Cần gì một

Cần gì một "liên minh đổ nát", Nga-Thổ-Iran "lạt mềm buộc chặt" vẫn ngự trị Syria?

Trương Mạnh Kiên
Thứ 5, 24/06/2021 | 10:00
Hợp tác, cạnh tranh, tìm kiếm sự giúp đỡ và sẵn sàng quay lưng khi có đối tượng khác phù hợp, không phải liên minh nhưng Nga-Thổ-Iran vẫn bền vững đáng kinh ngạc.
Tiêu điểm - Cần gì một 'liên minh đổ nát', Nga-Thổ-Iran 'lạt mềm buộc chặt' vẫn ngự trị Syria?

Syria là nền tảng cho cái bắt tay Nga-Thổ-Iran.

Phương Tây thường có xu hướng đặt ý tưởng hợp tác giữa các quốc gia dưới một chiếc ô quy chuẩn, nên nhiều người đã hiểu sai về mối quan hệ Nga-Thổ Nhĩ Kỳ-Iran lúc này là một liên minh.

Trên thực tế, bộ ba này không phải là một liên minh, thậm chí còn đối lập nhau về một số lĩnh vực. Họ hợp tác, cạnh tranh, tìm kiếm sự giúp đỡ và sẵn sằng quay lưng khi có đối tượng khác phù hợp, theo Vestnik Kavkaza.

Kiểu tương tác này rất giống với các cường quốc châu Âu vào thế kỷ 19, khi sự hoài nghi bao trùm nhưng các quốc gia vẫn muốn tìm thấy sự đồng điệu ở những khía cạnh cần thiết và đạt được sự cân bằng để tránh áp đặt ý chí lẫn nhau. Tất cả đều chia sẻ chung quan niệm trật tự thế giới đang thay đổi là điều đáng sợ.

“Tam tấu” không cần liên minh

Có một số mối đe dọa đã khiến Iran, Thổ Nhĩ Kỳ và Nga xích lại gần nhau: cuộc chiến ở Syria; chủ nghĩa khủng bố cực đoan; và ở một mức độ nào đó là chủ nghĩa ly khai của người Kurd (Nga cũng chia sẻ mối quan ngại của Ankara và Tehran về điều này).

Quan trọng hơn cả, áp lực của Mỹ với nhiều mức độ đối với từng quốc gia trong nhóm đã đóng vai trò là chất kết dính để thúc đẩy sự hợp tác. Cả ba tìm cách thiết lập lại trật tự thế giới vì họ không còn được hưởng lợi đầy đủ từ các thỏa thuận thời hậu Chiến tranh Lạnh. Mỗi bên đều muốn có không gian mới để tạo cân bằng.

Tuy nhiên, ý tưởng của họ khác nhau về độ sâu và bề rộng đối với những thay đổi cần thiết. Iran tìm kiếm một cuộc đại tu hoàn toàn, vì lý tưởng và triển vọng địa chính trị của nước này hoàn toàn đối lập với trật tự thế giới do Mỹ dẫn đầu.

Về phần Nga, các yêu cầu thay đổi ít triệt để hơn, vì họ vẫn có một số lợi ích thông qua trật tự thế giới tự do hiện tại.

Còn lại, Thổ Nhĩ Kỳ tìm kiếm sự cân bằng giữa Mỹ và Nga – một trong những khía cạnh quan trọng nhất trong chính sách Trung Đông và Địa Trung Hải của Ankara.

Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng trong trật tự thế giới đang phát triển, họ có thể hợp tác tự do với bất kỳ tác nhân toàn cầu nào tùy thuộc vào lợi ích mang lại, nhưng không có mối quan hệ nào trong số đó được coi là cố định.

Đáng chú ý là các dân tộc Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và Iran đều có chung lịch sử đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc. Họ tin rằng mô hình "Á-Âu" có thể thay thế cho sự thống trị về văn hóa, lịch sử, chính trị và kinh tế của phương Tây.

Về cách tiếp cận với các nước nhỏ hơn, ba bên cũng thúc đẩy khái niệm “khu vực sở hữu”, ưu tiên hợp tác song phương trong các vấn đề khu vực mà không có sự tham gia của bên thứ ba.

Với cách này, Thổ Nhĩ Kỳ và Nga theo đuổi một tầm nhìn chung ở Biển Đen và hợp tác ở Nam Caucasus. Các nỗ lực tương tự cũng được thực hiện ở Libya và xuất hiện về mặt ý tưởng trong cuộc khủng hoảng gần đây giữa Israel và Hamas.

Iran cũng có âm hưởng với Nga khi nói đến Biển Caspi. Không thế lực nước ngoài nào được phép tiến vào khu vực và các quốc gia nhỏ trong đó phải thừa nhận các lợi ích an ninh và năng lượng quan trọng của Tehran và Moscow.

Trái tim Nga

Tiêu điểm - Cần gì một 'liên minh đổ nát', Nga-Thổ-Iran 'lạt mềm buộc chặt' vẫn ngự trị Syria? (Hình 2).

Bộ ba Nga-Thổ-Iran mang đến một mô hình hợp tác mới lạ.

Khát vọng của bộ ba trong việc lấn át phương Tây có thể nhìn thấy trong các sáng kiến ​​cụ thể như tiến trình Astana và nỗ lực ở Nam Caucasus.

Nga từ lâu muốn có quan hệ tốt hơn với Thổ Nhĩ Kỳ và Iran. Cả hai quốc gia này đã nổi lên như những trụ cột cho kỳ vọng của Nga thời hậu Xô Viết nhằm xây dựng một chính sách đối ngoại tích cực hơn ở Trung Đông và tái thiết trật tự thế giới hiện có.

Trong khi các xu hướng cơ bản ở cả cấp độ khu vực và toàn cầu đang kéo bộ ba lại gần nhau, điều này không đồng nghĩa là các bên sẽ tạo ra một nhóm liên minh chính thức.

Đây là điều khiến họ khác biệt với phương Tây. Iran, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ coi việc không có một liên minh chính thức là một lợi ích. Điều này cho phép họ điều phối, cân bằng và tôn trọng các phạm vi ảnh hưởng quan trọng của nhau.

Đối với Nga, hợp tác sâu rộng với Thổ Nhĩ Kỳ và Iran có lợi vì cung cấp đòn bẩy cho phương Tây và cho phép Moscow giải quyết các vấn đề quan trọng ở Biển Đen, Kavkaz và Caspi, cũng như Syria.

Có thể nói, Nga muốn Thổ Nhĩ Kỳ cắt đứt hoàn toàn quan hệ với NATO, nhưng theo một cách nào đó, vị trí gây chia rẽ liên minh hiện tại có lợi cho Nga hơn là một Thổ Nhĩ Kỳ không bị trói buộc. Đối với Iran, Nga đang tìm cách khiến nước này phụ thuộc vào ảnh hưởng ngoại giao của mình thông qua việc giải quyết vấn đề hạt nhân với phương Tây.

Đối với Moscow, giữ chặt Ankara và Tehran sẽ là gánh nặng địa chính trị đè nén, nhưng việc xa rời họ cũng sẽ gây bất lợi. Nga đang cố gắng duy trì sự cân bằng mong manh với hai bên.

Thổ Nhĩ Kỳ và Iran đương nhiên có tính toán riêng. Mỗi bên đều cầm quân bài Nga trên tay để nhận được sự nhượng bộ từ phương Tây và họ cũng không có khả năng cắt đứt quan hệ với phương Tây lúc này.

Thổ Nhĩ Kỳ hiểu rằng sự phụ thuộc quá mức vào phương Tây để chống lại Liên Xô thời Chiến tranh Lạnh đã mang đến tổn thất cho Ankara, nhưng sự phụ thuộc vào Nga để chống lại Mỹ cũng khiến họ thiệt thòi theo cách tương tự. Iran cũng không thể chỉ bám víu lấy Nga. Cân bằng giữa phương Tây, Trung Quốc và Nga mới là lựa chọn tối ưu nhất.

Bộ ba này đã giới thiệu một mô hình quan hệ mới — một mô hình không bị ràng buộc bởi các quy tắc nhưng vẫn được thúc đẩy bởi những lợi ích chung lâu dài.

 

Tag: Nga Syria Iran

Ukraine không còn "đơn thương độc mã", Nga về lại thời "1 chọi 100"?

Thứ 4, 23/06/2021 | 10:00
Ukraine đã thấp thỏm nhiều ngày tháng khi cảm thấy bị bỏ rơi trong cuộc so kè với Nga. Nhưng sau cuộc gặp Geneva, người Mỹ đã sát cánh trở lại.
Cùng tác giả

Các nước trên thế giới áp dụng EPR ra sao?

Chủ nhật, 26/09/2021 | 06:00
Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) được áp dụng thành công từ cuối những năm 1980 tại các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Đức...

Vì sao các thương hiệu lớn đổ xô đi sản xuất... tiếng cười?

Thứ 3, 29/06/2021 | 16:22
Hài độc thoại trở thành phương thức quảng cáo mới để các công ty như JD.com, Meituan, Alibaba thu hút người tiêu dùng thế hệ Z.

Vụ chặn tàu khu trục: "Gậy nhỏ" của Anh khó đấu "chiến ý lớn" của Nga?

Chủ nhật, 27/06/2021 | 10:00
Hành động mạo hiểm của tàu HMS Defender với Nga được cho là đã có tính toán từ trước, nhưng cách tiếp cận của Anh bị coi là “miệng to nhưng gậy nhỏ”.

Thả bom chặn tàu khu trục: Nga "rắn" là có ý đồ, Anh hành động kỳ lạ?

Thứ 7, 26/06/2021 | 10:00
Nga đã hành động "rắn" hơn mức cần thiết khi tuyên bố thả bom chặn tàu khu trục Anh nhưng hành trình "nhạy cảm" của tàu HMS Defender cũng được cho là mạo hiểm.

Xe ô tô điện Mitsubishi giá chỉ 400 triệu đồng sắp đổ bộ thị trường Đông Nam Á

Thứ 6, 25/06/2021 | 16:39
Dựa vào những chính sách trợ giá và tối ưu chi phí sản xuất, Mitsubishi sẽ ra mắt mẫu xe điện cỡ nhỏ có giá khoảng 18.000 USD ở Đông Nam Á vào năm 2023.
Cùng chuyên mục

Lạm phát ở khu vực đồng tiền chung châu Âu cao nhất trong lịch sử

Thứ 5, 09/06/2022 | 14:32
Tháng 5, lạm phát ở khu vực đồng euro ước tính đạt 8,1%, mức cao nhất tính từ khi đồng tiền chung châu Âu ra đời.

Thêm nhiều quốc gia ghi nhận xuất hiện ca nhiễm đậu mùa khỉ

Chủ nhật, 29/05/2022 | 11:08
Tính đến ngày 26/5, WHO ghi nhận khoảng 200 ca mắc đậu mùa ở khỉ tại hơn 20 quốc gia trên toàn cầu và 100 trường hợp khác đang được điều tra.

Khu vực Mỹ Latinh ghi nhận ca mắc đậu mùa khỉ đầu tiên

Thứ 7, 28/05/2022 | 13:20
Hôm 28/5 (giờ Việt Nam), Argentina xác nhận xuất hiện hai ca mắc bệnh đậu mùa khỉ. Đậy là những ca bệnh đầu tiên ở khu vực Mỹ Latinh.

Súng đạn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu đối với trẻ em và thanh thiếu niên tại Mỹ

Thứ 7, 28/05/2022 | 07:00
Hôm 24/5, nước Mỹ chấn động với vụ xả súng tại Trường tiểu học Robb ở Uvalde, Texas khiến 21 người thiệt mạng, trong đó có 2 giáo viên và 19 học sinh.

Chuyên gia Australia cảnh báo nguy cơ bệnh đậu mùa khỉ bùng phát mạnh

Thứ 2, 23/05/2022 | 19:20
Trước tình hình bệnh đậu mùa khỉ lây lan ở nhiều nước, giới chức và chuyên gia Australia kêu gọi chính phủ sẵn sàng ứng phó với tình huống dịch bùng phát.
     
Nổi bật trong ngày

Căng thẳng với Nga, quốc gia Baltic khôi phục nghĩa vụ quân sự bắt buộc

Thứ 4, 06/07/2022 | 16:39
Latvia đã bãi bỏ chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc một vài năm sau khi gia nhập liên minh quốc phòng NATO.

Cái giá Nga phải trả cho chiến thắng ở miền Đông Ukraine có “quá đắt”?

Thứ 4, 06/07/2022 | 11:26
Mức tiêu hao quân số quá lớn có thể buộc Nga phải tạm dừng cuộc tấn công ở Ukraine vào một thời điểm nào đó cuối mùa hè.

Iran chỉ trích các nước phương Tây hành động "vô trách nhiệm"

Thứ 4, 06/07/2022 | 07:00
Tổng thống Iran Ebrahim Raisi chỉ trích việc Mỹ và các nước Anh, Pháp, Đức trình nghị quyết chống Tehran lên Ban giám đốc IAEA là hành động "vô trách nhiệm" .

Nga "hầu như không tiến được bước nào" ở Donetsk, miền Đông Ukraine

Thứ 4, 06/07/2022 | 16:33
Với những vị trí phòng thủ “rất tốt” và khả năng phát động các cuộc tấn công chớp nhoáng, người Ukraine thực sự rất giỏi trong việc chặn thế tấn công của Nga.

Nga hồi tưởng lại quan hệ hợp tác trước đây với NATO

Thứ 4, 06/07/2022 | 11:37
Nga không muốn quay ngược thời gian trở lại thời kỳ Chiến tranh Lạnh, mà NATO đang cố gắng áp đặt lên Moscow một lần nữa, một quan chức ngoại giao Nga tuyên bố.