Liên minh châu Âu (EU) vừa công bố một loạt các biện pháp khẩn cấp dự kiến nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến nền kinh tế do giá năng lượng tăng cao.
Các đề xuất, được công bố vào ngày 22/4, nhấn mạnh thiệt hại kinh tế mà cuộc xung đột Iran đang gây ra cho châu Âu, nơi chỉ mới thoát khỏi cuộc khủng hoảng năng lượng do xung đột Nga-Ukraine năm 2022 gây ra. Một số ngành công nghiệp đã phải vật lộn để tồn tại.
"Lần thứ hai trong vòng chưa đầy 5 năm, người dân châu Âu phải trả giá cho sự phụ thuộc của lục địa này vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu", Ủy ban châu Âu (EC), cơ quan điều hành của EU, cho biết trong một tuyên bố nêu chi tiết các biện pháp này.
Khối này đã chi thêm 24 tỷ Euro (28 tỷ USD) cho nhập khẩu năng lượng kể từ khi bắt đầu cuộc xung đột vào ngày 28/2 do giá cả tăng cao – tương đương hơn 587 triệu USD mỗi ngày, tuyên bố cho biết thêm.
Các kế hoạch bao gồm việc thành lập một cơ quan toàn châu Âu để nhanh chóng xác định tình trạng thiếu hụt nhiên liệu máy bay và dầu diesel tiềm tàng, và phối hợp việc chia sẻ nhiên liệu hoặc bất kỳ đợt giải phóng kho dự trữ khẩn cấp nào của các quốc gia thành viên EU.
Mặc dù tình hình đối với EU không nghiêm trọng bằng cuộc khủng hoảng theo sau xung đột Ukraine – khiến giá khí đốt tăng vọt, nhưng nó đe dọa sẽ gây ra những hậu quả sâu rộng hơn về các mặt hàng bị ảnh hưởng và tác động đến nền kinh tế toàn cầu.
Giá nhiên liệu máy bay tại châu Âu đã tăng hơn gấp đôi kể từ khi xung đột giữa Mỹ và Israel chống lại Iran bắt đầu vào ngày 28/2/2026. Ảnh: Getty
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) và Hiệp hội Công nghiệp Sân bay châu Âu (ACI Europe) đều cảnh báo rằng châu Âu, nơi nhập khẩu khoảng 70% nguồn cung nhiên liệu máy bay, có thể đối mặt với tình trạng thiếu nhiên liệu trong những tuần tới.
Các quốc gia thành viên EU cũng nên "khẩn trương tạm dừng" thuế hàng không, "để giảm thiểu tác động về giá cả", ông Olivier Jankovec, tổng giám đốc của ACI Europe, cho biết khi trả lời các đề xuất của Ủy ban châu Âu, bao gồm hỗ trợ thu nhập, phiếu giảm giá năng lượng và cắt giảm thuế điện.
Hiệp hội công nghiệp này trước đó đã cảnh báo rằng việc giảm lượng khách du lịch hàng không sẽ "gây tổn hại đáng kể cho nền kinh tế châu Âu", đặc biệt là các quốc gia phụ thuộc vào du lịch.
Sự sụt giảm nguồn cung dầu và khí đốt do xung đột Iran gây ra, vốn đã ảnh hưởng nặng nề đến châu Á, đang dần lan sang phía Tây. Ngay cả khi các cuộc đàm phán hòa bình tiềm năng chấm dứt xung đột có thể diễn ra trong tuần này, ít nhất một số thiệt hại đã xảy đến với nền kinh tế châu Âu.
"Ngay cả khi các cuộc xung đột chấm dứt ngay lập tức, sự gián đoạn nguồn cung năng lượng từ vùng Vịnh sẽ vẫn tiếp diễn trong tương lai gần", Ủy ban châu Âu cho biết.
Danh sách những khó khăn mà các hộ gia đình và doanh nghiệp phải đối mặt ngày càng dài thêm mỗi tuần, từ giá xăng và thực phẩm tăng cao đến số lượng chuyến bay giảm và giá cả đắt đỏ hơn.
Tập đoàn Lufthansa của Đức ngày 21/4 cho biết họ sẽ cắt giảm 20.000 chuyến bay trong lịch trình của mình đến hết tháng 10 để tiết kiệm nhiên liệu máy bay, "giá nhiên liệu đã tăng gấp đôi kể từ khi xung đột Iran bùng nổ".
Đối với một số doanh nghiệp, tác động của cuộc khủng hoảng năng lượng đặc biệt nghiêm trọng. Ví dụ, một số ngư dân châu Âu đã ngừng đánh bắt cá vì lợi nhuận bị ảnh hưởng nặng nề bởi sự tăng giá năng lượng và nguyên liệu thô, theo cơ quan điều hành của khối.
Tuần trước, Ủy ban châu Âu đã kích hoạt "cơ chế khủng hoảng" để cho phép các quốc gia thành viên EU cung cấp hỗ trợ tài chính trực tiếp cho ngư dân và người bán cá.
"Những người mang hải sản đến bàn ăn của chúng ta xứng đáng nhận được sự hỗ trợ đầy đủ khi một cuộc khủng hoảng nằm ngoài tầm kiểm soát đe dọa sinh kế của họ", ông Costas Kadis, người phụ trách lĩnh vực thủy sản và nuôi trồng thủy sản của EU, cho biết.
Các doanh nghiệp và hộ gia đình cũng có thể bị ảnh hưởng bởi giá nhựa và chất tẩy rửa tăng vọt. Tập đoàn BASF của Đức, một trong những nhà sản xuất hóa chất lớn nhất thế giới, đã tăng giá mọi thứ, từ axit formic, được sử dụng trong thức ăn chăn nuôi, đến các sản phẩm chăm sóc gia đình – trong một số trường hợp, mức tăng hơn 30%.
Hiệp hội Công nghiệp Hóa chất Đức nói với CNN tuần này rằng cuộc xung đột Iran đã giáng một "đòn mạnh" vào hy vọng cải thiện tình hình kinh tế năm nay của nền kinh tế lớn nhất châu Âu.
Ngành công nghiệp hóa chất của Đức và châu Âu nói chung sẽ tiếp tục đối mặt với tình trạng thiếu đơn đặt hàng, và các nhà máy vẫn không thể hoạt động có lãi, hiệp hội cho biết. "Do đó, việc ngừng sản xuất và cắt giảm việc làm là điều khó tránh khỏi".
Châu Âu có thể sẽ rơi vào suy thoái nếu cuộc xung đột kéo dài đến hết nửa đầu năm nay và sự gián đoạn nguồn cung năng lượng lan rộng hơn, ông Neil Shearing, nhà kinh tế trưởng tại công ty tư vấn Capital Economics, dự đoán.
Cho đến nay, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế năm 2026 tại 21 quốc gia sử dụng đồng Euro (Eurozone). Trong các ước tính cập nhật tuần trước, tổ chức này cũng đã điều chỉnh giảm mạnh dự báo tăng trưởng cho Vương quốc Anh.
"Điều mà nhiều người nhận ra hơn so với khoảng 3 tháng trước là: Cách duy nhất để thoát khỏi tình trạng này là phải gắn kết chặt chẽ hơn nữa khả năng cạnh tranh về khí hậu và sự độc lập về năng lượng", Ủy viên Khí hậu EU Wopke Hoekstra cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Bloomberg. "Chúng ta cần tiến tới độc lập về năng lượng càng sớm càng tốt".
Minh Đức (Theo CNN, Luxembourg Times)
