Mỗi khi nhắc đến cung điện hoàng gia nổi tiếng nhất thế giới chắc hẳn không thể bỏ qua Tử Cấm Thành hay chúng ta thường gọi là Cố cung Bắc Kinh. Cố cung là cung điện hoàng gia vào thời Minh - Thanh, cả công trình kiến trúc nằm trên trục trung tâm của Bắc Kinh, quy mô cực kỳ lớn. Không những thế, cung điện càng uy nghiêm tráng lệ.
Trong Tử Cấm Thành đặt nhiều chum chứa nước lớn làm bằng đồng và sắt. Ảnh: VCG.
Được thiết kế và xây dựng từ năm 1406 tới năm 1424 Tử Cấm Thành nằm ở vị trí trung tâm của Bắc Kinh, là quần thể kiến trúc cung điện quy mô lớn nhất và được bảo tồn hoàn chỉnh nhất trên thế giới cho tới ngày nay. Dù trải qua hơn 600 năm Tử Cấm Thành chứa đựng biết bao bí ẩn về nền văn minh nhân loại, mỗi bí ẩn được hé lộ lại càng khẳng định sự tài tình và thông thái của cổ nhân.
Điều thú vị những chiếc chum nước trong Tử Cấm Thành không chỉ mang ý nghĩa phong thủy như trấn trạch, cầu may theo quan niệm truyền thống, mà còn đóng vai trò quan trọng trong công tác phòng cháy chữa cháy. Bởi phần lớn công trình trong Tử Cấm Thành được xây dựng bằng gỗ, khiến nguy cơ hỏa hoạn luôn ở mức cao. Vì vậy, các chum nước lớn bằng đồng hoặc sắt được bố trí ở nhiều khu vực trong sân cung, luôn được giữ đầy nước quanh năm để sẵn sàng sử dụng khi cần, theo SCMP.
Một chum nước giữa lớp tuyết phủ trắng Tử Cấm Thành. Ảnh: Our China Story.
Thêm một điều thú vị về nơi đây, để chứa được nhiều nước nhất có thể, thể tích của các lu nước này vô cùng lớn, thậm chí có thể chứa đến 3 tấn nước phòng trường hợp khẩn cấp. Nhờ "phương pháp phòng cháy" này, tỉ lệ xảy ra hỏa hoạn trong hoàng cung giảm đi đáng kể.
Trong cung đình, chum nước này được gọi bằng những cái tên mang ý nghĩa tốt lành như "môn hải", "chum cát tường" hay "chum thái bình".
Một trong những điều khiến nhiều người tò mò là làm sao nước trong các chum này không bị đóng băng giữa mùa đông khắc nghiệt ở Bắc Kinh. Theo ghi chép lịch sử, vào mùa lạnh, các thái giám sẽ đốt than trong bệ đá rỗng đặt dưới đáy chum để giữ ấm, đồng thời phủ bên ngoài một lớp vải dày như "áo bông" nhằm cách nhiệt, giúp nước luôn ở trạng thái lỏng.
Bên cạnh đó theo tài liệu Đại Thanh hội điển, Tử Cấm Thành từng có tổng cộng 308 chum nước, hiện còn lại 231 chiếc được bảo tồn. Chum được chia thành ba loại chính: sắt, đồng và đồng mạ vàng. Thời Minh, chum sắt phổ biến hơn, trong khi đến thời Thanh, xuất hiện thêm loại chum đồng mạ vàng dành cho các khu vực quan trọng.
Đáng chú ý, chum đồng mạ vàng là loại có cấp bậc cao nhất, chỉ được đặt tại những điện lớn như Điện Thái Hòa hay Điện Bảo Hòa. Quy trình chế tác rất công phu: vàng được hòa tan trong thủy ngân, phủ lên bề mặt đồng rồi nung nóng để thủy ngân bay hơi, chỉ còn lại lớp vàng bám chắc bên ngoài.
Tuy nhiên, vào giai đoạn cuối thời Thanh, nhiều chum bị quân xâm lược cạo mất lớp vàng do giá trị quá lớn, để lại những vết xước vẫn còn nhìn thấy đến ngày nay.
Ngày nay, Tử Cấm Thành không chỉ là di sản kiến trúc đặc biệt mà còn là minh chứng cho trình độ xây dựng và quản lý đô thị của người xưa, đồng thời phản ánh những câu chuyện lịch sử ẩn sau từng chi tiết tưởng như nhỏ bé trong cung thành.
Trúc Chi (t/h)
