Bầu cử Tổng thống Brazil: Cuộc đua song mã sít sao

Người dân Brazil sẽ đi bỏ phiếu vào ngày 4/10 trong cuộc bầu cử Tổng thống ở nền dân chủ và nền kinh tế lớn nhất Mỹ Latinh.

Trong số 13 ứng cử viên, có 2 nhân vật liên tục đạt tỉ lệ ủng hộ ở mức hai con số trong các cuộc thăm dò là đương kim Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva (thường được gọi là Lula) và Thượng nghị sĩ Flávio Bolsonaro – con trai của cựu Tổng thống Jair Bolsonaro.

Đây là cuộc bầu cử Tổng thống đầu tiên tại Brazil kể từ khi những người ủng hộ cựu Tổng thống Jair Bolsonaro xông vào và đập phá các tòa nhà chính phủ ở thủ đô vào tháng 1/2023, nhằm lật ngược kết quả cuộc bỏ phiếu năm 2022 – cuộc bầu cử mà ông đã thất bại với tỉ lệ sít sao.

Nếu không có ứng cử viên nào giành được hơn 50% số phiếu bầu ngay trong vòng một, vòng bỏ phiếu thứ hai (runoff) sẽ được tổ chức vào ngày 25/10.

Một trong hai nhân vật đang có lợi thế dẫn trước trong cuộc bầu cử Tổng thống Brazil năm nay là đương kim Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva, 80 tuổi, thành viên Đảng Công nhân cánh tả.

Nhà lãnh đạo cánh tả đang nỗ lực giành nhiệm kỳ thứ 4 mang tính lịch sử. Ông Lula từng giữ chức vụ này trong 2 nhiệm kỳ liên tiếp từ năm 2003 đến 2011, giai đoạn mà ông đã giúp đưa khoảng 40 triệu người Brazil thoát nghèo.

Sau thời gian ngồi tù từ năm 2018 đến 2019 vì các cáo buộc tham nhũng và rửa tiền, ông đã trở lại chính trường và giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 2022, đánh bại đối thủ theo đường lối dân túy cánh hữu Jair Bolsonaro.

Trong nhiệm kỳ thứ 3, ông Lula đã mang lại những cải thiện kinh tế khiêm tốn cùng các thành tựu về môi trường, đồng thời đưa Brazil đóng vai trò tích cực hơn tại các tổ chức đa phương.

Chương trình tranh cử của ông cam kết tiếp tục thực hiện nhiều chính sách này nếu tái đắc cử, với trọng tâm lớn hơn vào việc giảm bất bình đẳng, mở rộng công nghiệp và thúc đẩy sự bền vững.

Ông Lula cũng nhấn mạnh việc bảo vệ chủ quyền của Brazil trước sự can thiệp của nước ngoài và mở rộng các quan hệ đối tác địa chính trị của đất nước.

Ứng cử viên nổi bật thứ hai, với sự chênh lệch chỉ vài điểm phần trăm, là ông Flávio Bolsonaro, 45 tuổi.

Là thượng nghị sĩ đương nhiệm, ông là con trai cả của cựu Tổng thống Jair Bolsonaro, người đã bị kết án 27 năm tù vào năm 2025 vì âm mưu đảo chính quân sự và hiện đang bị quản thúc tại gia.

Ông Flávio Bolsonaro lãnh đạo Đảng Tự do theo đường lối bảo thủ và vận động tranh cử dựa trên nền tảng chủ yếu tiếp nối các chính sách của cha mình.

An ninh cũng là một yếu tố cốt lõi trong chiến dịch tranh cử của ông Flávio Bolsonaro. Vào tháng 6, ông đã công bố kế hoạch an ninh gồm 12 điểm, bao gồm các biện pháp xếp loại các băng nhóm tội phạm là tổ chức khủng bố ma túy và xây dựng các nhà tù an ninh tối đa theo mô hình của El Salvador.

Về mặt kinh tế, ông Bolsonaro cam kết kiềm chế lạm phát, cắt giảm chi tiêu chính phủ – bao gồm cả kế hoạch áp trần nợ công – và thúc đẩy ngành khoáng sản thiết yếu của Brazil.

Ngoài các vấn đề chính trị trong nước, các chuyên gia cho rằng kết quả bầu cử có thể định hình lại chính sách đối ngoại của Brazil trong bối cảnh khu vực Mỹ Latinh đang trải qua những thay đổi chính trị sâu rộng.

Là quốc gia lớn nhất và đông dân nhất Mỹ Latinh, Brazil từ lâu đã đóng vai trò dẫn dắt về kinh tế và ngoại giao trong khu vực.

Brazil đóng góp khoảng 31% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của khu vực Mỹ Latinh và Caribe, đồng thời là thành viên sáng lập khối thương mại Mercosur ở Nam Mỹ, cũng như Cộng đồng các quốc gia Mỹ Latinh và Caribe (CELAC) và Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS).

Kết quả cuộc bầu cử cũng có thể ảnh hưởng đến cách tiếp cận của Brazil đối với chủ nghĩa đa phương. Chính quyền Lula đã ưu tiên tăng cường hợp tác với các nước thuộc Nam Bán cầu và tận dụng sự tham gia của Brazil vào các nhóm như BRICS để vận động cho một hệ thống quốc tế đa cực hơn.

Trong khi đó, ông Bolsonaro lại tỏ ra ưu tiên các mối quan hệ song phương – đặc biệt là với Mỹ và Argentina – và tuyên bố sẽ xem xét lại tư cách thành viên của Brazil trong khối BRICS nếu đắc cử.

Minh Đức (Theo CFR, Chatham House)