Sáng 22/9, tiếp tục chương trình phiên họp thứ 6, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.
Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền giải quyết thủ tục hành chính
Báo cáo tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho biết, việc sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường là cần thiết nhằm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng.
Đồng thời, khắc phục những vướng mắc, bất cập; cắt giảm mạnh đối tượng cùng với đơn giản hóa, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền giải quyết thủ tục hành chính về môi trường, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước và tạo động lực cho việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng và chuyển đổi xanh, chuyển đổi từ quản lý truyền thống sang quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên (Ảnh: Media Quốc hội).
Dự thảo Luật được bố cục gồm 3 điều. Về đánh giá sơ bộ tác động môi trường, ĐTM giảm từ 3 xuống 2 nhóm tiêu chí môi trường và giao Chính phủ quy định chi tiết; đơn giản hóa phân loại dự án từ 4 xuống 3 nhóm; cắt giảm mạnh đối tượng phải ĐTM, bổ sung thêm nhiều đối tượng được miễn ĐTM và chuyển một số đối tượng sang đăng ký môi trường.
Đơn giản hóa nội dung báo cáo và trình tự thẩm định ĐTM, phân định rõ thẩm quyền thẩm định; giao Chính phủ quy định phạm vi, hiệu lực của quyết định phê duyệt kết quả thẩm định ĐTM để tránh chồng chéo với các công cụ quản lý khác.
Cụ thể hóa đánh giá sơ bộ tác động môi trường, tập trung vào việc lựa chọn địa điểm và tính khả thi, hiệu quả của dự án.
Về giấy phép môi trường (GPMT), Chính phủ cắt giảm mạnh đối tượng phải có GPMT theo hướng chấp nhận rủi ro có kiểm soát, chuyển từ "tiền kiểm" sang tăng cường "hậu kiểm"; đơn giản hóa nội dung, hồ sơ cấp phép, kéo dài thời hạn GPMT đối với một số đối tượng và phân quyền cấp phép cho địa phương.
Về đăng ký môi trường, chuyển mạnh các đối tượng từ phải thực hiện ĐTM, phải có GPMT sang đăng ký môi trường (không phải TTHC); làm rõ trách nhiệm của chủ dự án, cơ sở sau đăng ký và giao Chính phủ quy định thẩm quyền, trách nhiệm của cơ quan tiếp nhận.
Về quản lý chất lượng môi trường, đối với Bảo vệ môi trường không khí, bổ sung quy định về dự báo ô nhiễm, kiểm kê khí thải, vùng phát thải thấp và trách nhiệm của địa phương trong điều tiết phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Đối với Bảo vệ môi trường đất, phân định rõ phạm vi điều tra, đánh giá chất lượng đất theo pháp luật về đất đai và Bảo vệ môi trường.
Bổ sung trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp tỉnh đối với ô nhiễm môi trường trên địa bàn; điều chỉnh thời điểm lập, trình, công bố báo cáo hiện trạng môi trường phù hợp với tiến độ cập nhật số liệu.
Rõ trách nhiệm người đứng đầu địa phương nếu để xảy ra sự cố môi trường
Thẩm tra sơ bộ dự án Luật, bà Nguyễn Thanh Hải - Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho biết, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đánh giá cao bước cải cách đột phá cắt giảm đối tượng phải ĐTM, phải có GPMT và đẩy mạnh phân cấp cho UBND cấp tỉnh.
Tuy nhiên, đề nghị bổ sung cơ chế giám sát từ Trung ương, biện pháp quản lý thay thế để tránh buông lỏng quản lý; quy định rõ cơ chế cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu địa phương nếu để xảy ra sự cố môi trường; đồng thời chuẩn bị hạ tầng cho quản trị dữ liệu số, tăng cường năng lực hậu kiểm.
Bà Nguyễn Thanh Hải - Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường (Ảnh: Media Quốc hội).
Về thực hiện ĐTM, Thường trực Ủy ban đề nghị đánh giá về tính hợp lý và sự phù hợp với chủ trương cắt giảm điều kiện kinh doanh khi đặt ra yêu cầu năng lực đối với tổ chức cung cấp dịch vụ tư vấn môi trường.
Đề nghị cân nhắc bỏ yêu cầu này, chuyển sang cơ chế quản trị bằng công khai uy tín, minh bạch thông tin và tăng cường chế tài xử lý vi phạm đối với đơn vị tư vấn gian dối; trường hợp vẫn giữ nội dung này, đề nghị quy định rõ ngay trong Luật các tiêu chí năng lực cơ bản, không giao toàn bộ cho Chính phủ quy định.
Về quan trắc môi trường, cơ quan thẩm tra đề nghị cần nghiên cứu, bổ sung thêm các quy định về công khai năng lực đơn vị quan trắc trên cơ sở dữ liệu quốc gia và giao hội nghề nghiệp giám sát độc lập.
"Xử lý nghiêm khắc và cấm hành nghề đơn vị cố ý can thiệp phần mềm trạm quan trắc tự động để gian lận số liệu như đã xảy ra trong thời gian qua. Quy định cụ thể điều kiện sử dụng dữ liệu quan trắc truyền trực tiếp về hệ thống làm căn cứ pháp lý trực tiếp để xử phạt vi phạm hành chính; xác định đối tượng quan trắc tự động theo lưu lượng xả thực tế tại điểm xả cuối cùng, không cộng dồn công suất thiết kế các trạm độc lập", bà Hải nêu.
