Không phải ai bị sét đánh cũng tử vong. Trên thế giới đã ghi nhận nhiều trường hợp sống sót một cách kỳ diệu, thậm chí có người bị sét đánh nhiều lần hoặc xuất hiện những thay đổi khó lý giải về sức khỏe và cảm giác sau tai nạn. Câu chuyện của họ không chỉ là phép màu mà còn khiến giới khoa học nhiều lần bất ngờ.
Harold Deal là một trong những trường hợp hiếm hoi từng sống sót sau khi bị sét đánh và mang theo một biến đổi cơ thể khó lý giải.
Việc trang bị kiến thức phòng tránh sét là vô cùng cần thiết để bảo vệ an toàn cho bản thân. Ảnh minh họa.
Năm 1969, khi 31 tuổi, ông gặp tai nạn sét đánh tại Lawson, Missouri, Mỹ. Khoảnh khắc kinh hoàng xảy ra vào lúc 9h12 tối, cú sét giáng trúng khiến ông bị hất văng xuống đất bất tỉnh. Phải đến khoảng 4h20 sáng hôm sau, Deal mới bắt đầu tỉnh lại trong trạng thái kiệt quệ.
Sau tai nạn, sức khỏe của ông suy giảm nghiêm trọng. Trong suốt một tháng, ông không thể đi lại, và chỉ một cử động nhỏ cũng khiến cột sống đau nhói dữ dội. Các bác sĩ tại Bệnh viện St. Mary (Kansas City) buộc phải phẫu thuật, loại bỏ hai đốt sống lưng. Ca mổ giúp ông chấm dứt cơn đau, nhưng cũng khiến ông thấp đi gần 6 cm và được dự đoán sẽ không thể đi lại bình thường nữa.
Thế nhưng điều kỳ lạ không dừng lại ở đó. Sau quá trình phục hồi và tập luyện, Deal không chỉ có thể đi lại mà còn xuất hiện một "di chứng" vô cùng đặc biệt ông gần như không còn cảm nhận được cái lạnh.
Ông từng thử thách bản thân bằng cách đứng ngoài trời ở nhiệt độ dưới 0°C tại Hell, Michigan mà không mặc áo khoác, áo dài tay hay quần dài, nhưng vẫn không hề thấy lạnh. Ông thậm chí có thể ngồi trong bồn nước đá hoặc tắm trong môi trường băng giá như thể cơ thể hoàn toàn miễn nhiễm với rét. Trớ trêu thay, cái nóng lại khiến ông khó chịu hơn bình thường.
Theo tiến sĩ Mary Ann Cooper thuộc Chương trình nghiên cứu chấn thương do sét tại Đại học Illinois (Chicago), những ảnh hưởng kiểu này tuy có thể xảy ra nhưng cực kỳ khó dự đoán. Một giả thuyết được đặt ra là cú sét có thể đã tác động đến các dây thần kinh cảm giác, làm thay đổi cách cơ thể tiếp nhận nhiệt độ.
Dù vậy, các trường hợp như của Harold Deal vẫn vô cùng hiếm và khiến nhiều bác sĩ phải dè chừng vì khó có lời giải thích thỏa đáng.
Theo The Guardian, một tia sét dù trông rất lớn trên bầu trời nhưng thực tế chỉ có đường kính khoảng 2-3 cm. Tuy nhỏ, nó lại mang năng lượng khổng lồ với nhiệt độ có thể lên tới 30.000°C cao gấp nhiều lần bề mặt Mặt Trời.
Tại Mỹ, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), mỗi năm có khoảng 40 triệu cú sét đánh xuống mặt đất. Tuy nhiên, xác suất một người bị sét đánh là cực kỳ thấp, chưa đến một phần triệu. Dù vậy, trong số những người bị ảnh hưởng, gần 90% vẫn sống sót. Giai đoạn 2006-2021 ghi nhận 444 ca tử vong do sét tại Mỹ.
Ở Việt Nam, theo Văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng chống thiên tai, từ năm 2017 đến tháng 7/2022 đã có 175 trường hợp tử vong do sét một con số cho thấy mức độ nguy hiểm không thể xem nhẹ của hiện tượng tự nhiên này.
Kỹ năng phòng tránh sét đánh trong mùa mưa: những điều nhất định phải biết
Phòng tránh sét hiệu quả nhất vẫn là chủ động nhận biết nguy cơ và tìm nơi an toàn từ sớm. Trong mùa mưa giông, chỉ một chút chủ quan cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Trang bị kiến thức đúng không chỉ giúp bảo vệ bản thân mà còn có thể cứu sống người khác trong tình huống nguy cấp.
Chủ động theo dõi thời tiết bước phòng tránh đầu tiên
Trước khi tham gia các hoạt động ngoài trời, cần thường xuyên cập nhật dự báo thời tiết. Nếu có cảnh báo dông bão, tốt nhất nên hoãn kế hoạch hoặc đảm bảo nơi đến có chỗ trú ẩn an toàn.
Dông sét thường đến rất nhanh, có thể chỉ trong vòng 10-15 phút, di chuyển với tốc độ lớn. Vì vậy, khi nhận thấy dấu hiệu như mây đen dày, gió mạnh, không khí chuyển lạnh, cần lập tức tìm nơi trú an toàn thay vì chờ mưa lớn mới di chuyển.
Quy tắc "nhìn - nghe" để nhận biết nguy cơ sét
Sét thường xuất hiện với tia chớp và tiếng sấm đi kèm. Một nguyên tắc quan trọng cần nhớ: nếu thời gian giữa tia chớp và tiếng sấm dưới 30 giây, nguy cơ bị sét đánh tại khu vực đó đã rất cao.
Không nên đợi nhìn thấy sét mới di chuyển. Sét có thể đánh cách xa nơi có mưa từ 15-20 km, vì vậy chỉ cần nghe tiếng sấm đầu tiên cũng đã phải coi là tín hiệu nguy hiểm.
Cách xử lý khi ở ngoài trời
Trong trường hợp chưa kịp tìm nơi trú ẩn an toàn, cần ghi nhớ:
- Không trú dưới cây cao hoặc đứng gần khu vực cao hơn xung quanh.
- Tránh xa vật kim loại như xe đạp, hàng rào, máy móc.
- Tìm nơi trũng thấp, tránh đỉnh đồi, sườn núi, khu vực trống trải.
- Không đứng thành nhóm đông người gần nhau.
- Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với mặt đất, có thể ngồi thấp, thu gọn cơ thể, không nằm xuống đất
- Tránh xa ao hồ, sông suối, bãi biển và các khu vực có nước.
- Nếu cảm thấy tóc dựng lên hoặc có cảm giác tê rần như nhiễm điện, đó có thể là dấu hiệu sét sắp đánh gần. Cần lập tức ngồi xổm thấp xuống, che tai, tuyệt đối không nằm xuống đất.
Khi ở trong nhà cũng đừng chủ quan
Tránh sét trong nhà an toàn hơn, nhưng không phải tuyệt đối an toàn nếu không tuân thủ đúng cách:
- Tránh đứng gần cửa sổ, cửa ra vào.
- Không sử dụng thiết bị điện không cần thiết trong lúc có giông.
- Hạn chế dùng điện thoại bàn, thiết bị kết nối dây điện hoặc anten ngoài trời.
- Tránh khu vực ẩm ướt như phòng tắm, bồn nước.
- Nên rút phích cắm thiết bị điện khi có dông mạnh.
- Các công trình kiên cố có hệ thống chống sét sẽ là nơi trú ẩn an toàn nhất.
- Sơ cứu người bị sét đánh: phản ứng nhanh có thể cứu mạng.
Sét là dòng điện cực mạnh, có thể gây bỏng, tổn thương thần kinh và tim mạch. Khi gặp nạn nhân bị sét đánh, cần bình tĩnh và xử lý nhanh:
- Kiểm tra hô hấp và nhịp tim.
- Nếu ngừng thở hoặc ngừng tim, cần tiến hành hô hấp nhân tạo và ép tim ngay lập tức.
- Không di chuyển nạn nhân nếu nghi ngờ chấn thương cột sống.
- Che phủ vết bỏng khô, không bôi thuốc dân gian lên vết thương.
- Loại bỏ vật kim loại như đồng hồ, trang sức, quần áo cháy dính nếu an toàn.
- Gọi cấp cứu càng sớm càng tốt.
- Không cho ăn uống nếu nạn nhân bất tỉnh hoặc nôn ói.
Trúc Chi (t/h)
