Ảnh: REUTERS/Ramadan Abed.
Trong ngày thứ Năm, chính phủ Mỹ đã tuyên bố một kế hoạch nhằm xây dựng mới hoàn toàn Gaza, bao gồm các tòa nhà dân cư, trung tâm xử lý dữ liệu và các khu resort ven biển. Đây là một phần trong nỗ lực của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong thúc đẩy mở rộng thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Hamas.
Tại Dải Gaza, các quan chức y tế cũng đã vừa cho biết một vụ không kích do Israel thực hiện trong ngày thứ Năm đã khiến 5 người tại Gaza thiệt mạng. Hiện quân đội Israel chưa đưa ra bình luận về vụ việc.
Ông Trump đã thảo luận với chính phủ nhiều nước nhằm mở rộng quy mô thỏa thuận ngừng bắn tại Gaza trở thành một "Ủy ban Hòa bình" để giải quyết các cuộc xung đột trên toàn thế giới.
Sau khi tổ chức lễ ký kết thành lập Ủy ban này tại Davos, Thụy Sĩ vào ngày thứ Năm, ông Trump đã mời con rể của mình là Jared Kushner đứng ra công bố kế hoạch phát triển mới cho Gaza, nơi những thành phố và thị trấn đông đúc đã bị tàn phá bởi 2 năm chiến sự.
Tại Davos, ông Kushner đã mô tả về kế hoạch tái xây dựng Gaza của ông Trump: "Trong thời gian đầu, chúng tôi đã cân nhắc lựa chọn (xây dựng) một khu vực tự do và (đề ra) một khu vực riêng biệt do Hamas điều hành".
"Nhưng sau đó, chúng tôi đã quyết định đã lên kế hoạch thì nên lên kế hoạch hướng tới kết quả tốt nhất có thể".
Ông Kushner đã trình bày một số slide với nội dung về "kế hoạch tổng thể" cho "Gaza Mới", với một bản đồ mã màu với những khu vực riêng dành cho phát triển dân cư, trung tâm xử lý dữ liệu, và các khu công nghiệp.
Những slide này bao gồm hình ảnh một đường bờ biển ven Địa Trung Hải với hàng loạt các tòa nhà cao tầng tương tự như tại Singapore hoặc Dubai, cho thấy kế hoạch tái kiến thiết sẽ bắt đầu tại Rafah miền Nam Gaza, một khu vực nằm trong quyền kiểm soát của Israel.
Tuy nhiên bài trình chiếu không trả lời về các vấn đề như quyền sở hữu tài sản hay các khoản bồi thường cho người Palestine bị mất nhà cửa, doanh nghiệp và việc làm trong cuộc chiến. Bài trình chiếu cũng không cho biết người Palestine sẽ sinh sống tại đâu trong thời gian tái kiến thiết.
Ông Kushner không cho biết ai sẽ đứng ra đầu tư cho kế hoạch này, một kế hoạch trước hết sẽ yêu cầu phải dọn dẹp khoảng 68 triệu tấn tàn tích.
Ông cho biết một hội thảo sẽ được tổ chức tại Washington trong những tuần tới "và sẽ tuyên bố về những khoản đóng góp… từ khu vực tư nhân" mà không cho biết gì thêm.
Những slide mà ông Kushner trình bày gần như tương tự hoàn toàn so với những slide rò rỉ tới tờ Wall Street Journal trong tháng 12/2025 vừa rồi. Vào thời điểm đó, tờ WSJ đã đưa tin chính phủ Mỹ đã đề xuất sẽ đầu tư 20% chi phí dự án tái kiến thiết mà không cho biết gì thêm.
Ông Trump đã nhiều lần đề cập tới ý tưởng biến Dải Gaza, một khu lãnh thổ nghèo và xập xệ trở thành "Riviera của Trung Đông", một ý tưởng đã nhận phải nhiều sự chỉ trích từ người Palestine.
Bài trình bày của ông Kushner tại Davos đã được đưa ra sau phát biểu của Ali Shaath, nhà kỹ trị người Palestine được chính quyền Washington tin tưởng trọng trách quản lý khu nội phận trong kế hoạch 20 điều cho Gaza của ông Trump.
Thỏa thuận ngừng bắn vẫn còn một yếu tố chưa được thỏa mãn, đó là mục tiêu tái mở cửa chốt kiểm soát biên giới Rafah giữa Gaza và Ai Cập để cho phép người Palestine xuất nhập cảnh. Tham gia sự kiện từ xa, ông Shaath đã tuyên bố chốt Rafah sẽ được mở cửa trong tuần tới.
Ông khẳng định: "Quyết định mở cửa Rafah sẽ là tín hiệu cho thấy Gaza không còn chìm trong chiến tranh và đang từng bước hướng tới tương lai".
Quân đội Israel hiện đang kiểm soát Rafah, và đã tuyên bố từ chối mở cửa chốt kiểm soát này cho tới khi Hamas hoàn thành trách nhiệm hoàn trả thi thể các con tin còn lại theo điều khoản thỏa thuận ngừng bắn.
Sau khi tuyên bố của ông Shaath được đưa ra, một nguồn tin chính trị tại Israel đã cho biết đã có một số nỗ lực đặc biệt được đặt ra để đưa thi thể của Ran Gvili trở về quê hương, và chính phủ Israel sẽ thảo luận về quyết định tái mở cửa Rafah trong tuần tới.
Giai đoạn tiếp theo trong kế hoạch của ông Trump dành cho Gaza yêu cầu giải giáp Hamas và điều động lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế tới khu nội phận đông dân ven biển này sau khi quân đội Israel rút lực lượng sâu hơn về phía sau. Giai đoạn đầu của kế hoạch đã cho phép Israel kiểm soát hơn một nửa Gaza, và Hamas kiểm soát một dải lãnh thổ ven biển.
Quân đội Israel đã tiếp tục thực hiện không kích và nã pháo tại Gaza, cáo buộc các tay súng Hamas đang chuẩn bị để tấn công binh lính lực lượng này và xâm phạm khu lãnh thổ mà lực lượng này kiểm soát.
Các quan chức y tế tại bệnh viện Al Shifa lớn nhất tại Gaza vừa cho biết 4 người Palestine đã thiệt mạng trong một vụ nã pháo xe tăng nhằm vào khu ngoại ô Zeitoun phía Đông thành phố Gaza do Israel thực hiện vào ngày thứ Năm. Các quan chức này cũng cho biết một người khác cũng đã thiệt mạng sau khi binh lính Israel nổ súng tại Khan Younis miền Nam Gaza.
Quân đội Israel chưa phản hồi trước các yêu cầu bình luận.
Các quan chức y tế tại Gaza cũng cho biết một ngày trước đó, binh lính Israel đã nổ súng khiến 11 người thiệt mạng bao gồm 2 bé trai và 3 nhà báo. Vào ngày thứ Năm, người dân Gaza đã tổ chức tang lễ cho 3 nhà báo. Các nhà hoạt động quyền tự do báo chí đã cho biết những nhà báo này đã sử dụng máy bay điều khiển từ xa để quay phim khu vực lều bạt dành cho người sơ tán vô gia cư.
Quân đội Israel chưa đưa ra bằng chứng, nhưng đã khẳng định những máy bay điều khiển từ xa mà họ sử dụng "có liên kết tới Hamas" và "đặt ra rủi ro cho sự an toàn của các quân nhân", và cho biết các quân nhân đã "tấn công chính xác nhằm vào kẻ bị tình nghi đã sử dụng những máy bay này".
Các quan chức y tế cho biết quân đội Israel đã sát hại hơn 480 người Palestine kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn đi vào hiệu lực, và các tay súng dân quân đã sát hại 3 quân nhân người Israel.
Nguyễn Quang Minh (theo Reuters)
