Tử Cấm Thành không chỉ là một điểm đến du lịch mà còn là một lát cắt sống động của lịch sử. Những chiếc đinh tưởng chừng nhỏ bé trên cánh cổng hoàng gia ấy thực chất đang kể lại câu chuyện về một thời kỳ đầy quy củ, lễ nghi và quyền uy. Và như mọi câu chuyện cổ, điều quan trọng nhất là biết trân trọng và gìn giữ những giá trị ấy.
Với hơn 600 năm tồn tại cùng sự trị vì của 24 vị hoàng đế, Tử Cấm Thành vẫn ẩn chứa vô vàn điều bí ẩn khiến hậu thế không ngừng tò mò, khám phá. Một trong số đó là những chiếc đinh vàng nhô lên trên cánh cổng đỏ rực dẫn vào hoàng cung.
Cổng Ngọ Môn- lối vào chính của Tử Cấm Thành được trang trí bằng 81 chiếc môn đinh bằng đồng mạ vàng, sắp xếp theo dạng lưới 9×9. Đây không chỉ là chi tiết trang trí, mà còn mang ý nghĩa kỹ thuật và giá trị văn hóa sâu sắc trong kiến trúc cung đình Trung Hoa xưa. Người xưa kiêng chạm vào để tránh phạm thượng.
Cánh cổng với 81 chiếc đinh ở Tử Cấm Thành. Ảnh: Hungchungchih/Dreamstime
Ban đầu, môn đinh được làm bằng gỗ để che đinh sắt gia cố cửa gỗ lớn, tránh mất thẩm mỹ và nguy cơ gây thương tích. Đinh gỗ dễ mục nên dần được thay bằng đồng mạ vàng, tinh xảo hơn và biểu tượng cho quyền lực, chỉ xuất hiện ở phủ đệ quan lại quyền quý.
Theo Hiệp hội nghiên cứu châu Á (Association For Asian Studies), số 9 trong văn hóa Trung Hoa cổ đại tượng trưng cho cực dương, quyền lực tối cao và sự trường tồn của hoàng đế. Số 81 ứng với 81 chiếc đinh ở Ngọ Môn, không chỉ thể hiện địa vị độc tôn của thiên tử mà còn khẳng định sự uy nghiêm của Tử Cấm Thành, nơi chỉ hoàng đế và những người có địa vị cao mới được ra vào. Đây không chỉ là yếu tố trang trí mà còn là cách thể hiện nghi thức hóa quyền lực.
Cánh cửa ở Tử Cấm Thành thường có rất nhiều đinh tròn.
Đinh cửa còn được cho là mang "khí tức đế vương", có khả năng trừ tà và đem lại may mắn. Vào thời nhà Thanh, trong lễ hội đèn lồng, người dân từng được phép chạm vào đinh cửa để cầu may, nhưng chỉ trong dịp đặc biệt này. Với sự thay đổi của thời đại, quan niệm về phong thủy và sự tôn kính hoàng quyền vẫn khiến du khách e dè khi đứng trước cổng Ngọ Môn.
Đặc biệt số lượng đinh cửa còn phản ánh thứ bậc xã hội. Cổng chính của hoàng đế có 81 đinh, cổng Đông Hoa dành cho quan chức có 72 đinh, và cổng của các vương phủ có 49 đinh.
Việc sử dụng sai số lượng đinh là hành vi xúc phạm hoàng quyền, có thể bị trừng phạt nghiêm khắc.
Trên thực tế, các môn đinh trên cổng chính Tử Cấm Thành ngày nay được coi là cổ vật cần được bảo tồn nghiêm ngặt. Việc du khách liên tục chạm tay có thể khiến bề mặt bị bào mòn, oxy hóa, làm hư hại không thể phục hồi. Vì vậy, ban quản lý đã buộc phải ra quy định - tuyệt đối không được chạm tay vào các môn đinh - nhằm đảm bảo các chi tiết lịch sử này được giữ gìn trọn vẹn cho thế hệ mai sau.
Trúc Chi (t/h)
