Không đánh nhau chưa có nghĩa là không có bạo lực
"Một bạn bị cả nhóm tẩy chay, không ai chơi cùng, đó có phải là bạo lực học đường không?", "Nếu thấy bạn bị bắt nạt, em sẽ làm gì?"...
Những tình huống gần gũi như vậy được bà Phạm Thị Mai Hoa, Chi hội phó Chi hội Luật gia Bảo vệ quyền trẻ em thuộc Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, đưa ra trong buổi tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại Trường THCS Bà Nà sáng 14/9.
Bà Phạm Thị Mai Hoa, Chi hội phó Chi hội Luật gia Bảo vệ quyền trẻ em thuộc Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, trao đổi với học sinh về cách nhận diện và phòng tránh bạo lực học đường.
Chương trình do Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng phối hợp nhà trường tổ chức, với hai chuyên đề về phòng, chống bạo lực học đường và sử dụng mạng xã hội an toàn, hiệu quả.
Từ chuyện một học sinh bị chê ngoại hình, bị cả nhóm tránh mặt đến một bức ảnh bị đưa lên mạng để cười cợt, bà Hoa cùng học sinh phân tích đâu là hành vi có thể gây tổn thương cho người khác.
Qua những tình huống này, học sinh được lưu ý rằng bạo lực học đường không chỉ là đánh nhau, xô đẩy hay đe dọa. Một lời chế giễu, hành động cô lập, tung tin đồn hoặc đưa hình ảnh người khác lên mạng để bêu riếu cũng có thể là những biểu hiện của bạo lực.
Một lời chửi mắng, chế giễu ngoại hình, chê bai hoàn cảnh gia đình, tung tin đồn hay cố tình cô lập một bạn khỏi tập thể cũng có thể gây tổn thương. Trên mạng, bạo lực có thể tiếp tục bằng những nhóm nói xấu, bình luận ác ý, hình ảnh hoặc video được đăng lên để bêu riếu người khác.
Một câu hỏi khác được đặt ra: "Chỉ đùa thôi" có phải lúc nào cũng vô hại?
Theo bà Hoa, điều cần nhìn vào không chỉ là ý định của người nói mà còn là cảm xúc của người bị tác động. Một câu nói có thể thoáng qua với người này nhưng lại khiến người khác xấu hổ, sợ hãi hoặc bị tổn thương trong thời gian dài.
Với học sinh bị bắt nạt, thông điệp được nhấn mạnh là không chịu đựng một mình.
Các em được hướng dẫn giữ bình tĩnh, nói rõ mình không chấp nhận hành vi đó và tìm sự hỗ trợ từ cha mẹ, thầy cô hoặc người lớn đáng tin cậy. Nếu sự việc xảy ra trên mạng, cần lưu lại tin nhắn, hình ảnh cần thiết, đồng thời chặn hoặc báo cáo tài khoản gây hại.
Còn nếu chứng kiến bạn bị bắt nạt?
Bà Phạm Thị Mai Hoa đưa ra các tình huống gần gũi để học sinh nhận diện hành vi bạo lực.
Thay vì đứng xem, cười theo, cổ vũ hoặc rút điện thoại ra quay clip, học sinh có thể tìm cách đưa bạn khỏi tình huống nguy hiểm và báo ngay cho thầy cô, người lớn.
"Bảo vệ bạn là đúng, nhưng phải bảo vệ một cách an toàn" là nguyên tắc được nhắc lại trong buổi trao đổi.
Ngay cả với người từng làm tổn thương bạn, bài học cũng không dừng ở việc chỉ ra ai đúng, ai sai. Điều quan trọng là biết dừng hành vi, xin lỗi và thay đổi cách ứng xử.
Dừng lại trước khi bấm gửi
Từ sân trường, câu chuyện được nối sang màn hình điện thoại. Một tình huống được đặt ra: một học sinh bị đăng bức ảnh không đẹp lên mạng, phía dưới là hàng loạt bình luận cười cợt. Nếu nhìn thấy, em sẽ làm gì?
Học sinh Trường THCS Bà Nà tham gia buổi tuyên truyền, phổ biến pháp luật sáng 14/9.
Không ít hành vi bắt nạt hôm nay không kết thúc sau giờ tan học. Chúng có thể tiếp tục qua tin nhắn, bình luận, ảnh chế hoặc những lượt chia sẻ.
Vì vậy, học sinh được nhắc rằng một cú nhấp chuột cũng có thể tiếp tay cho việc làm tổn thương người khác. Không chế giễu ngoại hình, không phát tán hình ảnh nhằm hạ nhục, không lập nhóm nói xấu là những nguyên tắc cần giữ khi dùng mạng xã hội.
Đặc biệt, bà Hoa đưa ra kỹ năng ngắn gọn: "Dừng - suy nghĩ - kiểm tra - rồi mới gửi".
Trong lúc tức giận, một tin nhắn có thể được gõ và gửi đi chỉ trong vài giây. Nhưng nội dung đó có thể bị chụp lại, chia sẻ tiếp và rất khó thu hồi hoàn toàn.
Không chỉ có bắt nạt trực tuyến, học sinh còn được hướng dẫn nhận diện tin giả và lừa đảo trên mạng.
Đoàn công tác Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng và đại diện Trường THCS Bà Nà tại chương trình.
Trước một video có tiêu đề gây sốc hay thông tin đang lan truyền nhanh, các em được hướng dẫn "3 kiểm": kiểm nguồn, kiểm ngày đăng và kiểm chéo với nguồn đáng tin cậy khác.
Những tin nhắn báo "trúng thưởng", yêu cầu bấm vào đường link, cung cấp mã OTP hoặc thông tin cá nhân cũng được đưa ra để học sinh nhận diện nguy cơ. Nguyên tắc được nhắc lại là không bấm link lạ, không cung cấp mã xác thực và phải kiểm chứng khi có nghi ngờ.
Theo Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, chương trình hướng đến việc giúp học sinh không chỉ biết quy định pháp luật mà còn biết cách xử lý khi chính mình hoặc bạn bè gặp tình huống không an toàn.
Cuối buổi, những thông điệp được cô lại thành vài việc dễ nhớ: không gây bạo lực, không tiếp tay cho bạo lực, không im lặng khi cần giúp đỡ và đừng vội bấm gửi khi chưa kịp nghĩ đến người ở phía bên kia màn hình.
