Từ một học sinh từng bị từ chối theo đuổi môn học mình yêu thích đến người đại diện toàn khóa nghiên cứu sinh phát biểu tại lễ trao mũ tiến sĩ của Trường Y Đại học Harvard, hành trình của Tiến sĩ Joel Tan đang trở thành nguồn cảm hứng với hàng nghìn người trên khắp thế giới.

Tiến sĩ Joel Tan, người vừa tốt nghiệp Đại học Harvard. Ảnh: Theonlinecitizen
Theo The Online Citizen, ngày 28/5, Joel Tan - nghiên cứu sinh vừa hoàn thành chương trình Tiến sĩ Khoa học Sinh học và Y sinh của Đại học Harvard - đã được lựa chọn đại diện toàn khóa phát biểu tại lễ Hooding Ceremony, nghi thức trao mũ dành cho các tân tiến sĩ của Trường Y Harvard. Đây là một trong những vinh dự cao nhất dành cho các nghiên cứu sinh có thành tích nổi bật trong học tập, nghiên cứu và đóng góp cho cộng đồng học thuật.
Điều khiến bài phát biểu của Joel Tan thu hút sự chú ý không nằm ở những thành tựu nghiên cứu hay danh sách giải thưởng, mà là câu chuyện về những lần thất bại tưởng chừng đã khép lại giấc mơ làm khoa học.
Mở đầu bài phát biểu, Joel kể lại quãng thời gian còn học phổ thông tại Singapore. Ngay từ nhỏ, anh đã nuôi dưỡng niềm yêu thích đặc biệt với môn Sinh học và luôn mong muốn được theo đuổi lĩnh vực này. Thế nhưng, thành tích học tập khi đó không đáp ứng yêu cầu để được xếp vào lớp Sinh học.
Thay vào đó, Joel bị phân sang học Vật lý và Hóa học. Nhiều giáo viên còn cho rằng Sinh học không phải con đường phù hợp với anh, khuyên anh nên từ bỏ ước mơ.
Việc không được học môn yêu thích khiến Joel dần đánh mất động lực. Kết quả học tập cuối cấp của anh chỉ ở mức C và D. Sau khi tốt nghiệp, anh liên tiếp nhận hai lá thư từ chối từ các trường đại học tại Singapore.

Tến sĩ Joel gửi gắm thông điệp: "Tài năng có ở khắp mọi nơi, nhưng cơ hội thì không". Ảnh: LinkedIn/Joel Tan
Đứng trước ngã rẽ tưởng chừng bế tắc, Joel quyết định tìm kiếm cơ hội ở nước ngoài. Đến lần nộp hồ sơ thứ ba, cánh cửa cuối cùng cũng mở ra khi Đại học Toronto (Canada) chấp nhận anh theo học ngành Sinh học.
Chính môi trường mới đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời Joel. Lần đầu tiên được làm việc trong phòng thí nghiệm, tiếp cận nghiên cứu chuyên nghiệp và được theo đuổi lĩnh vực mình yêu thích, anh nhận ra đam mê thật sự không chỉ là học Sinh học mà còn là khám phá những bí ẩn chưa có lời giải của khoa học.
Nhìn lại chặng đường đã qua, Joel cho rằng điều thay đổi số phận mình không chỉ là nỗ lực cá nhân mà còn bởi có những người sẵn sàng tin tưởng vào khả năng của anh. "Đã có người mở cho tôi một cánh cửa từng khép lại", anh chia sẻ.
Sau khi tốt nghiệp Đại học Toronto, Joel tiếp tục được nhận vào chương trình Tiến sĩ Khoa học Sinh học và Y sinh của Đại học Harvard dưới sự hướng dẫn của Giáo sư Philip Kranzusch.
Trong thời gian nghiên cứu, Joel cùng các cộng sự đã phát hiện một hệ thống phòng vệ mới của vi khuẩn chống lại thể thực khuẩn (phage). Nhóm nghiên cứu đặt tên cho hệ thống này là "Hai Long", lấy cảm hứng từ hình tượng rồng biển trong văn hóa Trung Hoa - biểu tượng của sự bảo vệ.
Hoàn thành luận án tiến sĩ, Joel sẽ tiếp tục theo đuổi chương trình nghiên cứu sau tiến sĩ (postdoc), tập trung ứng dụng sinh học tính toán kết hợp học máy nhằm dự đoán và thiết kế cấu trúc protein phục vụ điều trị các bệnh thoái hóa thần kinh.
Không chỉ nổi bật trong nghiên cứu, Joel còn tích cực tham gia hỗ trợ các nghiên cứu sinh trẻ với vai trò cố vấn đồng đẳng (peer mentor), đồng hành cùng nhiều học viên vượt qua áp lực trong quá trình học tiến sĩ.
Đổi lại là cảm giác hạnh phúc khi lần đầu tiên chứng minh thành công một giả thuyết hay thu được kết quả nghiên cứu như kỳ vọng - khoảnh khắc anh nhận ra mình thực sự đã trở thành một nhà khoa học.
Ở phần cuối bài phát biểu, nam tiến sĩ gửi gắm thông điệp được chia sẻ mạnh mẽ trên mạng xã hội: "Tài năng có ở khắp mọi nơi, nhưng cơ hội thì không."
Theo anh, những thách thức lớn của nhân loại như ung thư hay các bệnh thoái hóa thần kinh đều không có biên giới. Vì vậy, khoa học cũng cần vượt qua mọi rào cản về địa lý, xuất thân hay điều kiện kinh tế để thu hút những người tài năng nhất.
Joel kêu gọi các tân tiến sĩ hãy trở thành những người mở ra nhiều cánh cửa hơn cho thế hệ sau.
Khép lại bài phát biểu, Joel nhắn nhủ rằng sau ngày tốt nghiệp, điều quan trọng không chỉ là tiếp tục làm nghiên cứu mà còn góp phần xây dựng một xã hội nơi mọi người, bất kể xuất phát điểm ra sao, đều có cơ hội cống hiến cho những vấn đề chung của nhân loại.
Bài phát biểu nhanh chóng lan truyền trên nhiều nền tảng mạng xã hội tại Singapore và quốc tế, thu hút hàng nghìn lượt bình luận. Câu nói "Tài năng có ở khắp mọi nơi, nhưng cơ hội thì không" vì thế trở thành thông điệp truyền cảm hứng mạnh mẽ, đồng thời khơi lại cuộc thảo luận về sự bình đẳng trong tiếp cận giáo dục và cơ hội phát triển của người trẻ.
Khánh Linh (t/h)