Cách nhận biết và kiểm soát dị ứng đạm sữa bò

Cách nhận biết và kiểm soát dị ứng đạm sữa bò

Chủ nhật, 26/09/2021 | 15:39
Dị ứng đạm sữa bò là bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ, song cha mẹ cũng không quá lo lắng khi nhận biết và kiểm soát được bệnh. PGS. TS. BS Hoàng Thị Lâm- Trưởng bộ môn Dị ứng Miễn dịch lâm sàng, ĐH Y Hà Nội, Trưởng khoa Dị ứng Miễn dịch & Da liễu, bệnh viện E tư vấn cho cha mẹ hiểu hơn về bệnh này.

Các dấu hiệu gây dị ứng cho trẻ, cha mẹ nên biết

Dị ứng đạm (protein) sữa bò (Cow’s milk protein allergy - CMPA) là bệnh thường gặp ở trẻ em đặc biệt là trẻ dưới một tuổi. Ước tính khoảng 2- 8% trẻ trong độ tuổi này dị ứng với đạm sữa bò. Với trẻ bú sữa mẹ, dị ứng đạm sữa bò chỉ chiếm 0,5% và triệu chứng dị ứng ở đối tượng này cũng nhẹ hơn rất nhiều. Phần lớn các trường hợp dị ứng đạm sữa bò sẽ hết dần khi trẻ lớn lên và rất nhiều trẻ không còn dị ứng đạm sữa bò khi lên 5 tuổi.

β-lactoglobulin ở trong sữa bò được coi là dị nguyên có tiềm năng gây dị ứng nhất và có thể tìm thấy trong sữa mẹ 4-6 giờ sau khi mẹ sử dụng sữa bò. Dị ứng đạm sữa bò được định nghĩa là phản ứng dị ứng qua trung gian miễn dịch với protein sữa bò.

Sức khỏe - Cách nhận biết và kiểm soát dị ứng đạm sữa bò
Trẻ bị viêm da cơ địa nguyên nhân từ dị ứng đạm sữa bò.

Trẻ bị dị ứng đạm sữa bò sẽ xuất hiện các triệu chứng dị ứng sau khi trực tiếp sử dụng sữa bò (sữa công thức) hoặc thông qua protein sữa bò trong sữa mẹ khi bé bú mẹ (mẹ uống sữa bò). Hai thành phần protein trong sữa bò là casein và whey được coi là thủ phạm của dị ứng sữa bò.

Dị ứng đạm sữa bò khác với bất dung nạp sữa bò là phản ứng miễn dịch do thiếu men lactase, bệnh này khá hiếm gặp ở trẻ em, và thường xuất hiện sau khi bị nhiễm khuẩn đường tiêu hóa.

Dị ứng đạm sữa bò được chia làm 2 loại: Thứ nhất, dị ứng qua trung gian IgE (dị ứng nhanh). Thứ hai, dị ứng không qua trung gian IgE (dị ứng chậm). Hai loại này khác nhau về biểu hiện lâm sàng, phương thức chẩn đoán và tiên lượng.

Theo một nghiên cứu ở Đan mạch, 54% dị ứng đạm sữa bò là theo cơ chế miễn dịch qua trung gian IgE và 46% không theo cơ chế qua trung gian miễn dịch IgE. Dị ứng nhanh thường xảy ra vài phút đến 2 giờ, còn dị chậm xảy ra trong vòng 48 giờ đến 1 tuần sau khi sử dụng sữa hoặc các chế phẩm sữa.

Dị ứng chậm với đạm sữa bò thường khó nhận biết do các nguyên nhân sau: Triệu chứng xảy ra sau nhiều giờ thậm chí nhiều ngày sau sử dụng sữa; các triệu chứng dị ứng sữa xuất hiện ở đường tiêu hóa, ở da, hoặc đường hô hấp là các triệu chứng xảy ra thường xuyên ở trẻ và do rất nhiều nguyên nhân gây ra; không có xét nghiệm nào đặc hiệu để xác định chẩn đoán.

Dị ứng đạm sữa bò thường xảy ra sớm, ngay trong tháng đầu tiên khi sinh và hay đi kèm với nhiều triệu chứng ở các cơ quan khác nhau. Nếu trẻ có triệu chứng viêm da cơ địa, khò khè, thở rít, viêm mũi, trào ngược dạ dày thực quản hoặc viêm đại tràng, viêm ruột dị ứng… nên nghĩ đến dị ứng đạm sữa bò, đặc biệt trong trường hợp bé được điều trị với phác đồ chuẩn của các bệnh trên nhưng các triệu chứng không hết.

Viêm da cơ địa hay còn gọi là bệnh chàm là biểu hiện hay gặp nhất của dị ứng đạm sữa bò. Trong dị ứng đạm sữa bò qua trung gian IgE, 85% bệnh nhân có viêm da cơ địa ở thể nhẹ hoặc trung bình, 15% là thể nặng thậm chí có thể kèm theo các triệu chứng khò khè, thở rít, trong đó có 9% có thể có phản vệ trong vòng vài phút đến vài giờ sau khi sử dụng sữa. Các triệu chứng khác có thể gặp trong dị ứng đạm sữa bò là ngứa miệng, mày đay, viêm mũi, viêm kết mạc dị ứng, phù Quincke, nôn, buồn nôn, tiêu chảy.
Các triệu chứng dị ứng chậm ít đặc hiệu hơn bao gồm các triệu chứng đường tiêu hóa như trào ngược dạ dày thực quản, nôn, tiêu chảy, rối loạn hấp thu, táo bón, đi ngoài phân có máu… do tình trạng viêm và giảm nhu động đường tiêu hóa.

Ngoài việc là các triệu chứng của dị ứng đạm sữa bò, viêm da cơ địa, viêm mũi dị ứng, hen phế quản còn là yếu tố nguy cơ của dị ứng thức ăn qua trung gian IgE. Những bố mẹ hoặc các thành viên trong gia đình có cơ địa dị ứng thì con có tỉ lệ dị ứng đạm sữa bò cao hơn so với người bình thường. Những gia đình có tiền sử viêm đại tràng dị ứng (viêm đại tràng tăng bạch cầu ái toan) cũng làm tăng nguy cơ dị ứng đạm sữa bò ở trẻ.

Tư vấn chuyên gia để có chế độ ăn hợp lý cho trẻ

Nếu bỏ lỡ chẩn đoán dị ứng đạm sữa bò có thể dẫn đến không kiểm soát được các triệu chứng dị ứng (viêm da cơ địa, hen phế quản, mày đay, viêm ruột dị ứng….) Hơn thế nữa, chế độ hấp thu kém, mất protein, mất máu qua đường tiêu hóa sẽ làm trẻ biếng ăn, thiếu máu thiếu sắt, suy dinh dưỡng, ảnh hưởng đến phát triển thể chất cũng như tinh thần của trẻ. Tuy nhiên, chẩn đoán sai dị ứng đạm sữa bò cũng dẫn đến chế độ ăn kiêng khem không chính xác dễ dẫn đến mất cân bằng trong chế độ dinh dưỡng của trẻ.

Chính vì vậy, chẩn đoán chính xác dị ứng protein sữa bò rất quan trọng đặc biệt trong những năm đầu đời của trẻ. Bác sĩ chuyên khoa Dị ứng sẽ giúp xác định chính xác trẻ có dị ứng đạm sữa bò hay không. Khi đến khám chuyên khoa Dị ứng, mẹ trẻ cần cung cấp các thông tin quan trọng như: Trẻ có những triệu chứng gì sau khi sử dụng sữa bò? (viêm da cơ địa, hen, mày đay, viêm mũi dị ứng, rối loạn tiêu hóa v.v..); mức độ nặng của các triệu chứng trên?; các triệu chứng này xuất hiện bao lâu sau khi trẻ sử dụng sữa?; các triệu chứng này kéo dài trong thời gian bao lâu?

Sau khi hỏi bệnh và thăm khám, các bác sĩ dị ứng sẽ thực hiện một số xét nghiệm đặc hiệu chuyên khoa nếu cần như test da, IgE đặc hiệu với sữa, chế độ ăn loại trừ, test kích thích v.v…. để giúp chẩn đoán xác định trẻ dị ứng sữa. Test da, test kích thích cần được thực hiện bởi các bác sĩ dị ứng ở các đơn vị có sẵn phương tiện cấp cứu bởi vì nguy cơ sốc phản vệ và phản ứng dị ứng nặng do sữa.

Sữa mẹ vẫn là lựa chọn hàng đầu đối với trẻ dị ứng protein sữa bò. Vì dị nguyên đạm sữa bò bài tiết được vào sữa mẹ nên mẹ cần loại protein sữa bò ra khỏi chế độ ăn ít nhất 3-5 ngày với trẻ dị ứng tức thì và 2-3 tuần với trẻ dị ứng chậm. Với trẻ dùng sữa công thức, ưu tiên trẻ dùng các chế phẩm sữa thủy phân hoặc sữa amino acid. Theo hội nhi khoa Hoa kỳ, đầu tiên nên sử dụng sữa thủy phân, chỉ sử dụng sữa amino acid khi thất bại với sữa thủy phân.

Với những trẻ có triệu chứng dị ứng nặng, hoặc tình trạng dị ứng đã ảnh hưởng đến toàn thân, như suy dinh dưỡng, thiếu máu v.v… thì nên bắt đầu luôn với sữa amino acid. Sữa thủy phân giá cả phải chăng hơn và dung nạp tốt hơn so với sữa amino acid. Lưu ý cân bằng can xi, vitamin D và các yếu tố vi lượng khác cho trẻ trong trường hợp trẻ suy dinh dưỡng hoặc có hội chứng kém hấp thu. Protein trong sữa đậu nành, sữa dê v.v….có mẫn cảm chéo với protein trong sữa bò, nên thận trọng khi thay thế ở trẻ dị ứng đạm sữa bò. Với trẻ có tiền sử phản vệ với đạm sữa bò, epipen và thẻ dị ứng phải mang bên mình thường xuyên và không thể thiếu.

PGS. TS. BS Hoàng Thị Lâm

 

Duy trì 4 thói quen này mỗi ngày để có cuộc sống khỏe mạnh hơn

Chủ nhật, 26/09/2021 | 10:30
Chỉ cần duy trì những thói quen này, bạn sẽ có cuộc sống vui vẻ, hạnh phúc và trường thọ hơn bất kỳ ai.

Những sai lầm có thể gây hại cho sức khỏe khi ăn bưởi

Thứ 7, 25/09/2021 | 15:00
Bưởi là một loại quả phổ biến được rất nhiều người ưa thích. Tuy nhiên khi ăn bưởi cũng nên cẩn thận, bởi ăn bưởi sai cách có thể gây ảnh hưởng tới sức khỏe.

Bé 9 tuổi mắc bệnh lạ: Cứ làm bài tập Toán là bị dị ứng

Thứ 2, 13/09/2021 | 17:19
Thể trạng của bé gái hoàn toàn bình thường nhưng cứ mỗi khi phải làm bài tập Toán là em bị đau và ngứa mắt.

Cứ tưởng 3 thói quen này tốt cho sức khỏe, ai ngờ hại nhiều hơn lợi

Thứ 6, 06/08/2021 | 06:00
Nhiều người cứ vận dụng những thói quen này vào cuộc sống để cải thiện sức khỏe và ngoại hình, nhưng không ngờ nó lại gây hại nhiều hơn lợi.
Cùng tác giả

Ngắm căn nhà 52m2 đẹp lung linh của vợ chồng trẻ khiến ai nhìn cũng ngưỡng mộ

Thứ 5, 03/06/2021 | 07:00
Diện tích đất nhỏ hẹp nhưng cặp vợ chồng trẻ ở Đà Nẵng đã xây thành ngôi nhà đẹp như resort cao cấp khiến cộng đồng mạng xôn xao, thích thú.

Hà Nội đóng cửa các quán ăn đường phố, cà phê, trà đá vỉa hè từ 17h hôm nay

Thứ 2, 03/05/2021 | 14:42
Từ 17h hôm nay (3/5), Chủ tịch Hà Nội quyết định, tạm dừng hoạt động đối với các quán ăn, uống đường phố, trà đá vỉa hè, cà phê vỉa hè để phòng, chống Covid-19.

Ấm lòng cái cúi đầu cảm ơn giữa đường của cậu bé

Thứ 3, 20/04/2021 | 11:03
Hành động đẹp và nhân văn của cậu bé khi khoanh tay, cúi người cảm ơn tài xế ô tô nhường đường làm lay động trái tim của bao người.

Dự báo thời tiết: Bão số 10 sẽ suy yếu thành áp thấp nhiệt đới

Thứ 5, 05/11/2020 | 11:17
Dự báo trong 24 giờ tới, bão số 10 di chuyển theo hướng Tây Tây Nam và suy yếu thành áp thấp nhiệt đới đi vào đất liền các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Phú Yên.

Bão số 9 mạnh nhất từ đầu năm, nhà cấp 4 có thể bị phá hủy

Thứ 3, 27/10/2020 | 17:38
Bão số 9 là cơn bão rất mạnh, dự kiến sẽ ảnh hưởng tới đất liền trong đêm 27/10 và rạng sáng 28/10. Dự báo khu vực chịu ảnh hưởng nặng nhất là miền Trung nước ta.
Cùng chuyên mục

Điều trị sỏi đường mật và nang giả tụy nhiễm trùng không phẫu thuật

Thứ 3, 26/10/2021 | 20:05
Một bệnh nhân sỏi đường mật và nang giả tụy nhiễm trùng nặng vừa được ê-kíp bác sĩ điều trị thành công mà không cần phải phẫu thuật.

Tp.HCM dự kiến tiêm vắc-xin phòng Covid-19 cho trẻ em từ ngày 27/10

Thứ 3, 26/10/2021 | 15:56
Theo kế hoạch, huyện Củ Chi và quận 1 sẽ tổ chức tiêm vắc-xin phòng Covid-19 cho trẻ em trong sáng mai (27/10).

Thấy da có dấu hiệu này nên sớm đi khám ung thư tuyến tụy

Thứ 3, 26/10/2021 | 13:00
Ung thư tuyến tụy thường được gọi là sát thủ thầm lặng. Căn bệnh âm thầm hủy hoại sức khỏe người bệnh do các triệu chứng mơ hồ.

Cải thiện di chứng sau đột quỵ với giải pháp từ Nattospes

Thứ 3, 26/10/2021 | 10:00
Cải thiện các di chứng sau đột quỵ não là việc làm cần thiết, giúp người bệnh ổn định sức khỏe và cuộc sống sinh hoạt hàng ngày.

Moderna công bố: Vắc-xin Covid-19 hiệu quả, an toàn với trẻ 6-11 tuổi

Thứ 3, 26/10/2021 | 06:00
Ngày 25/10, hãng dược Moderna (Mỹ) cho biết vắc-xin Covid-19 hai liều của họ tạo được phản ứng miễn dịch mạnh mẽ và có độ dung nạp tốt ở trẻ em từ 6-11 tuổi.
     
Nổi bật trong ngày

Phát hiện viên thạch anh tím 2.000 tuổi khắc hình lạ trong cống nước

Thứ 3, 26/10/2021 | 09:00
Các nhà khảo cổ Israel hôm 21/10 thông báo phát hiện viên đá thạch anh tím 2.000 năm tuổi với hình khắc khác thường về một con chim và một cành cây có năm quả.

Những vật dụng người thông minh không mang theo khi đi du lịch

Thứ 2, 25/10/2021 | 13:00
Có những vật dụng bạn không nên mang theo khi đi du lịch vì chúng không cần thiết và chỉ làm cho hành lý của bạn thêm cồng kềnh.

Sự thật đằng sau bức ảnh món cá kho "trân châu đường đen"

Thứ 3, 26/10/2021 | 14:00
Bức ảnh món cá kho với những viên tròn rất giống trân châu đường đen đã khiến cộng đồng mạng được dịp “xoắn não” thắc mắc.

29 hài cốt nghìn tuổi trong ngôi đền cổ hé lộ bí ẩn bất ngờ

Thứ 2, 25/10/2021 | 07:00
Các nhà khảo cổ đã khai quật được 29 hài cốt, trong đó có 3 trẻ em, được chôn cách đây hơn 1.000 năm trong một ngôi đền ở miền bắc Peru.

Hầm thịt bò chỉ cần thêm chút nước này đảm bảo thơm ngon hết ý

Thứ 3, 26/10/2021 | 08:00
Không chỉ thơm, những miếng thịt bò hầm bia cùng khoai tây còn cực kỳ bổ dưỡng. Nếu ăn với cơm nóng hoặc bánh mì thì còn gì thích bằng.