Từ 10h30 sáng 12/11, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân lần đầu trả lời chất vấn trước Quốc hội về kết quả thực hiện Nghị quyết 57, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Làm chủ được nhiều công đoạn sản xuất chip
Tham gia chất vấn, ĐBQH Nguyễn Minh Tuấn (đoàn Phú Thọ) đặt vấn đề về khả năng làm chủ công nghệ lõi của Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực thiết bị bay không người lái (UAV) và robot.
Theo đại biểu, dù Việt Nam được đánh giá đã làm chủ một số công nghệ lõi, nhiều vật liệu, linh kiện và động cơ phục vụ sản xuất vẫn phải nhập khẩu. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ khái niệm "làm chủ công nghệ lõi", những công nghệ, vật liệu Việt Nam đã tự nghiên cứu, chế tạo được, đồng thời cho biết định hướng phát triển nghiên cứu công nghệ vật liệu nhằm bảo đảm năng lực tự chủ và phát triển bền vững.
ĐBQH Nguyễn Minh Tuấn (Ảnh: Media Quốc hội).
Trả lời câu hỏi này, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đánh giá đây là vấn đề thiết thực, liên quan trực tiếp đến khả năng tự chủ công nghệ của Việt Nam. Bộ trưởng cho biết Bộ Chính trị đã ban hành thông báo kết luận về phát triển ngành công nghệ vật liệu.
Làm rõ khái niệm làm chủ công nghệ lõi, Bộ trưởng lấy ví dụ về công nghệ 5G và chip bán dẫn. Theo đó, Việt Nam hiện đã có thể thực hiện công đoạn thiết kế chip, nhưng khâu chế tạo vẫn phải đưa ra nước ngoài.
Bộ trưởng phân tích, để tạo ra một sản phẩm công nghệ chiến lược cần trải qua nhiều công đoạn khác nhau. Việc làm chủ công nghệ lõi hiện nay có thể được hiểu là Việt Nam đã làm chủ được một số công đoạn trong chuỗi phát triển sản phẩm, chứ chưa phải toàn bộ quy trình.
Đơn cử, trong lĩnh vực bán dẫn, Việt Nam có thể thiết kế chip nhưng công đoạn chế tạo còn phụ thuộc vào năng lực sản xuất, công nghệ vật liệu và nhiều yếu tố khác. Đây cũng là những lĩnh vực cần tiếp tục đầu tư nghiên cứu.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn (Ảnh: Media Quốc hội).
Về định hướng phát triển, Bộ trưởng cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ xác định hai nhóm tiếp cận đối với các công nghệ chiến lược.
Nhóm thứ nhất là những công nghệ có khả năng áp dụng ngay, có thể tiếp nhận chuyển giao từ nước ngoài để tổ chức sản xuất trong nước, chẳng hạn công nghệ vắc-xin. Đây là hướng tiếp cận có thể sớm tạo ra đóng góp cho phát triển kinh tế.
Nhóm thứ hai là những công nghệ đòi hỏi quá trình nghiên cứu dài hạn, không thể làm chủ ngay trong thời gian ngắn.
Lấy ví dụ về UAV, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết đây là sản phẩm tích hợp nhiều lĩnh vực công nghệ, từ chip bán dẫn phục vụ thu phát tín hiệu, điều khiển đến cơ khí, khoa học vật liệu và công nghệ vật liệu...
Do đó, để từng bước làm chủ sản phẩm, cần phân tách thành các nhóm vấn đề công nghệ cụ thể và đặt hàng nhiệm vụ nghiên cứu cho từng nhóm.
Bộ trưởng cho rằng không thể cùng lúc làm chủ tất cả công nghệ liên quan mà cần có lộ trình phù hợp với năng lực và nguồn lực thực tế. Đây cũng là một trong những định hướng Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tập trung triển khai trong thời gian tới.
Hướng tới mục tiêu tự chủ, tự cường về khoa học công nghệ
ĐBQH Nguyễn Hữu Toàn (đoàn Lai Châu) nêu vấn đề, trong 9 tháng đầu năm, tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt kết quả rất ấn tượng, trong khi tỉ lệ giải ngân vốn dành cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo mới đạt 42%.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ mối liên hệ giữa 2 con số này, cũng như mức độ đóng góp của khoa học công nghệ vào tăng trưởng GDP?
ĐBQH Nguyễn Hữu Toàn (Ảnh: Media Quốc hội).
Trả lời, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, khoa học công nghệ cần có thời gian mới có thể tạo ra những đóng góp cụ thể cho tăng trưởng GDP.
Hiện nay, ưu tiên của Bộ là tìm ra những lĩnh vực có khả năng đóng góp lớn nhất cho tăng trưởng kinh tế, từ đó tập trung thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Lấy ví dụ trong lĩnh vực nông nghiệp, Bộ trưởng cho biết đã đến Ninh Thuận (cũ) để bàn về phát triển giống tôm hùm, xuống Cà Mau trao đổi về phát triển ngành tôm, cá tra, cũng như nghiên cứu các giải pháp phát triển cây sầu riêng.
Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, khoa học công nghệ đang tập trung vào những ngành này, song không thể tạo ra kết quả ngay trong thời gian ngắn.
"Đơn cử như cá tra, có doanh nghiệp đã dành 10 năm nghiên cứu, phát triển nhưng vẫn chưa đạt được chất lượng con giống như mong muốn", Bộ trưởng nói.
Về giải pháp, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết Bộ sẽ triển khai theo hai hướng đó là, tập trung tìm kiếm những lĩnh vực mà khoa học công nghệ có thể đóng góp ngay vào tăng trưởng kinh tế. Cùng với đó, chú trọng những lĩnh vực mang tính dài hạn, hướng tới mục tiêu tự chủ, tự cường về khoa học công nghệ.
