Nâng cao năng lực cạnh tranh và sức mạnh mềm quốc gia
Chiều 18/10, phát biểu tại phiên họp về tình hình kinh tế - xã hội, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đánh giá GDP 9 tháng tăng 9,01% là kết quả rất đáng ghi nhận trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động, đất nước còn khó khăn.
Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2027, Bộ trưởng nhấn mạnh ba vấn đề. Trước hết, tăng trưởng cao phải đi cùng nâng cao năng suất và năng lực tự chủ của nền kinh tế.
Vấn đề thứ hai, tập trung chuyển những nguồn lực đã được tháo gỡ về cơ chế thành năng lực sản xuất, kinh doanh thực tế.
Dẫn báo cáo có 4.688 dự án đã được xử lý và có phương án xử lý, với tổng mức đầu tư trên 3,2 triệu tỷ đồng, Bộ trưởng đề nghị tiếp tục theo dõi sát bao nhiêu dự án đã vận hành, bao nhiêu vốn đã đưa vào thực hiện, tạo thêm bao nhiêu việc làm. Đồng thời, kết quả cần được đo đếm bằng thời gian, chi phí thực tế của người dân và doanh nghiệp.
Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh (Ảnh: Hữu Thắng).
Mỗi nhiệm vụ cần rõ người chịu trách nhiệm, thời hạn và kết quả đầu ra để các dự án thực sự tạo ra năng lực sản xuất, sản phẩm và thị trường.
Thứ ba, thành quả tăng trưởng phải lan tỏa rõ hơn đến đời sống nhân dân. Bộ trưởng nhấn mạnh: "Phát triển con người chính là tạo nền tảng cho tăng trưởng lâu dài".
Về lĩnh vực văn hóa, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, tiềm năng văn hóa, di sản của đất nước rất lớn. Làm thế nào đưa sức sáng tạo của bản sắc văn hóa Việt Nam trở thành năng lực sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và sức mạnh mềm quốc gia.
Trong 9 tháng đầu năm 2026, giá trị tăng thêm của ngành nghệ thuật, giải trí ước tăng 10,17%, cao hơn mức tăng GDP cùng kỳ. Theo Bộ trưởng, dư địa còn lớn khi di sản và tiềm năng văn hóa được chuyển thành các sản phẩm có bản quyền, có thị trường khai thác lâu dài.
Bộ trưởng cho hay, Bộ đã xây dựng kịch bản tăng trưởng công nghiệp văn hóa.
Tại kỳ họp này, Bộ trình Quốc hội 2 văn bản quan trọng là Luật Phát triển công nghiệp văn hóa và Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch.
Bộ trưởng cũng thông tin trong 9 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón 17,7 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,5%; khách nội địa đạt 126 triệu lượt. Xuất khẩu dịch vụ du lịch đạt 13,6 tỷ USD, thặng dư dịch vụ du lịch khoảng 2,21 tỷ USD.
Ngành đặt mục tiêu đến cuối năm 2026 đón 25 triệu lượt khách quốc tế. Bộ đang tập trung các giải pháp phát triển thị trường trọng điểm, chuỗi sản phẩm văn hóa - nghệ thuật - ẩm thực - mua sắm - thể thao, nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo đảm an toàn điểm đến.
Theo Bộ trưởng, hiện du lịch đóng góp 8,8% GDP. Mục tiêu là đến năm 2030, du lịch đóng góp trực tiếp 10-12% GDP và đến năm 2045 đạt 12-15% GDP. Năm 2027, ngành đặt mục tiêu đón 28–29 triệu lượt khách quốc tế.
Bộ trưởng cũng cho hay, Bộ đang rà soát tổng thể ở cấp tỉnh và cấp xã, đồng thời đề xuất Chính phủ cơ chế chuyển đổi các cơ sở nhà đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy thành không gian văn hóa, thể thao phục vụ cộng đồng và bảo tồn văn hóa.
Bộ trưởng khẳng định Bộ sẽ chủ động xử lý các công việc thuộc thẩm quyền, công khai tiến độ, phối hợp với các ngành và địa phương để nâng cao hiệu quả công tác, đóng góp giá trị kinh tế, sức khỏe và đời sống tinh thần cho nhân dân.
Bảo đảm chính sách và nguồn lực dành cho phát triển văn hóa
Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Bùi Hoài Sơn - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển và hệ điều tiết cho quá trình tăng trưởng nhanh, bền vững, cần nhìn nhận đây không chỉ là câu chuyện riêng của ngành văn hóa mà còn liên quan trực tiếp đến chất lượng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, phân bổ nguồn lực, hiệu lực thực thi chính sách và chất lượng sống của nhân dân.
Từ góc độ đó, đại biểu đề nghị trước hết phải khắc phục khoảng cách giữa vị trí của văn hóa trong chủ trương và việc cụ thể hóa bằng các chỉ tiêu phát triển.
"Tôi đặc biệt quan tâm tới nhận xét rất thẳng thắn của cơ quan thẩm tra: trong 14 chỉ tiêu thuộc nhóm "về văn hóa, xã hội" của dự kiến kế hoạch năm 2027, không có chỉ tiêu trực tiếp về văn hóa. Chỉ tiêu "tăng trưởng ngành công nghiệp văn hóa khoảng 10%" lại được đặt trong nhóm kinh tế nhưng chưa có phương pháp tính.
ĐBQH Bùi Hoài Sơn (Ảnh: Media Quốc hội).
Điều đó đặt ra một câu hỏi cần giải quyết từ góc độ quản trị: nếu chúng ta coi văn hóa là nền tảng và động lực phát triển, thì bằng tiêu chí nào Quốc hội và nhân dân có thể theo dõi, đánh giá việc hiện thực hóa quan điểm ấy?", đại biểu Bùi Hoài Sơn phát biểu.
Theo đại biểu, cần bổ sung những chỉ tiêu văn hóa cụ thể, có số liệu gốc và có thể kiểm chứng. Trước mắt, có thể lựa chọn tỉ lệ chi ngân sách nhà nước cho văn hóa; tỉ lệ thiết chế văn hóa cơ sở hoạt động thường xuyên, hiệu quả và mức tăng trưởng của các ngành công nghiệp văn hóa.
Đối với mục tiêu tăng trưởng công nghiệp văn hóa khoảng 10%, cần xác định rõ phương pháp tính, phạm vi ngành và cơ quan chịu trách nhiệm thống kê. Bởi nếu thiếu phương pháp thống nhất, chỉ tiêu dù được xác định đầy tham vọng cũng khó đánh giá chính xác khi triển khai.
Đặc biệt, đại biểu lưu ý không nên chỉ đo lường giá trị kinh tế của văn hóa mà cần từng bước xây dựng các tiêu chí phản ánh mức độ tiếp cận, tham gia và thụ hưởng dịch vụ văn hóa của người dân.
"Việc Báo cáo thẩm tra kiến nghị sớm ban hành Bộ chỉ số văn hóa quốc gia, Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành công nghiệp văn hóa và đưa Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn hóa, nghệ thuật vào vận hành là rất đúng hướng. Đề nghị Chính phủ xác định rõ đầu mối, mốc hoàn thành và cơ chế chia sẻ dữ liệu, để kết quả thống kê phục vụ thực chất cho hoạch định chính sách", đại biểu Bùi Hoài Sơn đề nghị.
Cùng với hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực đã được quyết định, bảo đảm chính sách và nguồn lực dành cho phát triển văn hóa thực sự đi vào cuộc sống.
