Nghề câu mực và cá bằng chiếc thuyền thúng thô sơ vẫn được lưu giữ vẹn nguyên tại làng chài xóm Bắc Thắng, xã Hải Lộc, tỉnh Nghệ An. Nơi đây có khoảng gần 60 hộ gia đình đang mưu sinh bằng nghề này. Nghề câu mực đêm ở đây như một dòng chảy tự nhiên, truyền từ đời này sang đời khác. Ngay cả những bậc cao niên trong làng cũng không nhớ rõ nghề có từ bao giờ. Họ chỉ nhớ rằng, từ thuở ấu thơ đã theo chân cha mẹ đi câu mực đêm.
Nghề câu mực đêm là cuộc chiến bền bỉ đòi hỏi sự kiên nhẫn của ngư dân. Dụng cụ hành nghề khá đơn giản, chỉ gồm cuộn dây cước, lưỡi câu chùm bọc mồi giả hình tôm phát quang và một chiếc vợt lưới. Là một trong những người có thâm niên nhất làng chài, ông Lê Văn Thành, 67 tuổi, trú tại xã Hải Lộc chia sẻ, ông đã theo bố mẹ đi câu từ năm 15 tuổi. Đến nay, với hơn 50 năm tuổi nghề, ông là người duy nhất trong gia đình còn bám trụ nơi chân sóng. Công việc vất vả này bắt đầu từ 5h chiều và kéo dài ròng rã đến tận 4h - 5h ngày hôm sau mới được nghỉ ngơi.
Khoảng 4- 5h, khi sương sớm còn chưa tan, các thuyền thúng bắt đầu cập bờ.
Theo kinh nghiệm của các lão ngư, mùa vụ câu mực thường bắt đầu từ tháng 2 và kéo dài cho đến hết tháng 8 hằng năm. Hành trình mưu sinh trên chiếc thuyền thúng nhỏ bé chưa bao giờ là dễ dàng. Thông thường, ngư dân thả câu ở vùng biển cách bờ khoảng 5 km. Thế nhưng, phụ thuộc vào đường đi của luồng mực, có những đêm họ phải dấn thân ra tận khơi xa, cách đất liền từ 10 - 15 km, đối mặt với muôn vàn hiểm nguy.
Mực câu đêm luôn có giá trị cao nhất vì độ tươi ngon tuyệt đối, thịt ngọt và giòn. Mỗi chuyến biển, một ngư dân có thể câu được từ 1 - 7 kg mực, thậm chí có đêm may mắn ngư dân câu được 10kg.
Với giá bán dao động từ 300.000 – 600.000 đồng/kg tùy kích cỡ, mỗi đêm mưu sinh nơi chân sóng mang lại cho bà con từ 1 đến 4 triệu đồng. Dẫu vậy, biển khơi không phải lúc nào cũng "hào phóng" ban tặng lộc trời. Có những ngày ra khơi hiếm mực, thành quả suốt đêm ròng của ngư dân chỉ vừa đủ cho gia đình sử dụng chứ không có để mang bán.
Chị Nguyễn Thị Mơ, trú tại xã Hải Lộc chia sẻ: "Nghề mưu sinh nơi chân sóng vốn dĩ bấp bênh theo từng con nước. Không phải chuyến đi biển nào cũng đầy ắp khoang thuyền. Có những đêm kém may mắn, ngư dân phải thức trắng, đối mặt với sương lạnh nhưng thành quả thu về chỉ là vài con mực nhỏ, vừa vặn cho một bữa ăn sáng của gia đình".
Túc trực tại bến từ mờ sáng, chị Nguyễn Thị Lân, trú tại xã Hải Lộc - một thương lái có thâm niên mấy chục năm trong nghề buôn mực nhanh tay phân loại những con mực tươi rói vừa cập bến.
Chị Lân phấn khởi cho biết: "Ngày nào bà con đi khơi câu được nhiều mực tôi cũng vui mừng thay cho họ, việc thu mua nhờ đó cũng thuận lợi và có giá tốt hơn. Toàn bộ số mực tươi rói sau khi thu mua sẽ được tôi thu gom để bán cho khách quen và nhập cho các nhà hàng tại địa phương”
Cập bến sau một đêm dài lênh đênh, sự mệt mỏi của ngư dân dường như tan biến trước tình làng nghĩa xóm thiêng liêng. Họ cùng nhau ghé vai gánh thuyền lên bến an toàn, san sẻ từng công việc nặng nhọc. Không chỉ nương tựa vào nhau bằng sức lực, chính những lời động viên, an ủi chân tình cũng là động lực giúp những người đi câu thuyền thúng kiên cường vượt lên tất cả để bám biển mưu sinh.
Trao đổi với Người Đưa Tin, bà Lưu Thị Thọ - Trưởng xóm Bắc Thắng, xã Hải Lộc cho biết, toàn xóm hiện có khoảng gần 60 hộ gia đình đang duy trì nghề câu mực bằng thuyền thúng truyền thống. Trải qua bao thế hệ cha truyền con nối, cái nghề "thức cùng biển đêm" này đã trở thành sinh kế bền vững, mang lại cuộc sống ấm no, khấm khá cho người dân nơi đây.
Nghề biển chưa bao giờ hứa trước một chuyến ra khơi sẽ đầy khoang hay trắng tay. Ngư dân xứ Nghệ phó thác vào con nước, thời tiết và cả may rủi. Nhưng sau mỗi chuyến biển, dù lộc đầy hay vơi, họ vẫn lặng lẽ trở về, thu xếp ngư cụ và chờ một bình minh khác để lại ra khơi, mang theo hy vọng về một chuyến biển bình yên.
