Rạch Ông Bé bắt đầu từ kênh Đôi, uốn lượn giữa những khu dân cư san sát, mái tôn loang lỗ nối từ phường Chánh Hưng kéo dài sang xã Bình Hưng (huyện Bình Chánh cũ), phơi bày áp lực đô thị hóa đè nặng lên dòng sông.
Những ngôi nhà dựng tạm bằng cọc gỗ, vách tôn cũ kỹ xập xệ, có thể đổ sụp bất cứ lúc nào khi mùa triều cường hay mưa bão về.
Người dân địa phương sống hai bên con rạch này trong những căn nhà nhỏ tạm bợ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và điều kiện vệ sinh công cộng.
Lòng kênh trên toàn tuyến rạch Ông Bé và rạch nhánh bị lấn chiếm để dựng nhà ở, làm dòng chảy bị thu hẹp. Khi thủy triều lên, người dân sống hai bên rạch chịu cảnh nước ngập, bất tiện trong sinh hoạt. Khi thủy triều rút, dòng kênh trơ đáy, lộ ra những mảng bùn đen lớn bốc mùi hôi.
Hai bên rạch chưa được xây dựng bờ kè, nhiều đoạn hai bên bờ chủ yếu là cây dừa nước, cây tạp mọc san sát lấn gần hết lòng kênh, xen lẫn nhà tạm.
Suốt hàng chục năm qua, hàng ngàn người dân sống dọc hai bên rạch Ông Bé phải chịu cảnh ô nhiễm, mùi hôi kéo dài và sinh hoạt bất tiện. Thấu hiểu nỗi khổ của người dân, chính quyền Tp.HCM chi hàng ngàn tỷ đồng, quyết tâm di dời người dân đến nơi ở khang trang hơn.
Bà Ngô Thị X. (68 tuổi) cho biết, mấy chục năm sống trong căn nhà nhỏ ven rạch Xáng (rạch nhánh trong dự án chỉnh trang rạch Ông Bé), gia đình bà đã quen rồi nên phải dời đi bà hơi buồn. Nhưng vì mục tiêu chung, bà ủng hộ việc di dời để chỉnh trang đô thị. Tuy nhiên, bà mong chính quyền đền bù thỏa đáng để gia đình bà có điều kiện mua lại nhà mới, sớm ổn định cuộc sống.
Theo thống kê, dự án nạo vét, chỉnh trang rạch ông Bé và rạch nhánh cần thu hồi gần 12 ha đất, ảnh hưởng 1.689 trường hợp, trong đó 1.454 trường hợp giải tỏa toàn bộ và khoảng 235 trường hợp giải tỏa một phần.
Ông Phạm Quang Tú, Chủ tịch UBND phường Chánh Hưng, cho biết, đến nay phường Chánh Hưng đã thu thập 1.663/1.663 hồ sơ, đạt 100%. Chính sách bồi thường được địa phương hoàn thiện và niêm yết công khai tại UBND phường, sau đó sẽ tiến hành hiệp thương với từng trường hợp để bồi thường theo đúng quy định.
Về bố trí tái định cư, lãnh đạo phường Chánh Hưng cho biết, Tp.HCM đã bố trí chung cư 481 Bến Ba Đình, chung cư Tân Mỹ (phường Tân Mỹ); chung cư 35 Hồ Học Lãm (phường An Lạc); chung cư Him Lam (xã Bình Hưng)và các quỹ định cư khác khi được UBND Tp.HCM phân bổ để thực hiện tái định cư cho những trường hợp ảnh hưởng.
Trao đổi với PV, ông Huỳnh Công Luận - Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Bình Hưng, Tp.HCM - cho biết, sau khi dự án chỉnh trang rạch Ông Bé được phê duyệt chủ trường đầu tư, xã Bình Hưng bắt tay ngay vào việc thống kế, lên phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư cho những trường hợp bị ảnh hưởng. Dự kiến, toàn bộ mặt bằng sẽ được bàn giao cho chủ đầu tư trong khoảng nửa đầu năm 2027.
Dự án nạo vét, cải tạo môi trường kết hợp chỉnh trang đô thị trục thoát nước rạch Ông Bé bắt dầu từ kênh Đôi (ngay cầu Mật) và kết thúc tại sông Ông Lớn, có tổng chiều dài khoảng 4,2 km, với tổng mức đầu tư là 7.786 tỷ đồng. Trong đó, chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư chiếm phần lớn, khoảng 6.229 tỷ đồng.
Về quy mô, ngoài nạo vét 4,2km rạch Ông Bé và rạch nhánh, dự án còn xây dựng tuyến kè bảo vệ bờ dài 4,5 km và tuyến đường mới theo quy hoạch rộng 12-16 m, dài hơn 2,4 km. Bên cạnh đó, dự án còn đầu tư đồng bộ hệ thống vỉa hè, lan can, thoát nước, bến lên xuống, cây xanh và chiếu sáng, góp phần hoàn thiện hạ tầng khu vực ven rạch.
Trục thoát nước rạch Ông Bé là một trong những trục thoát nước nội thành nằm trong quyết định phê duyệt quy hoạch thủy lợi chống ngập úng toàn TP. Khi hoàn thành, công trình được kỳ vọng tăng khả năng tiêu thoát nước, giảm ngập cho khu vực rộng khoảng 470 ha, đồng thời góp phần cải thiện môi trường, nâng cao chất lượng sống của người dân và tạo thêm động lực phát triển kinh tế - xã hội khu Nam Tp.HCM. (Ảnh: Ban Hạ tầng đô thị.)
