Trong bối cảnh các cuộc thảo luận với Nga về cuộc chiến tại Ukraine đang ngày càng trở nên sôi nổi ở nhiều cấp độ khác nhau, chương trình nghị sự của một Hội nghị Thượng đỉnh EU không chính thức ở Dublin (Ireland) ngày 13/11 có khả năng sẽ có sự thay đổi.
Theo trang Sweden Herald, thay vì các cuộc thảo luận về AI, các nhà lãnh đạo EU dự kiến sẽ bàn về việc đề cử một đại diện phù hợp cho khối này tại bàn đàm phán.
Hội nghị sẽ diễn ra trong bối cảnh các quốc gia ở sườn Đông châu Âu đang tỏ ra khó chịu vì không muốn bị các cường quốc ở Tây Âu áp đặt trong bất kỳ cuộc đàm phán nào với Nga. Hiện tại, họ đang tìm kiếm một đại diện có thể lên tiếng thay cho tất cả các bên.
Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb và Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre đã không nhận được sự hưởng ứng từ các đồng nghiệp châu Âu khi họ thực hiện một cuộc điện đàm hiếm hoi với Tổng thống Nga Vladimir Putin gần đây.
"Châu Âu cần phải cất lên một tiếng nói chung đầy mạnh mẽ", Thủ tướng Italy Giorgia Meloni viết trong lá thư gửi Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa vào tuần trước.
Ông Costa đã nhanh chóng đồng ý đưa vấn đề này vào chương trình nghị sự của hội nghị vào ngày 13/11.
Thủ tướng Italy Giorgia Meloni. Ảnh: RBC Ukraine
Tuy nhiên, điều này làm dấy lên suy đoán rằng chính ông là người đã đề nghị bà Meloni viết lá thư đó. Bản thân ông Costa được xem là ứng viên sáng giá nhất, nhờ vai trò chủ trì các cuộc họp giữa nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ các nước EU.
Ngoài ra, người đứng đầu chính sách đối ngoại của EU, bà Kaja Kallas, cũng là một ứng viên nặng ký. Tuy nhiên, tại một số khu vực ở Nam Âu, bà Kallas (người Estonia) bị coi là có quan điểm quá "diều hâu" đối với Nga.
Một nhân vật cấp cao khác là Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen; bà đã gián tiếp tham gia vào nhiều cuộc đàm phán gần đây thông qua chánh văn phòng của mình, ông Björn Seibert.
Ông Seibert đã có mặt bên lề các cuộc đàm phán giữa Mỹ, Nga và Ukraine tại Abu Dhabi trong tuần này. Cùng tham gia còn có ông Geoffrey van Leeuwen – chánh văn phòng của Tổng thư ký NATO Mark Rutte – và bà Anna-Maria Boura, cố vấn chính sách đối ngoại chủ chốt của ông Costa.
Ngoài ra, Đức, Pháp, Italy và Vương quốc Anh cũng cử các cố vấn an ninh quốc gia của chính họ tham gia vào tiến trình này. Việc không có đại diện nào từ Đông Âu tham gia đã gây ra sự bất bình, đặc biệt là tại Ba Lan.
"Điều cuối cùng mà chúng tôi mong muốn là Tây Âu không tự ý giải quyết các vấn đề với Nga mà bỏ qua các quốc gia Đông Âu", Ngoại trưởng Ba Lan Radoslaw Sikorski phát biểu với hãng tin TT và các phóng viên thường trú tại Brussels trong một cuộc họp ở Warsaw ngày 11/11.
Ngay cả Đặc phái viên Jared Kushner của Mỹ dường như cũng hiểu rõ mức độ khó khăn của nhiệm vụ này.
"Nếu châu Âu có thể chọn ra một người duy nhất để lên tiếng thay mặt cho họ, thì đó sẽ là một thành tựu lớn hơn cả việc thuyết phục phía Nga chấp nhận sự tham gia của họ vào các cuộc đàm phán", ông Kushner nói với AFP.
Châu Âu từ lâu đã tìm cách có một vị thế tại bàn đàm phán trong bất kỳ cuộc thương thảo hòa bình tiềm năng nào, với lập luận rằng an ninh của châu lục này cũng đang bị đặt vào tình thế rủi ro.
Theo AFP, lục địa này cũng đang cảm thấy bất an trước việc Nga thúc đẩy xem xét lại cấu trúc an ninh châu Âu, trong khi phía Mỹ cũng đang đưa ra ý tưởng về một khuôn khổ an ninh mới.
Các quan chức EU cho rằng trọng tâm nên đặt vào việc chấm dứt cuộc chiến đã kéo dài hơn 4 năm rưỡi qua ở Ukraine, thay vì tập trung vào các dàn xếp an ninh rộng lớn hơn.
Minh Đức (Theo Sweden Herald, France24)
