Chính phủ Trung Quốc siết chặt quản lý các tập đoàn công nghệ lớn

Chính phủ Trung Quốc siết chặt quản lý các tập đoàn công nghệ lớn

Nguyễn Lê Tùng Phong
Thứ 6, 27/08/2021 | 19:30
Chủ trương "thịnh vượng chung" của chính phủ Trung Quốc đang nhắm tới các tập đoàn công nghệ lớn với nhiều biện pháp mạnh tay.

Trong buổi họp với Văn phòng Ủy ban Tài chính Kinh tế Trung ương ngày 17/8/2021, Chủ tịch Tập Cận Bình đã nhấn mạnh nỗ lực nhằm bảo đảm “thịnh vượng chung” cho nhân dân, điều tiết những người có thu nhập quá cao và khuyến khích các tập đoàn và doanh nghiệp lớn trả lại nhiều hơn cho xã hội. Các lãnh đạo cấp cao của Trung Quốc dường như quyết định rằng sau chính sách “để một số người làm giàu trước” của cố lãnh đạo Đặng Tiểu Bình, đã đến lúc ưu tiên bảo đảm “thịnh vượng chung”, hay nói cách khác là tiến tới một nền kinh tế và xã hội công bằng hơn. 

Công nghệ - Chính phủ Trung Quốc siết chặt quản lý các tập đoàn công nghệ lớn

Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình. Ảnh: Getty/CNBC

Với các động thái gần đây của chính phủ Trung Quốc và cụ thể là các cơ quan quản lý thị trường và doanh nghiệp, có thể thấy rõ rằng một trong những mục tiêu lớn của chủ trương này là các tập đoàn công nghệ lớn với sức ảnh hưởng vươn xa bên ngoài Trung Quốc.

Giới lãnh đạo điều hành các tập đoàn công nghệ lớn phần lớn nằm trong số những người giàu nhất Trung Quốc: Chủ tịch và CEO của Tencent, Mã Hóa Đằng (Pony Ma), có tài sản trị giá 65.8 tỷ USD; Mã Vân (Jack Ma), cựu Chủ tịch của Alibaba, sở hữu tài sản trị giá 48.4 tỷ USD; và Trương Nhất Minh, CEO của ByteDance nổi tiếng với ứng dụng TikTok, có khối tài sản trị giá 35.6 tỷ USD (theo ước tính gần đây nhất của Forbes).

Công nghệ - Chính phủ Trung Quốc siết chặt quản lý các tập đoàn công nghệ lớn (Hình 2).

Ông Mã Hóa Đằng (Pony Ma, trái), Chủ tịch và CEO Tencent, ngồi cạnh Mã Vân (Jack Ma, phải), cựu Chủ tịch Alibaba, trong một sự kiện năm 2018 ở Bắc Kinh. Ảnh: AFP

Ngày 10/4/2021, sau cuộc điều tra kéo dài nhiều tháng, Cơ quan Quản lý Nhà nước về Quy chế Thị trường (SAMR) Trung Quốc đã áp đặt hình phạt kỷ lục 18,2 tỷ NDT (tương đương 2,8 tỷ USD) đối với tập đoàn thương mại điện tử lớn nhất thế giới Alibaba do vi phạm pháp luật về chống độc quyền. Sau quyết định áp dụng mức phạt này, ông Trương Dũng, Chủ tịch và CEO của Alibaba đã chia sẻ trong một bức thư gửi các cổ đông rằng hình phạt chống độc quyền đã làm công ty "quan tâm sâu sắc hơn" đến trách nhiệm của một doanh nghiệp có nền tảng là Internet và "cần quan tâm hơn đến việc tạo ra giá trị tích cực cho xã hội". 

Một trong các động thái nằm trong xu hướng chống độc quyền nhắm vào các tập đoàn công nghệ là việc SAMR chặn cuộc sáp nhập hai nền tảng livestream Douyu và Huya. Nếu thành công, thương vụ này sẽ tạo ra một "người khổng lồ" livestream có giá trị hơn 10 tỷ USD, chiếm hơn 70% thị phần và cho phép Tencent đối đầu với Twitch (thuộc sở hữu của Amazon). Một số chuyên gia luật cho rằng sẽ có thêm các thương vụ sáp nhập tương tự trong tương lai bị hủy với lý do chống độc quyền.

Hàng loạt vấn đề cũng đến với DiDi Chuxing, một doanh nghiệp kinh doanh vận tải công nghệ, khi công ty này lên sàn NYSE vào tháng 6/2021. Chỉ trong tháng 7/2021, giới chức Trung Quốc yêu cầu các cửa hàng ứng dụng gỡ bỏ ứng dụng DiDi và nhiều ứng dụng khác do doanh nghiệp này sở hữu, phạt công ty này do vi phạm luật chống độc quyền, và ra lệnh điều cảnh sát và cán bộ nhiều bộ ngành đến trụ sở của DiDi tại Bắc Kinh với lý do phục vụ điều tra an ninh mạng. 

Ngoài các biện pháp nhắm trực tiếp vào các tập đoàn công nghệ lớn, gần đây chính phủ Trung Quốc cũng đã thắt chặt các quy định về thông tin cá nhân và qua đó gây ảnh hưởng đến các doanh nghiệp công nghệ. Ngày 20 tháng 8 vừa qua, Đại hội đại biểu Nhân dân Trung Quốc đã thông qua Luật Bảo vệ Thông tin Cá nhân, có hiệu lực từ ngày 1/11/2021. Dù toàn văn đạo luật này chưa được công khai, theo Tân Hoa Xã, đạo luật được lập ra để giảm thiểu ‘thu thập quá mức và lạm dụng thông tin cá nhân” và “làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan trong thu thập và xử lý thông tin cá nhân”. Luật này cũng yêu cầu các tập đoàn công nghệ phải lập ra một cơ quan độc lập có trách nhiệm giám sát việc sử dụng thông tin cá nhân thu thập từ người dùng. Động thái này đã làm cổ phiếu của một số hãng công nghệ lớn sụt giảm nghiêm trọng ngay sau đó và gây lo ngại cho giới đầu tư.

Giá trị thị trường của các công ty Trung Quốc đã bốc hơi gần 1 nghìn tỷ USD kể từ tháng 2. Chỉ số Nasdaq Golden Dragon, chỉ số theo dõi 98 doanh nghiệp Trung Quốc lớn nhất được niêm yết tại Mỹ, giảm hơn 50% so với đỉnh hồi tháng 2.

Công nghệ - Chính phủ Trung Quốc siết chặt quản lý các tập đoàn công nghệ lớn (Hình 3).

Chỉ số Nasdaq Golden Dragon đã sụt giảm mạnh so với đỉnh tháng 2 năm 2021. Nguồn: Bloomberg

Sự mạnh tay của giới quản lý nhà nước tại Trung Quốc đang khiến cho các hãng công nghệ và nhà đầu tư phải vô cùng thận trọng. Tencent cảnh báo các nhà đầu tư rằng nhiều quy định kiểm soát hoạt động kinh doanh trên Internet sẽ được thông qua trong tương lai, đồng thời công bố sáng kiến đầu tư 50 tỷ NDT (7,71 tỷ USD) nhằm đóng góp cho mục tiêu "thịnh vượng chung". Rủi ro quản lý trong niêm yết ở nước ngoài cũng khiến cho nhiều nhà đầu tư phải chờ đợi, nhất là khi Trung Quốc và Mỹ vẫn đang âm thầm tranh chấp về các quy định kiểm toán doanh nghiệp nước ngoài niêm yết tại Mỹ. Một số nhà đầu tư lớn, trong đó có CEO của SoftBank Masayoshi Son, đã lên tiếng rằng họ sẽ thận trọng khi đầu tư vào các startup Trung Quốc cho đến khi nào ảnh hưởng của các quy định mới trở nên rõ ràng hơn. 

Một số chuyên gia và nhà nghiên cứu nước ngoài cho rằng đợt siết chặt quản lý này của giới chức Trung Quốc đối với các tập đoàn công nghệ lớn sẽ có ảnh hưởng tiêu cực đối với môi trường kinh doanh trong dài hạn. Yuen Yuen Ang, giáo sư kinh tế - chính trị tại Đại học Michigan, Mỹ, cho rằng mục tiêu phân bố lại quyền lực và của cải trong xã hội của chính phủ Trung Quốc là đúng đắn, nhưng phương thức lại có vấn đề và tinh thần khởi nghiệp của người Trung Quốc có thể vì vậy mà suy giảm. Tương tự, nhà kinh tế học Stephen Roach cho rằng giới chức đang ‘bóp nghẹt’ khu vực năng động nhất của nền kinh tế và giảm đi hy vọng sáng tạo của người Trung Quốc.

Gã khổng lồ Tencent "bay hơi" 60 tỷ USD chỉ vì 1 câu bình luận  

Thứ 4, 04/08/2021 | 08:00
Lời nhận định của truyền thông giáng 1 đòn đau vào gã khổng lồ công nghệ Tencent khiến tập đoàn này "bay hơi" 60 tỷ USD vốn hóa thị trường.

Vì sao các thương hiệu lớn đổ xô đi sản xuất... tiếng cười?

Thứ 3, 29/06/2021 | 16:22
Hài độc thoại trở thành phương thức quảng cáo mới để các công ty như JD.com, Meituan, Alibaba thu hút người tiêu dùng thế hệ Z.

Những chiêu hút khách "cao tay" của các trang thương mại điện tử

Thứ 7, 22/05/2021 | 15:39
Từ vui chơi có thưởng, mua theo nhóm, đến hộp quà bí ẩn, các tập đoàn thương mại điện tử đang định hình lại tương lai của mua sắm.
Cùng tác giả

JICA Việt Nam: "Cần thêm đồng thuận" trong giải ngân vốn ODA

Thứ 5, 21/10/2021 | 19:04
Trong buổi Họp báo giữa năm tài khóa 2021 ngày 21/10, Trưởng Đại diện Văn phòng JICA tại Việt Nam đã trả lời một số câu hỏi của báo chí về hoạt động của JICA.

JICA cam kết tiếp tục hỗ trợ Việt Nam chống dịch và phục hồi kinh tế

Thứ 5, 21/10/2021 | 13:29
Bên cạnh việc tiếp tục triển khai các dự án hạ tầng nhằm đáp ứng tăng trưởng kinh tế, JICA sẽ tăng cường năng lực nghiên cứu với một số trường ĐH tại Việt Nam.

Nhà máy điện đào Bitcoin lãi hơn bán điện và cái giá phải trả

Thứ 3, 19/10/2021 | 17:25
Nhiều nhà máy thuỷ điện, nhiệt điện tại Mỹ đang sử dụng một phần công suất sản xuất điện của mình dành cho dàn máy tính hàng chục nghìn chiếc để đào Bitcoin.

WB hạ dự báo tăng trưởng 2021 của Việt Nam

Thứ 4, 13/10/2021 | 17:47
Trong báo cáo cập nhật về kinh tế vĩ mô tháng 10/2021, Ngân hàng Thế giới (WB) nhấn mạnh thị trường lao động xấu đi, nhưng cho rằng có những điểm sáng nhất định.

ADB nâng tham vọng tài trợ khí hậu giai đoạn 2019-2030 lên 100 tỷ USD

Thứ 4, 13/10/2021 | 09:51
Mức tăng tài trợ này của ADB nhằm đối phó và thích nghi với cuộc khủng hoảng khí hậu đang ngày càng trầm trọng và đe dọa các nước phát triển ở châu Á.
Cùng chuyên mục

Nhân viên nữ kiện Google: Cuộc chiến pháp lý và góc khuất

Thứ 7, 23/10/2021 | 14:00
Chelsey Glasson đã kiện Google với cáo buộc phân biệt đối xử với phụ nữ có thai và cho biết quá trình này đã gây ra tổn hại về tài chính, tinh thần của cô.

Thay đổi của Apple thách thức doanh nghiệp thương mại điện tử

Thứ 7, 23/10/2021 | 11:40
Sozy, một hãng bán lẻ quần áo tại California, đã phải tăng chi phí trung bình để có thêm khách hàng mới từ 23 USD vào tháng 3/2021 lên 88 USD vào tháng 10.

Edward Snowden cảnh báo hậu quả của việc loại bỏ mã hóa tin nhắn

Thứ 7, 23/10/2021 | 10:17
Edward Snowden đã cảnh báo rằng việc cho phép các chính phủ làm suy yếu hệ thống mã hóa tin nhắn cá nhân sẽ là “sai lầm khủng khiếp” với hậu quả chết người.

"Chuyển đổi số là quá trình, không phải đích đến"

Thứ 5, 21/10/2021 | 19:11
Theo báo cáo của Bộ TT&TT về chỉ số chuyển đổi số (CĐS) trong năm 2020, Bộ Tài chính là cơ quan dẫn đầu trong nhóm 18 bộ, ngành cung cấp dịch vụ công.

Trường học ở Scotland dùng công nghệ nhận diện mặt để bán đồ ăn trưa

Thứ 4, 20/10/2021 | 18:24
9 trường học ở Bắc Ayrshire, Scotland đã bắt đầu nhận tiền ăn trưa của học sinh bằng cách sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt, khiến giới quản lý phải can thiệp.
     
Nổi bật trong ngày

Edward Snowden cảnh báo hậu quả của việc loại bỏ mã hóa tin nhắn

Thứ 7, 23/10/2021 | 10:17
Edward Snowden đã cảnh báo rằng việc cho phép các chính phủ làm suy yếu hệ thống mã hóa tin nhắn cá nhân sẽ là “sai lầm khủng khiếp” với hậu quả chết người.

Thay đổi của Apple thách thức doanh nghiệp thương mại điện tử

Thứ 7, 23/10/2021 | 11:40
Sozy, một hãng bán lẻ quần áo tại California, đã phải tăng chi phí trung bình để có thêm khách hàng mới từ 23 USD vào tháng 3/2021 lên 88 USD vào tháng 10.

Nhân viên nữ kiện Google: Cuộc chiến pháp lý và góc khuất

Thứ 7, 23/10/2021 | 14:00
Chelsey Glasson đã kiện Google với cáo buộc phân biệt đối xử với phụ nữ có thai và cho biết quá trình này đã gây ra tổn hại về tài chính, tinh thần của cô.