Camera AI (Artificial Intelligence Camera) được tích hợp thuật toán thị giác máy tính học sâu (Deep Learning). Chúng không cần con người trực tiếp giám sát. Khi một phương tiện lọt vào tầm ngắm, camera sẽ quét toàn bộ: từ biển số xe (kể cả ban đêm hay thời tiết xấu), tốc độ di chuyển, quỹ đạo làn đường, cho đến cả hành vi bên trong khoang lái xuyên qua lớp kính. Khi phát hiện sai phạm, hệ thống tự động trích xuất hình ảnh, video clip (đoạn trước và sau khi vi phạm) và truyền thẳng về trung tâm dữ liệu của Cảnh sát Giao thông (CSGT) để lập biên bản phạt nguội.
Vượt đèn đỏ/đèn vàng
Camera AI phát hiện vi phạm vượt đèn đỏ tại nút giao Phạm Văn Bạch - Hoàng Quán Chi. Ảnh: Cục CSGT.
Trong số các lỗi thường gặp, vượt đèn đỏ là hành vi dễ bị camera phát hiện nhất tại các nút giao. Không ít người điều khiển xe máy tăng tốc khi tín hiệu đèn xanh sắp kết thúc hoặc tiếp tục di chuyển khi đèn đã chuyển đỏ với suy nghĩ sẽ không bị xử lý nếu không có CSGT đứng chốt.
Theo điểm c khoản 7 Điều 7 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển xe máy không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông bị phạt từ 4 - 6 triệu đồng. Đồng thời, theo điểm b khoản 13 Điều 7 của nghị định này, người vi phạm còn bị trừ 4 điểm giấy phép lái xe. Nếu hành vi vượt đèn đỏ gây tai nạn giao thông, mức phạt tăng lên 10 - 14 triệu đồng và bị trừ 10 điểm giấy phép lái xe.
Không đội mũ bảo hiểm
Một lỗi phổ biến khác là không đội mũ bảo hiểm hoặc đội nhưng không cài quai đúng quy cách. Hệ thống camera AI hiện nay có thể nhận diện hình ảnh người điều khiển và người ngồi sau, qua đó phát hiện các trường hợp vi phạm dù phương tiện chỉ lưu thông trên quãng đường ngắn.
Theo điểm h khoản 2 Điều 7 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hành vi không đội mũ bảo hiểm hoặc đội nhưng không cài quai đúng quy cách bị xử phạt từ 400.000 - 600.000 đồng. Đây là lỗi không bị trừ điểm giấy phép lái xe nhưng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn rất lớn nếu xảy ra va chạm giao thông.
Đè vạch kẻ đường nét liền
Bên cạnh đó, cán hoặc đè vạch kẻ đường nét liền cũng là lỗi thường xuyên xuất hiện trong điều kiện giao thông đông đúc. Nhiều người điều khiển xe máy có thói quen chuyển làn tùy tiện hoặc lấn sang phần đường không được phép để di chuyển nhanh hơn.
Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 7 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hành vi không chấp hành hiệu lệnh, chỉ dẫn của vạch kẻ đường bị xử phạt từ 200.000 - 400.000 đồng và không bị trừ điểm giấy phép lái xe. Tuy nhiên, hình ảnh từ camera AI có thể ghi nhận rõ thời điểm, vị trí và hành vi vi phạm, tạo căn cứ để cơ quan chức năng xử lý theo quy định.
Đi ngược chiều
Ngoài ra, đi ngược chiều trên đường một chiều hoặc trên tuyến đường có biển báo "Cấm đi ngược chiều" cũng là hành vi bị hệ thống camera giám sát phát hiện thường xuyên. Đây là lỗi tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn nghiêm trọng, đặc biệt tại các tuyến đường có lưu lượng phương tiện lớn.
Theo điểm a khoản 7 Điều 7 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển xe máy đi ngược chiều trong các trường hợp nêu trên bị phạt từ 4 - 6 triệu đồng và bị trừ 2 điểm giấy phép lái xe. Nếu gây tai nạn giao thông, người vi phạm có thể bị xử phạt từ 10 - 14 triệu đồng cùng với việc trừ 10 điểm giấy phép lái xe.
Che mờ biển số, làm giả biển số
Nhiều tài xế cố tình dùng băng keo, sơn, hoặc bùn đất để che một phần biển số (ví dụ: biến số 3 thành số 8). Tuy nhiên, công nghệ AI hiện nay có thể nội suy và dùng thuật toán làm nét hình ảnh, cộng với việc đối chiếu loại xe, màu sơn với hệ thống đăng kiểm để tìm ra chính xác chủ nhân chiếc xe. Hành vi này hiện bị phạt cực kỳ nặng.
Sử dụng điện thoại khi lái xe
Sử dụng điện thoại khi lái phương tiện giao thông tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Ảnh báo Thanh Niên.
Việc sử dụng điện thoại khi đang cầm lái phương tiện giao thông tiềm ẩn rủi ro mất an toàn do tài xế không thể tập trung hoàn toàn cho hoạt động lái xe. Với hành vi này, Nghị định 168 quy định người điều khiển ôtô bị phát hiện sẽ đối diện khoản phạt tiền 4-6 triệu đồng, còn người điều khiển môtô, xe gắn máy bị xử phạt từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng.
Việc mở rộng hệ thống camera AI được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người tham gia giao thông, đồng thời góp phần bảo đảm an toàn cho chính mình và những người khác.
Quỳnh Chi (t/h)
