Thành tựu gần 50 năm hoạt động của tàu Voyager 1 đến từ sự kết hợp giữa định luật quán tính, nguồn điện hạt nhân và hệ thống tự vận hành thông minh. Sau khi được tên lửa đưa vào vũ trụ và đạt vận tốc cần thiết, con tàu không người lái của NASA không cần động cơ hoạt động liên tục để tạo lực đẩy. Trong môi trường không gian thiếu vắng lực cản khí quyển, Voyager 1 lướt đi suốt hàng chục năm nhờ quán tính.
Ở chặng đầu, tàu còn tận dụng lực hấp dẫn khi bay qua Sao Mộc và Sao Thổ để đổi quỹ đạo và tăng tốc thoát khỏi Hệ Mặt Trời. Các động cơ đẩy nhỏ trên tàu chỉ kích hoạt theo từng nhịp ngắn nhằm giữ tư thế, đảm bảo ăng-ten luôn hướng về Trái Đất.

Hình ảnh tàu thăm dò Voyager 1.
Trong khi đó, nguồn điện hạt nhân giúp duy trì hoạt động cho máy tính và các dụng cụ khoa học. Do bay quá xa Mặt Trời, tàu được trang bị 3 máy phát nhiệt điện đồng vị phóng xạ (RTG), tạo điện từ nhiệt lượng phân rã của plutonium-238. Vì công suất giảm khoảng 4W mỗi năm, các kỹ sư NASA phải lần lượt tắt những thiết bị không còn thiết yếu để tiết kiệm năng lượng.
Cụ thể, camera trên tàu đã ngừng hoạt động từ tháng 2/1990 sau khi chụp bức ảnh Trái Đất "Chấm xanh nhạt" nổi tiếng. Đến tháng 4 năm nay, NASA tiếp tục tắt thiết bị nghiên cứu hạt tích điện năng lượng thấp, sau đó chuyển đổi một số hệ thống sang phiên bản tiêu thụ ít điện hơn vào tháng 9 để kéo dài tuổi thọ cho các thiết bị còn lại.

Những tác phẩm được camera của Voyager 1 chụp lại.
Không có người điều khiển trực tiếp, hệ thống máy tính trên Voyager 1 tự động thực thi lệnh lập trình sẵn và xử lý sự cố theo quy trình dự phòng. Từ Trái Đất, NASA vẫn giám sát tàu qua Mạng lưới không gian sâu. Khi Voyager 1 cách Trái Đất một ngày ánh sáng, tín hiệu mất khoảng 24 giờ để tới tàu và 24 giờ để phản hồi, buộc mọi mệnh lệnh phải được tính toán trước thay vì điều khiển theo thời gian thực.
Gần 50 năm sau ngày phóng, dù nguồn điện suy giảm và nhiều thiết bị đã tắt, Voyager 1 vẫn bền bỉ gửi dữ liệu về Trái Đất, tiếp tục hành trình thám hiểm không gian liên sao.
An An (theo NASA)