Bộ Nội vụ vừa ban hành thông báo về tình hình tai nạn lao động 6 tháng đầu năm 2026. Đáng chú ý so với cùng kỳ năm 2025, số vụ tăng 32,93%, số người bị nạn tăng 32,02%, số vụ chết người tăng 25,17%, số người chết tăng 22,57% và số người bị thương nặng tăng 13,18%.
Tổng chi phí liên quan hơn 693 tỷ đồng, thiệt hại về tài sản hơn 8 tỷ đồng; tổng số ngày nghỉ việc do tai nạn là 58.391 ngày, làm gián đoạn quá trình sản xuất, giảm năng suất lao động và phát sinh nhiều chi phí cho doanh nghiệp và xã hội.
Khu vực người làm việc không theo hợp đồng lao động tiếp tục là khoảng trống lớn trong quản lý và phòng ngừa; chỉ 163 vụ được thống kê nhưng có tới 85 vụ chết người, 88 người chết; số người bị thương nặng tăng 96,97%.
Theo Bộ Nội vụ, nguyên nhân trước hết thuộc về công tác quản trị an toàn của người sử dụng lao động, nhất là việc nhận diện, đánh giá nguy cơ tại một số cơ sở chưa đầy đủ; biện pháp kỹ thuật, quy trình làm việc, huấn luyện, giám sát và phương tiện bảo vệ chưa đáp ứng yêu cầu; tồn tại những nguy cơ có khả năng gây hậu quả nghiêm trọng.
Về phía người lao động, vẫn còn tình trạng không tuân thủ quy trình, biện pháp làm việc an toàn hoặc không sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân. Việc quản lý nhà nước vẫn hạn chế ở khâu thống kê, điều tra, dữ liệu phân tán; năng lực thực hiện nhiệm vụ ở cấp cơ sở còn hạn chế; công tác thanh tra, kiểm tra chưa đủ mạnh.
Tai nạn lao động đồng thời tăng trên tất cả các tiêu chí cho thấy nguy cơ xảy ra tai nạn nghiêm trọng vẫn diễn biến phức tạp, hiệu quả kiểm soát rủi ro chưa bền vững.
Điểm đáng chú ý là các vụ nghiêm trọng không phân bố hoàn toàn ngẫu nhiên mà tập trung vào một số nhóm ngành: Khai thác khoáng sản chiếm 13,33% số vụ chết người; sản xuất vật liệu xây dựng 13,33%; xây dựng 6,7%. Các yếu tố chấn thương nổi bật gồm: ngã cao 20%; vật rơi, đổ, sập 16,67%; máy, thiết bị cán-kẹp-cuốn 10% và điện giật 6,7%. Chỉ riêng 18/34 tỉnh, thành phố, ngành y tế đã ghi nhận 7.786 trường hợp đến khám, điều trị, trong khi hệ thống báo cáo toàn quốc chỉ ghi nhận 3.476 người bị nạn. Độ chênh rất lớn này là tín hiệu rõ ràng cần thiết lập cơ chế đối chiếu dữ liệu giữa ngành nội vụ-y tế và các nguồn liên quan.
Thực tế nêu trên đặt ra yêu cầu thiết lập cơ chế phân tích tai nạn lao động và cảnh báo nguy cơ ở cấp quốc gia. Trên cơ sở dữ liệu khai báo, biên bản điều tra, dữ liệu khám, chữa bệnh, bảo hiểm và các nguồn thông tin liên quan, Bộ Nội vụ phối hợp định kỳ phân tích theo ngành, nghề, địa bàn, loại hình công việc và yếu tố chấn thương; xác định các nhóm nguy cơ nổi trội để ban hành cảnh báo, hướng dẫn biện pháp phòng ngừa kịp thời, linh hoạt.
Yêu cầu cấp thiết cần được triển khai ngay là các bộ, địa phương xác định nguy cơ đặc thù thuộc ngành, lĩnh vực quản lý, rà soát tiêu chuẩn, quy chuẩn và quy trình kỹ thuật, tăng cường giám sát, kiểm tra. Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật và kiến thức về an toàn lao động; ưu tiên hướng dẫn, hỗ trợ huấn luyện an toàn cho người làm việc không theo hợp đồng lao động nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng ngừa…
Các doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh cũng cần xây dựng và thực hiện nội quy, quy trình lao động an toàn; nhận diện các yếu tố nguy hiểm tại nơi làm việc để triển khai các biện pháp loại trừ sự cố, nhất là các vị trí công việc có nguy cơ cao như làm việc trên cao, vận hành máy móc thiết bị, sử dụng điện, làm việc trong môi trường có nguy cơ sập, đổ hoặc tiếp xúc với các yếu tố có hại.
Trao đổi với Lao Động, ông Vũ Anh Đức - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Tổng LĐLĐVN, Viện trưởng Viện Khoa học An toàn và Vệ sinh lao động, cho biết, tỉ lệ doanh nghiệp gửi báo cáo tình hình TNLĐ còn thấp làm ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng quản lý và hiệu quả phòng ngừa TNLĐ.
Điều này, theo ông Vũ Anh Đức, đã gây ra những khó khăn nhất định. Đó là khó đánh giá đầy đủ thực trạng TNLĐ. Khi nhiều doanh nghiệp chưa báo cáo, số liệu ghi nhận có thể chưa phản ánh hết tình hình thực tế. "Sẽ khó xác định chính xác những ngành nghề, loại hình công việc hoặc nhóm lao động có nguy cơ cao, đồng thời cũng khó so sánh giữa các địa phương và giữa các năm" , ông nhận định.
Phòng ngừa tai nạn lao động cần sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan chức năng, trách nhiệm của doanh nghiệp và ý thức chấp hành của mỗi người lao động. Chủ động kiểm soát rủi ro, thực hiện nghiêm các quy định an toàn chính là giải pháp thiết thực để bảo vệ tính mạng, sức khỏe người lao động và bảo đảm sản xuất bền vững.
Trúc Chi (t/h Nhân Dân, Lao Động)
