xã hội gán ghép việc sắp xếp, bàn giao các Làng trẻ em SOS với hoạt động hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người, gây hoang mang.
Thông tin về chủ trương sắp xếp, tổ chức lại hệ thống Làng trẻ em SOS Việt Nam theo Quyết định số 735/QĐ-TTg ngày 24/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ, ngày 14/11, ông Tô Đức – Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Y tế) cho biết, Làng trẻ em SOS Việt Nam được hình thành trên cơ sở Hiệp định hợp tác ký ngày 22/12/1987 giữa Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (Bộ LĐTBXH) và Tổ chức Làng Thiếu nhi quốc tế SOS.
Từ năm 1990, các Làng trẻ em SOS cơ sở lần lượt được thành lập, triển khai hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ em mồ côi, trẻ em bị bỏ rơi và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt bị mất nguồn nuôi dưỡng.
Ông Tô Đức - Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội (Ảnh: Trần Minh).
Trong gần 40 năm qua, với sự hỗ trợ của Làng trẻ em SOS quốc tế, các nhà tài trợ và sự đồng hành của địa phương, hệ thống đã chăm sóc, nuôi dưỡng 7.048 trẻ em, thanh thiếu niên tại 17 Làng.
Từ ngày 1/3/2025, thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy của Chính phủ, chức năng quản lý Nhà nước về bảo trợ xã hội, trẻ em được chuyển từ Bộ LĐTBXH sang Bộ Y tế. Theo đó, Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam được bàn giao về Bộ Y tế quản lý.
Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với các Làng SOS cơ sở tại địa phương chưa thống nhất.
Một số cơ sở được giao cho các đơn vị khác nhau quản lý; một số địa phương đề nghị Bộ Y tế hướng dẫn về việc giao Sở Y tế quản lý nhà nước đối với các Làng SOS, nhằm bảo đảm tiếp tục nhận được kinh phí địa phương hỗ trợ tiền ăn hằng tháng và thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ em, thanh thiếu niên đang được nuôi dưỡng.
Trước đó, ngày 19/9/2024, Làng trẻ em SOS quốc tế đã có công thư đề nghị bàn giao 8/17 Làng SOS về địa phương quản lý toàn diện.
Ngày 14/5/2025, tổ chức này tiếp tục gửi công thư tới Bộ Y tế, đề nghị bàn giao nguyên trạng 8 Làng và toàn bộ các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống về địa phương quản lý.
Tháng 3/2026, Bộ Y tế và Làng trẻ em SOS quốc tế ký biên bản ghi nhớ về việc bàn giao 8 Làng và 25 cơ sở giáo dục; đồng thời thống nhất tiếp tục trao đổi về phương án, lộ trình sắp xếp 9 Làng còn lại và Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam.
Trên cơ sở ý kiến thống nhất của các Làng SOS, UBND các tỉnh, thành phố và các bộ, ngành liên quan, Bộ Y tế đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định phương án sắp xếp, bảo đảm an sinh xã hội và quyền được chăm sóc của trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.
Ngày 24/4/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 735/QĐ-TTg phê duyệt phương án sắp xếp, tổ chức lại hệ thống Làng trẻ em SOS Việt Nam. Theo đó, 8/17 Làng SOS tại Hà Nội, Hưng Yên, Phú Thọ, Nghệ An, Quảng Trị, Huế, Khánh Hòa và Gia Lai được bàn giao nguyên trạng về địa phương quản lý toàn diện; các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống cũng được bàn giao theo danh sách kèm theo quyết định.
"Tôi muốn nhấn mạnh, đây là việc bàn giao nguyên trạng, không phải giải thể hoạt động chăm sóc trẻ em và không làm thay đổi bản chất nhân đạo của các Làng trẻ em SOS. Phạm vi bàn giao bao gồm cơ sở vật chất, tài chính, tài sản, trang thiết bị, trẻ em, thanh niên, học sinh, học viên, các bà mẹ, bà dì, cán bộ, nhân viên, giáo viên và người lao động hiện có tại thời điểm bàn giao", ông Tô Đức cho hay.
Theo ông Đức, Bộ Y tế có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương hướng dẫn, tổ chức thực hiện phương án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; theo dõi, đôn đốc, kiểm tra và kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình chuyển giao.
UBND các tỉnh, thành phố tiếp nhận và quản lý toàn diện các cơ sở được bàn giao; tổ chức hoạt động, bố trí nguồn lực, bảo đảm điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục và bảo vệ trẻ em. Các cơ sở được bàn giao có trách nhiệm phối hợp, cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu, thông tin và duy trì hoạt động bình thường trong quá trình chuyển giao.
Mục tiêu cao nhất là đưa các cơ sở về địa phương quản lý trực tiếp, thống nhất, gắn trách nhiệm quản lý với trách nhiệm bảo đảm nguồn lực và chất lượng dịch vụ chăm sóc trẻ em.
Đến nay, 5 địa phương gồm Khánh Hòa, Nghệ An, thành phố Huế, Quảng Trị và Gia Lai đã hoàn thành việc tổ chức, sắp xếp. Ba địa phương gồm Hà Nội, Phú Thọ và Hưng Yên đang tiếp tục hoàn thiện phương án, chủ yếu theo hướng sáp nhập Làng vào cơ sở trợ giúp xã hội công lập hiện có hoặc thành lập cơ sở trợ giúp xã hội công lập để tiếp nhận Làng.
Không liên quan đến hoạt động hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người
Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội khẳng định, việc sắp xếp, bàn giao 8 Làng trẻ em SOS cơ sở hoàn toàn không liên quan đến hoạt động hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người.
"Giữa việc sắp xếp hệ thống Làng trẻ em SOS và hoạt động hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người không có bất kỳ mối liên hệ nào.
Đây là hai vấn đề hoàn toàn độc lập, được điều chỉnh bởi những quy định pháp luật chuyên ngành chặt chẽ, đầy đủ và nghiêm minh", ông Đức nhấn mạnh.
Ông Đức cũng thông tin thêm, theo báo cáo của Làng trẻ em SOS Việt Nam, từ khi thành lập đến nay, trong suốt gần 40 năm hoạt động, chưa từng có trường hợp trẻ em nào được chăm sóc trong hệ thống Làng trẻ em SOS Việt Nam liên quan đến hoạt động hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người.
Bên cạnh đó, ông Dũng cũng nói thêm tại dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác đã nêu rõ các hành vi nghiêm cấm: Lợi dụng nuôi con nuôi, chăm sóc thay thế… để thực hiện việc hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người.
(Ảnh minh hoạ: Làng trẻ SOS).
"Do đó, những thông tin suy diễn về mối liên hệ giữa việc sắp xếp, bàn giao các Làng trẻ em SOS với hoạt động hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người hoàn toàn không có cơ sở pháp lý và không phản ánh thực tế hoạt động của hệ thống Làng trẻ em SOS Việt Nam", ông Đức nêu rõ.
Về những thông tin sai lệch lan truyền trên mạng xã hội liên quan đến Làng trẻ em SOS, ông Đức mong muốn toàn thể cộng đồng xã hội cùng chung tay chăm sóc, bảo vệ trẻ em; tích cực lan tỏa những thông tin tích cực, chính xác và không vô tình tiếp tay cho việc phát tán thông tin sai lệch, gây tổn thương cho các em cũng như những người đang ngày đêm chăm sóc, nuôi dưỡng các em.
"Mục tiêu chung của chúng ta là chăm sóc trẻ em ngày càng tốt hơn, bảo vệ các em tốt hơn và tạo điều kiện để mỗi trẻ em có một tương lai tươi sáng", ông Đức nói rõ.
Cũng liên quan đến vấn đề này, bà Lê Minh Giang - Giám đốc Quốc gia Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam, khẳng định, thông tin lan truyền trên mạng xã hội hoàn toàn sai sự thật, xuyên tạc bản chất vấn đề.
Việc bàn giao nguyên trạng 8/17 Làng trẻ em SOS và các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống Làng trẻ em SOS Việt Nam về địa phương quản lý toàn diện là sự điều chỉnh về tổ chức, quản lý và bảo đảm nguồn lực hoạt động cho các Làng, xuất phát từ đề nghị của tổ chức Làng trẻ em SOS Quốc tế từ năm 2024.
Bà Lê Minh Giang - Giám đốc Quốc gia Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam (Ảnh: Văn phòng Bộ Y tế cung cấp).
Trong toàn bộ hồ sơ, bản ghi nhớ và các văn bản liên quan đến việc bàn giao, không có bất kỳ nội dung nào đề cập đến việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người.
Việc thay đổi mô hình quản lý không làm thay đổi mục tiêu chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục và bảo vệ trẻ em. Quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các em luôn được đặt lên hàng đầu.
"Chúng tôi mong người dân bình tĩnh, theo dõi thông tin từ các nguồn chính thống của Bộ Y tế, Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam và chính quyền địa phương; không chia sẻ, bình luận những thông tin chưa được kiểm chứng, bởi chính những thông tin sai lệch đó mới đang làm tổn thương các em", bà Giang bày tỏ.
