Băng đèo A Co dự Tết Aza Koonh

Băng đèo A Co dự Tết Aza Koonh

Chủ nhật, 26/01/2020 | 07:00
A Lưới là một huyện miền núi của tỉnh Thừa Thiên-Huế, tiếp giáp với nước bạn Lào. Nói về thời tiết, người Huế vẫn tự hào, mệnh danh nơi đây là "tiểu Đà Lạt" Cố đô. Bất chợt, ta gặp áng mây trắng bồng bềnh trôi trên đỉnh Trường Sơn, cảm giác như đang lạc giữa chốn bồng lai tiên cảnh.

Độc đáo lễ hội truyền thống Aza Koonh

Mất khoảng 2 giờ đồng hồ nếu chạy bằng xe máy từ TP.Huế, một "phượt thủ" mới lên đến thị trấn A Lưới. Đường đến A Lưới đẹp, trùng phùng cảnh sắc núi non và tất nhiên rồi, khá quanh co bởi những con đèo. Còn gì tuyệt vời hơn nếu chinh phục được con đèo A Co huyền thoại với một bên là vách núi, một bên là vực thẳm, cây rừng chen chúc nối tiếp nhau. Cái cảm giác sau khi chinh phục được những con đèo này, đứng trên đỉnh đèo, dang rộng hai cánh tay, dồn sức hít một hơi thật sâu thì bạn sẽ cảm nhận được một bầu không khí trong veo bởi hương rừng, hương đất. Phóng tầm mắt xa là cả khung cảnh vùng đất A Lưới hiện lên như một bức tranh đầy màu sắc.

Văn hoá - Băng đèo A Co dự Tết Aza Koonh

Mất khoảng 2 giờ đồng hồ nếu chạy bằng xe máy từ TP.Huế mới lên đến thị trấn A Lưới

Hằng năm, khi tiết trời đông bắt đầu se lạnh, cũng là lúc các bản làng người Pa Cô, Tà Ôi... lại tưng bừng trẩy hội, cất lên những điệu khèn, điệu múa hay nhất đón chào Tết Aza Koonh.

Tết Aza Koonh còn được gọi với nhiều tên khác như Tết Aza, Tết cơm mới, lễ hội tri ân cây lúa. Đây là lễ hội truyền thống, Tết cổ truyền của dân tộc Pa Cô nói chung và một số dân tộc thiểu số nói riêng nhằm đánh dấu thời điểm kết thúc của một năm làm việc cũ và mở ra một năm làm việc mới. Chúng tôi may mắn khi có cơ hội được dự Tết Aza Koonh tại thôn A Năm, xã Hồng Vân, huyện A Lưới.

Từ sáng sớm, con đường dẫn vào nhà văn hóa thôn A Năm đã đông đúc dân làng đến chuẩn bị cho ngày Tết trong những bộ trang phục truyền thống đẹp mắt. Có mặt từ sớm, già làng Quỳnh Quyền (thôn A Năm, xã Hồng Vân) cho biết, ngày Tết Aza với đồng bào người Pa Cô rất quan trọng, mỗi năm cứ đến dịp này con cháu dù đi đâu hay làm gì cũng sắp xếp công việc trở về chung vui cùng bản làng.

Văn hoá - Băng đèo A Co dự Tết Aza Koonh (Hình 2).

Lễ hội Aza của dân tộc Pa Cô

Tại lễ hội Aza, đông đảo người dân và du khách được chứng kiến người Pa Cô, dân tộc Tà Ôi tái hiện đầy đủ các bước nghi lễ như: A xa a rah (lễ tẩy rửa); Kâl laiq (lễ xua đuổi các linh hồn dữ); Cha chootq (lễ chuẩn bị); Lễ Kacoong tro (lễ mời mẹ lúa); Lễ cúng Aza (cúng các vị giống cây trồng); Lễ cúng cho Giàng Xứ (Giàng sông, suối, gió, núi, mây, mưa, lửa, đất, đường xá,...); Lễ cúng Giàng Ku muuiq (những người đã khuất); Lễ cúng Giàng Pa nuôn (vị thần che chở khi buôn bán); Lễ cũng Giàng A zel; Lễ cúng Giàng Cợt (vị thần ban tặng con người); Lễ cha đoooi aarr beh (lễ ăn cơm mới); Lễ giao mâm cỗ; Lễ Pa choo Tâm moi (nghi lễ tiễn khách).

Trong các bước nghi lễ, lễ cúng Giàng A zel rất được người dân nơi đây xem trọng. Theo quan niệm của người Pa Cô, A zel có 2 vị thần là thần A bum a boi ở trên trời có công mài nhẵn hình hài con người tạo nên các giống cây trồng vật nuôi, điều hòa khí hậu cho mùa màng tốt tươi, bội thu. Thần Tu looi taarr tooq (thần giun đất) ngự trị ở dưới đất, sinh sản lớp đất thịt màu mỡ và có công nuôi dưỡng các loại giống cây trồng tươi xanh, nặng bông, trĩu quả.

Sau khi kết thúc phần lễ, trong phần hội ngày mừng Tết Aza Koonh, những chàng trai, cô gái Pa Cô cùng nâng ly rượu đầy để chúc mừng nhau có sức khỏe dồi dào, một vụ mùa bội thu và cùng nhau nhảy múa, ca hát...

Văn hoá - Băng đèo A Co dự Tết Aza Koonh (Hình 3).

Mới đây, ngày 20/12/2019, một tin vui với bà con người Pa Cô khi Bộ trưởng bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có Quyết định công nhận lễ hội truyền thống Aza Koonh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Niềm vui này càng là động lực cho nhiều thế hệ đồng bào người Pa Cô cố gắng gìn giữ, duy trì nét tinh hoa văn hóa độc đáo cho các thế hệ mai sau.

Hương rừng hòa quyện trong chuyến đi

Tôi đặc biệt ấn tượng món thịt ếch gác bếp bởi vị dai của từng thớ thịt của loại ếch tự nhiên và vị lạ "trôi miệng" của những gia vị đặc sắc của người A Lưới. Ếch núi sau khi bắt trong rừng sẽ được bà con ướp gia vị như tiêu rừng, hạt dỗi... rồi  nướng trong ống nứa bịt miệng bằng lá chuối. Nướng xong rồi ăn ngay hoặc cũng có nhà để trên gác bếp, để dành tiếp khách, cứ để như này được đến 4, 5 tháng cũng không hỏng.

Văn hoá - Băng đèo A Co dự Tết Aza Koonh (Hình 4).

Thịt ếch gác bếp

Và giữa tiết trời đêm lạnh, bên bếp lửa nhà sàn mà được ngồi nhâm nhi ếch gác bếp lai rai đôi chén rượu sim thì không gì có thể tuyệt vời hơn.

Nói về rượu, đối với bà con dân tộc thiểu số ở A Lưới, thức uống này có vai trò quan trọng trong đời sống ẩm thực. Các loại rượu của người Tà Ôi, Ka Tu và Pa Cô rất đa dạng như Ariêu Tà vạc (rượu Tà vạc), Ariêu Par đin (rượu Tà đin), Bhua/a riêu thăn (rượu sắn), Avíeet (rượu mía), Adương (rượu mây), Ariêu Chĩa (rượu dứa)... Các loại rượu này có sự khác nhau về nồng độ, chất lượng nhưng đều góp mặt trong bữa ăn thường ngày ở các gia đình cũng như các hội lớn của làng bản.

Từ khi dấn thân vào nghiệp cầm bút, A Lưới vẫn là vùng đất mà tôi viết luôn tìm về mỗi khi "đói" đề tài. Cảnh sắc tự nhiên, những nét văn hóa đa dạng, con người chân thành... là cả một trời để nghiệp viết báo tha hồ khai thác thành những phóng sự dài kỳ.

Đi nhiều, đến nhiều để rồi yêu rừng, yêu con người, yêu A Lưới khi nào không biết.

Trong một dòng trạng thái đầy cảm xúc vào đêm khuya trên mạng xã hội, anh Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND huyện A Lưới từng thể hiện khát vọng xây dựng huyện nghèo A Lưới trở thành một "nơi đang đến, đáng ở lại và có thứ mang về!".

Và khi nói về để phát triển A Lưới trở thành nơi đáng ở, điều mà vị Chủ tịch huyện trẻ tuổi này mong muốn chính là phát triển một mô hình du lịch sinh thái với các dịch vụ lưu trú homestay, farmstay gắn với trải nghiệm đời sống, văn hóa các tộc người bản địa...

Văn hoá - Băng đèo A Co dự Tết Aza Koonh (Hình 5).

Mô hình homestay đã không quá xa lạ đối với đồng bào nơi đây.

Giờ đây, mô hình homestay đã không quá xa lạ đối với đồng bào nơi đây. Với sự khuyến khích của địa phương, A Lưới đã hình thành những tour, tuyến đặc sắc thu hút khách du lịch trong và ngoài nước, tạo sinh kế, giới thiệu nét văn hóa, ẩm thực bản địa.

Màn đêm buông xuống cũng là lúc sương mờ như tấm màn mỏng giăng mắc những bản nhà sàn. Giữa căn nhà sàn là bếp lửa cháy bập bùng, sau khi lâng lâng chén rượu sim, còn gì thú vị hơn khi được ngả mình trên những tấm đệm êm ái, ấm áp, gối đầu trên chiếc gối bên trong là các vị thuốc lá khô thơm tho và đắp lên mình những tấm chăn thổ cẩm.

Giữa hương rừng hoang sơ, nằm trên căn nhà sàn, xung quanh tiếng suối chảy róc rách, tiếng chim gọi bạn, thi thoảng tiếng một con thú hoang cất lên lạc nhịp, bạn không say giấc mới lạ...

Lê Công Thành

Những phong tục đẹp ngày Tết cổ truyền của người Việt bao đời

Thứ 7, 02/02/2019 | 20:00
Trải qua bao biến động của lịch sử, người Việt vẫn luôn giữ gìn những phong tục đẹp trong ngày Tết cổ truyền.

Clip: Những phong tục lạ đón Tết của người H’Mông ở Vân Hồ

Thứ 3, 03/01/2017 | 08:43
Là một trong 54 dân tộc Việt Nam, người H’mông đón Tết cổ truyền dân tộc theo cách rất riêng của mình.

Phong tục Tết độc đáo của Người Dao ở Lào Cai

Chủ nhật, 07/02/2016 | 07:00
Tết về, từ đầu làng đến cuối làng, nhà nào cũng có một đống lửa để sưởi ấm ở sân, phụ nữ thì ngồi xung quanh chuyện trò và thêu áo. Đàn ông thì uống rượu, đổi chén chúc tụng nhau.
Cùng tác giả

Video: Chiến sa Mỹ chặn đầu, tìm cách bao vây xe quân sự của Nga ở Syria

Thứ 6, 19/06/2020 | 20:47
Căng thẳng giữa lực lượng quân sự của Mỹ và Nga tiếp tục leo thang ở khu vực Đông Bắc Syria. Xe quân sự của 2 bên liên tục có các hành vi chặn đường, khiêu khích lẫn nhau.

Video: Chiêm ngưỡng quy trình máy bay chiến đấu nạp nhiên liệu trên không

Thứ 6, 19/06/2020 | 09:41
Trong trường hợp máy bay chiến đấu hết nhiên liệu, không thể tiếp tục thực hiện nhiệm vụ, một máy bay khác sẽ được điều động đến hỗ trợ, nạp nhiên liệu trực tiếp cho máy bay chiến đấu ngay trên không.

Video: Máy bay ném bom Tu-95 của Nga "chạm mặt" F-22 khi bay lượn gần biên giới Mỹ

Thứ 7, 13/06/2020 | 20:00
Bộ chỉ huy không quân Mỹ đã lập tức điều động chiến đấu cơ F-22 đến vùng biển Alaska khi phát hiện máy bay ném bom Tu-95 xuất hiện gần biên giới nước này.

Video: Cận cảnh xe tuần tra của Nga đụng độ "nóng" chiến sa của Mỹ trên đất Syria

Thứ 6, 12/06/2020 | 21:33
Đoạn video ngắn ghi lại quá trình đối đầu căng thẳng giữa đoàn tuần tra của Nga và xe quân sự của quân đội Mỹ ở khu vực Đông Bắc Syria.

Chồng Tây của siêu mẫu Hà Anh: Người cùng một nền văn hóa còn khác biệt, nói gì Tây và Việt

Thứ 5, 11/06/2020 | 09:03
Xuất thân từ xứ sở sương mù, chàng trai đam mê phiêu lưu bỗng một ngày bén duyên với đất nước hình chữ S. Chàng trai này quyết định dừng chân nơi đây khi lỡ sa vào ánh mắt của người con gái Việt Nam. Xây dựng gia đình mới ở chốn xa lạ, chàng rể Tây nhận ra chẳng tiêu chuẩn nào từ phía Đông hay Tây thực sự quan trọng.
Cùng chuyên mục

Hé lộ chân dung người phụ nữ làm thay đổi cuộc đời MC Quyền Linh

Thứ 7, 21/05/2022 | 07:00
Vợ MC Quyền Linh khiến nhiều người ngưỡng mộ vì có con đường học vấn sáng, kiếm tiền giỏi lại khéo léo chăm sóc gia đình hạnh phúc.

Ngôi sao võ thuật Chân Tử Đan tuyên bố sẽ tạo ra Kiều Phong mạnh nhất lịch sử

Thứ 7, 21/05/2022 | 06:00
Sau Ỷ thiên đồ long ký, nhà sản xuất, đạo diễn Vương Tinh tiếp tục bắt tay chuyển thể tiểu thuyết kiếm hiệp khác của cố nhà văn Kim Dung là Thiên long bát bộ.

Nữ diễn viên Lưu Đào bị chồng doanh nhân hủy theo dõi, xóa ảnh chung

Thứ 6, 20/05/2022 | 14:35
Những lùm xùm gần đây, khiến vợ chồng nữ diễn Lưu Đào đang trở thành tâm điểm chú ý của dư luân.

Phim quay tại Việt Nam có tài tử Ma Dong Seok lập kỷ lục phòng vé

Thứ 6, 20/05/2022 | 14:10
The Outlaws 2 dự án phim lấy bối cảnh ở Hàn Quốc và Việt Nam với tài tử Ma Dong Seok trong vai nam chính đã bán được 1,02 triệu vé.

Lý Nhã Kỳ diện đầm hoa oải hương với trang sức 2,6 tỷ tại Cannes

Thứ 6, 20/05/2022 | 11:41
Tại LHP Cannes 2022 ngày thứ 3, Lý Nhã Kỳ đã xuất hiện nổi bật khi là khách mời của buổi công chiếu phim Armageddon Time.
     
Nổi bật trong ngày

Hé lộ chân dung người phụ nữ làm thay đổi cuộc đời MC Quyền Linh

Thứ 7, 21/05/2022 | 07:00
Vợ MC Quyền Linh khiến nhiều người ngưỡng mộ vì có con đường học vấn sáng, kiếm tiền giỏi lại khéo léo chăm sóc gia đình hạnh phúc.

Ngôi sao võ thuật Chân Tử Đan tuyên bố sẽ tạo ra Kiều Phong mạnh nhất lịch sử

Thứ 7, 21/05/2022 | 06:00
Sau Ỷ thiên đồ long ký, nhà sản xuất, đạo diễn Vương Tinh tiếp tục bắt tay chuyển thể tiểu thuyết kiếm hiệp khác của cố nhà văn Kim Dung là Thiên long bát bộ.

Dự báo thời tiết ngày 21/5/2022: Bắc bộ, Bắc Trung bộ mưa lớn như trút nước

Thứ 7, 21/05/2022 | 05:00
Tin tức dự báo thời tiết mới nhất trong hôm nay (21/5). Cập nhật tin tức dự báo thời tiết nhanh và chính xác nhất trên Người Đưa Tin.

Làm rõ việc con trai 3 tuổi đang sống bị mẹ khai tử

Thứ 7, 21/05/2022 | 16:01
Trong khi con trai 3 tuổi vẫn sống bình thường, người mẹ lại lên phường làm thủ tục khai tử. Cơ quan công an đang làm rõ động cơ, mục đích thực sự của hành động này.