Cách Covid-19 làm thay đổi ngành công nghiệp vắc-xin thế giới

Cách Covid-19 làm thay đổi ngành công nghiệp vắc-xin thế giới

Thứ 4, 27/04/2022 | 07:45
Đại dịch nhấn mạnh sự cần thiết phải thúc đẩy sản xuất và đổi mới vắc-xin, đồng thời mở ra hy vọng về vắc-xin cho các loại bệnh truyền nhiễm khác.

Đại dịch Covid-19 đã làm thay đổi hoàn toàn mối quan hệ giữa thế giới và vắc-xin, chẳng hạn như việc thúc đẩy sản xuất và đổi mới vắc-xin “chưa từng có tiền lệ” ngay cả ở những quốc gia nghèo, tụt hậu trong quá khứ.

Nhân dịp Tuần lễ Tiêm chủng Thế giới 2022 (24-30/4), Hãng Thông tấn Pháp AFP có bài viết đánh giá về sự phát triển của ngành công nghiệp vắc-xin .

Cứu hàng triệu mạng sống

Các loại vắc-xin ngừa hơn 20 loại bệnh nguy hiểm cứu sống 2-3 triệu người mỗi năm, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Vắc-xin từng được thiết kế chỉ nhắm vào các nhóm cụ thể, chẳng hạn như trẻ em, người già hoặc người dễ bị tổn thương, cho đến khi Covid-19 xuất hiện.

Cũng như trước khi đại dịch bùng phát, thế giới chỉ sản xuất khoảng 5 tỷ liều vắc-xin mỗi năm. Và rồi mọi thứ đã thay đổi: 11 tỷ liều vắc-xin Covid-19 đã được sản xuất chỉ riêng trong năm 2021.

Mặc dù chỉ vỏn vẹn trong vòng chưa đầy một năm, vắc-xin ngừa Covid-19 đã được nghiên cứu và sản xuất, nhưng thế giới vẫn chưa thể phát triển loại vắc-xin nào đối với các bệnh truyền nhiễm khác như HIV đã tồn tại trong nhiều thập kỷ và giết chết hàng triệu người.

Những cách biệt lớn lao về tỉ lệ tiêm chủng giữa các nước giàu và các nước nghèo là minh chứng rõ nét cho sự bất bình đẳng về vấn đề tiêm chủng đối với các loại vắc-xin khác, không phải vắc-xin ngừa Covid-19.

Theo Viện INSERM (Pháp), tuy vắc-xin sởi đã được nghiên cứu và hoạt động hiệu quả trong hơn nửa thế kỷ qua, nhưng năm 2018 thế giới vẫn ghi nhận 140.000 ca tử vong do sởi, chủ yếu là ở trẻ em tại các nước đang phát triển.

Thế giới - Cách Covid-19 làm thay đổi ngành công nghiệp vắc-xin thế giới

Người dân ngồi theo dõi phản ứng sau tiêm vắc-xin Covid-19 ở Bắc Kinh, Trung Quốc, tháng 1/2021. Ảnh: KYODO

Nhiều công nghệ sản xuất khác nhau

Kể từ khi loại vắc-xin đầu tiên dành cho bệnh đậu mùa được bác sĩ người Anh Edward Jenner phát triển vào năm 1796, nhiều loại vắc-xin khác nhau đã tiếp nối nhau ra đời.

Vắc-xin bất hoạt, sử dụng cho bệnh bại liệt và cúm, có khả năng tiêu diệt hoặc bất hoạt mầm bệnh nhưng vẫn giữ cho cơ thể khả năng tự tạo kháng thể chống lại các bệnh nhiễm trùng sau này.

Vắc-xin giảm độc lực, được sử dụng cho bệnh sởi, quai bị, rubella và thủy đậu, chứa một phiên bản yếu hơn của vi-rút, nhằm tăng cường kháng thể.

Công nghệ mới đây được sử dụng là vắc-xin vectơ vi-rút, dùng để phát triển vắc-xin Ebola, và vắc-xin ngừa Covid-19 của AstraZeneca và Johnson & Johnson. Vắc-xin này hoạt động dựa trên cơ chế sử dụng phiên bản sửa đổi của một loại vi-rút vô hại khác, truyền các chỉ dẫn di truyền đến các tế bào cơ thể và “dạy” chúng tạo ra kháng thể.

Công nghệ vắc-xin mới nhất là mRNA, được sử dụng trong loại vắc-xin ngừa Covid-19 của Pfizer và Moderna. Chúng cung cấp các chỉ dẫn để tạo protein đột biến của vi rút Corona nhằm sản sinh ra các kháng thể.

Công nghệ mRNA – Yếu tố thay đổi cuộc chơi

Thông thường, do chi phí bỏ ra là rất lớn nên chỉ có một số công ty dược phẩm lớn mới có khả năng phát triển các loại vắc-xin mới.

Ông Loic Plantevin, chuyên gia chăm sóc sức khỏe tại công ty tư vấn Bain and Company, cho biết: “Đây là sự may mắn hiếm hoi trong thời điểm đại dịch diễn ra. RNA thông tin đang tạo ra kỷ nguyên mới trong công nghệ chế tạo vắc-xin”.

Thế giới - Cách Covid-19 làm thay đổi ngành công nghiệp vắc-xin thế giới (Hình 2).

Ông Loic Plantevin, chuyên gia chăm sóc sức khỏe tại công ty tư vấn Bain & Company, có trụ sở chính tại Boston, Massachusetts, Mỹ. Ảnh: Bain & Company

Trước đại dịch, 4 tập đoàn kiểm soát 90% thị trường vắc-xin toàn cầu bao gồm: Pfizer và Merck ở Mỹ, GSK ở Anh và Sanofi ở Pháp. Tuy nhiên, chỉ có Pfizer – nhờ quan hệ hợp tác với công ty BioNTech của Đức – đã nhanh chóng đưa được vắc-xin Covid-19 ra thị trường.

Song, sự xuất hiện của Covid đã khiến một loạt các công ty mới nhập cuộc, bao gồm các nhà sản xuất vắc-xin mRNA hàng đầu như BioNTech và Moderna. Nó cũng thúc đẩy sản xuất vắc-xin ở các quốc gia thiếu thốn vắc-xin trong giai đoạn đầu của đại dịch.

WHO có kế hoạch thành lập các trung tâm sản xuất vắc-xin mRNA tại 6 quốc gia châu Phi vào đầu năm 2024.

Các dự án như vậy đã thành hiện thực nhờ sự tiện lợi của vắc-xin mRNA, có thể được cập nhật và phát triển nhanh chóng hơn trong khi “các công nghệ truyền thống vẫn phức tạp để triển khai và di chuyển”, ông Plantevin cho biết.

Với nhiều thập kỷ nghiên cứu mở đường cho công nghệ mRNA, bác sĩ Drew Weissman của Đại học Pennsylvania cho biết, nhóm của ông cũng đang làm việc để thiết lập các điểm sản xuất vắc-xin Covid ở Thái Lan và một số quốc gia châu Phi.

“Ý tưởng bao quát của tôi là, với các điểm sản xuất và kiểm soát vắc-xin sẵn có tại địa phương, khi vắc-xin Covid-19 không còn cần thiết nữa, các địa điểm này vẫn sẽ có thể tạo ra các loại vắc-xin khác đáp ứng nhu cầu địa phương”, ông chia sẻ với AFP.

“Như vậy, Thái Lan sẽ có thể tự tạo ra vắc-xin phòng bệnh sốt xuất huyết, châu Phi sẽ tự sản xuất vắc-xin ngừa sốt rét. Đó là những loại vắc-xin mà các công ty dược phẩm lớn không chú trọng nhiều”.

Vắc-xin cho bệnh sốt rét, HIV

Việc triển khai nhanh chóng công nghệ mRNA linh hoạt cũng đã làm tăng lên hy vọng về việc nghiên cứu vắc-xin mới cho các bệnh truyền nhiễm khác. Công ty Moderna đã nhắm mục tiêu vào các bệnh sốt xuất huyết, Ebola và sốt rét.

Ngoài ra còn có rất nhiều dự án nghiên cứu vắc-xin ngừa Covid-19 toàn cầu, không chỉ bảo vệ chống lại Covid và các biến thể, mà còn chống lại các loại vi-rút Corona khác có thể lây lan từ động vật trong tương lai.

Và vẫn còn hy vọng dành cho vắc-xin ngừa HIV đã được mong đợi từ lâu.

Ông Plantevin cho rằng “đại dịch đã đẩy nhanh tốc độ và nhắc nhở (chúng ta) về sự cần thiết của việc tiếp tục đổi mới vắc-xin”.

Thế giới - Cách Covid-19 làm thay đổi ngành công nghiệp vắc-xin thế giới (Hình 3).

Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa, Phó Tổng thống David Mabuza cùng Bộ trưởng Y tế Zweli Mkhize thăm cơ sở sản xuất vắc-xin Aspen Pharmacare. Ảnh: Getty Images

Hoàng Ngân (Theo The Sun Daily)

Thái Lan gấp rút triển khai tiêm vắc-xin trước thềm lễ lội Songkran

Thứ 3, 12/04/2022 | 11:35
Sự bùng phát của đại dịch có khả năng dẫn tới áp đặt nhiều hạn chế hơn, ảnh hưởng đến đà phục hồi kinh tế vốn đã mong manh do tác động từ cuộc xung đột Nga-Ukraine.

Hàn Quốc phê duyệt sử dụng vắc-xin Pfizer cho trẻ từ 5-11 tuổi

Thứ 5, 24/02/2022 | 08:00
Ngày 23/2, Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc cho biết, Hàn Quốc đã phê duyệt sử dụng vắc-xin Pfizer ngừa Covid-19 cho trẻ em từ 5-11 tuổi.

Moderna sẽ sản xuất vắc-xin 3 trong 1 phòng virus hô hấp, bao gồm Covid-19

Thứ 3, 18/01/2022 | 14:39
Loại vắc-xin kết hợp này được kỳ vọng sẽ có mặt ở một số quốc gia, theo kịch bản tốt nhất là vào mùa thu năm 2023.
Cùng tác giả

IFC hỗ trợ Việt Nam chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế carbon thấp

Thứ 5, 12/05/2022 | 13:38
Nhằm thúc đẩy chương trình nghị sự COP26 tại Việt Nam, Bộ TNMT sẽ phối hợp cùng IFC tạo dựng môi trường thuận lợi cho khu vực tư nhân đầu tư vào lĩnh vực khí hậu.

“Bom hạt nhân” tài chính Nga đang gánh chịu

Thứ 2, 28/02/2022 | 14:02
Kể từ khi Tổng thống Putin phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine, nền kinh tế nước Nga cũng đang phải gánh chịu những hậu quả tức thì từ cuộc chiến.

Nga có thực sự “vũ khí hóa” khí đốt tự nhiên?

Thứ 3, 15/02/2022 | 17:40
An ninh năng lượng của châu Âu đã trở thành tâm điểm trong bối cảnh căng thẳng Nga - Ukraine ngày một gia tăng.

Chân dung ông chủ đứng sau khoản vay triệu đô của F88 Việt Nam

Thứ 7, 15/01/2022 | 09:31
Lendable - tổ chức fintech quốc tế được định giá 4 tỷ USD đã nhìn thấy tiềm năng trên thị trường tài chính Việt Nam và rót vốn triệu đô cho F88 Việt Nam.

Tăng cường hiệu quả bổ trợ tư pháp là đòn bẩy kinh tế

Thứ 5, 16/12/2021 | 12:39
Việc thi hành án dân sự có ý nghĩa sống còn đối với niềm tin của công chúng đối với ngành tư pháp và qua đó, là động lực không thể thiếu cho sự phát triển kinh tế.
Cùng chuyên mục

Cuộc gặp giữa ông Putin và ông Widodo hé lộ thêm về thượng đỉnh G20

Thứ 7, 02/07/2022 | 09:46
Với tư cách chủ nhà G20, Indonesia phải điều chỉnh các vấn đề liên quan đến xung đột Nga-Ukraine và sự tham dự của ông Putin tại sự kiện này.

Tổng thống Putin chỉ ra các tuyến đường "giải cứu" ngũ cốc Ukraine

Thứ 7, 02/07/2022 | 07:00
Tổng thống Putin khẳng định, Nga không ngăn cản hoạt động xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine, hoạt động này có thể thực hiện qua những tuyến đường xuất khẩu khả thi khác.

Báo Nga: Đảo Rắn Moscow chiếm lại lúc nào cũng được

Thứ 6, 01/07/2022 | 22:08
Hải quân Nga đã giành được ưu thế hoàn toàn so với đối thủ ở Biển Đen và nếu cần, các lực lượng của Moscow có thể nhanh chóng được tái triển khai tới hòn đảo này.

Ukraine đang “giữ sức chờ phát động”?

Thứ 6, 01/07/2022 | 14:54
Có vẻ người Ukraine lúc này đang nén mình lại như một cái lò xo, chờ thời cơ để phản công, giành lại những gì đã mất từ tay Nga.

Thổ Nhĩ Kỳ bắn liên tiếp hơn 150 quả rocket sau khi bị tấn công

Thứ 6, 01/07/2022 | 14:03
Hơn 10 người đã thương vong khi xe buýt chở lực lượng thuộc phe cánh Thổ bị tấn công bằng tên lửa chống tăng. Ngay sau đó, lực lượng Thổ đã đáp trả dữ dội.
     
Nổi bật trong ngày

Thổ Nhĩ Kỳ bắn liên tiếp hơn 150 quả rocket sau khi bị tấn công

Thứ 6, 01/07/2022 | 14:03
Hơn 10 người đã thương vong khi xe buýt chở lực lượng thuộc phe cánh Thổ bị tấn công bằng tên lửa chống tăng. Ngay sau đó, lực lượng Thổ đã đáp trả dữ dội.

Ukraine ăn mừng chiến thắng trước Nga ở Đảo Rắn

Thứ 6, 01/07/2022 | 11:05
Đảo Rắn (Zmiinyi) là một địa điểm chiến lược, và việc giành lại được nó từ tay Nga làm thay đổi đáng kể tình hình ở Biển Đen, Tổng thống Ukraine Zelenskyy nhận định.

Ukraine đang “giữ sức chờ phát động”?

Thứ 6, 01/07/2022 | 14:54
Có vẻ người Ukraine lúc này đang nén mình lại như một cái lò xo, chờ thời cơ để phản công, giành lại những gì đã mất từ tay Nga.

Cần bao nhiêu năm để EU thoát hoàn toàn việc phụ thuộc vào khí đốt Nga?

Thứ 6, 01/07/2022 | 07:00
Cơ quan xếp hạng quốc tế Fitch cho rằng EU có thể cần hơn 3 năm để thay thế lượng khí đốt nhập khẩu từ Nga nếu nguồn cung bị cắt.

Báo Nga: Đảo Rắn Moscow chiếm lại lúc nào cũng được

Thứ 6, 01/07/2022 | 22:08
Hải quân Nga đã giành được ưu thế hoàn toàn so với đối thủ ở Biển Đen và nếu cần, các lực lượng của Moscow có thể nhanh chóng được tái triển khai tới hòn đảo này.