Ảnh: REUTERS/Mohammed Torokman.
Hai bộ trưởng cấp cao của Israel cho biết trong ngày Chủ Nhật, nội các an ninh của Israel đã đưa ra một số quyết định nhằm cho phép người định cư Do Thái có thể mua đất tại Bờ Tây dễ dàng hơn và cho phép các cơ quan chính quyền của Israel có thể hành động dễ dàng hơn tại các khu vực đáng lẽ nằm trong toàn quyền kiểm soát của chính quyền Palestine.
Một trong hai bộ trưởng này là Bezalel Smotrich, Bộ trưởng Bộ Tài chính Israel với chủ nghĩa dân tộc cực đoan.
Bộ trưởng các nước Trung Đông và một số quốc gia Hồi giáo khác bao gồm Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ đã đưa ra một tuyên bố chung với nội dung lên án quyết định này là hành vi vi phạm luật pháp quốc tế nhằm phá hoại mục tiêu đặt ra giải pháp hai nhà nước cũng như phá hoại nền ổn định khu vực.
Các nước này nhận định, quyết định được đưa ra nhằm củng cố hoạt động định cư người Israel tại Bờ Tây, di dời người Palestine và áp đặt chủ quyền phi pháp của Israel tại đây. Việc sáp nhập khu lãnh thổ này từ lâu đã là ưu tiên hàng đầu của các đảng cực hữu trong chính phủ liên hiệp dưới quyền Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.
Jordan, Ai Cập, UAE và Thổ Nhĩ Kỳ đều có quan hệ ngoại giao với Israel. Saudi Arabia đã cam kết sẽ không thiết lập quan hệ ngoại giao với Israel cho tới khi nhà nước Palestine được thành lập.
Phần lớn các nước trên thế giới từ lâu đã ủng hộ ý tưởng thành lập nhà nước Palestine tồn tại song song với Israel và coi đây là cách tốt nhất để giải quyết những xung đột giữa hai phía, và coi Bờ Tây, khu lãnh thổ mà Israel đã chiếm đóng từ năm 1967 tới nay, có thể là phần lãnh thổ lớn nhất của nhà nước Palestine đó.
Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Israel ông Israel Katz và ông Smotrich đã đưa ra tuyên bố chung nhằm giải thích quyết định của nội các an ninh 5 thành viên.
Nội các này đã quyết định bãi bỏ một đạo luật từ giai đoạn khi Jordan còn kiểm soát Bờ Tây trước năm 1967 với nội dung yêu cầu tài liệu đăng ký đất đai phải được công khai thay vì được giữ bí mật, và đồng thời hủy bỏ yêu cầu xin giấy phép từ văn phòng kiểm soát dân sự địa phương.
Hai bộ trưởng cho biết, quyết định này sẽ giúp người Do Thái mua đất tại Bờ Tây dễ dàng hơn.
Hagit Ofran, thành viên tổ chức Peace Now, một tổ chức giám sát định cư người Israel, cho biết quyết định này bị cấm bởi luật pháp quốc tế và là một bước nghiêm trọng hướng tới sáp nhập Bờ Tây.
Cô cho biết: "Quyết định cho phép bất kỳ người Israel nào cũng có thể mua đất tại Bờ Tây mà không cần được chính phủ cho phép, không cần điều tra, tương đương với việc bình thường hóa hoạt động này. Điều đó tương đương với việc khẳng định khu lãnh thổ này không phải là khu vực bị chiếm đóng, mà là một phần của Israel".
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã từng lên tiếng phản đối mục tiêu sáp nhập này, và trong năm 2025, ông khẳng định sẽ không cho phép Israel đặt ra quyết định sáp nhập đó.
Trong tháng 9/2025, ông Trump khẳng định rõ: "Điều đó sẽ không được phép xảy ra". Ông dự kiến sẽ gặp và tổ chức họp với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tại Nhà Trắng trong ngày thứ Tư tới.
Trong một phát biểu, ông Stephane Dujarric, phát ngôn viên của Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres cho biết, ông Guterres "vô cùng lo ngại" về tình hình này. Ông Guterres đã cảnh báo "những diễn biến hiện tại trong khu vực đó, bao gồm quyết định vừa rồi, đang làm hại cho triển vọng đề ra giải pháp hai nhà nước".
Nguyễn Quang Minh (Reuters)
