Chương trình “Vì người nghèo” Nghệ An: Thắp lửa yêu thương dưới những mái nhà kiên cố

Mái ấm từ Chương trình 'Vì người nghèo' không chỉ che chở nắng mưa, mà còn gieo lòng lạc quan, tiếp sức cho họ vươn lên cuộc sống ấm no.

Khép lại những đêm dài lo âu nơi gian buồng dột nát

Ngắm nhìn ngôi nhà mới khang trang và vững chãi, chị Nguyễn Thị Huệ, SN 1978, trú tại xóm Xuân Nguyên, xã Yên Thành, tỉnh Nghệ An không giấu nổi những giọt nước mắt hạnh phúc. Ngôi nhà kiên cố từ nguồn hỗ trợ của Nhà nước, Mặt trận, các nhà hảo tâm chính là giấc mơ có thật của người phụ nữ nghèo mù chữ nhặt ve chai kiếm sống. Quá khứ của chị là một chuỗi ngày dài đong đầy nước mắt và cơ cực. Khi vừa tròn một tuổi, người bố thân yêu - người lính bộ đội đã anh dũng hy sinh, bỏ lại gia đình đông con thơ nheo nhóc. Lớn lên trong gian khó, số phận lại một lần nữa thử thách chị với cảnh ngộ mẹ đơn thân, một mình chật vật nuôi con nhỏ bằng những đồng tiền lẻ từ nhặt ve chai.

Suốt mười mấy năm ròng rã, nỗi ám ảnh lớn nhất đeo bám hai mẹ con chị Huệ không phải là cái đói cái nghèo, mà là gian buồng cũ nát vỏn vẹn đúng 10m2 – nơi nương náu duy nhất của họ. Căn phòng xập xệ đến mức những viên ngói mục nát có thể rơi rụng xuống đầu bất cứ lúc nào. Mỗi mùa mưa bão dội về, gió rít lên từng hồi gầm rú, hai mẹ con chỉ biết co rúm lại, ôm nhau khóc thầm giữa bốn bề tối tăm. Gặp những trận cuồng phong lớn, họ lại phải dắt díu nhau đi xin ngủ nhờ hàng xóm trong sự tủi cực, lo âu.

"Trước đây nhà chật chội dột nát, mỗi năm đến ngày giỗ cha mẹ, tôi toàn phải đi mượn sân của hàng xóm để làm cỗ. Năm nay, nhà có sân rộng rãi đàng hoàng để làm giỗ cho bố mẹ rồi, tôi phấn khởi lắm. Với hoàn cảnh mẹ đơn thân nuôi con nhỏ, chật vật chạy ăn từng bữa như tôi, việc xây được một ngôi nhà kiên cố là điều mà ngay cả trong mơ tôi cũng không bao giờ dám nghĩ tới. Nhờ có Nhà nước, các cán bộ Mặt trận xã, các mạnh thường quân và đặc biệt là sự đùm bọc của bà con láng giềng, hai mẹ con mới có được mái ấm bình yên, vững chãi như ngày hôm nay. Từ nay, hai mẹ con không phải dắt díu nhau đi ngủ nhờ mỗi khi bão về nữa rồi", chị Huệ xúc động bày tỏ.

Trong căn nhà mới còn thơm mùi sơn, bà Nguyễn Thị Nga, SN 1952, trú tại xóm Phúc Tăng, xã Yên Thành không giấu nổi nụ cười rạng rỡ. Tuổi trẻ của bà là những năm tháng thanh xuân cống hiến cho đất nước nhập ngũ tại Binh trạm 13, Tổng cục Hậu cần. Nơi tuyến đầu bão lửa, tình yêu đã chớm nở giữa bà và người đồng đội cùng chiến tuyến. Năm 1973, hai người nắm tay nhau về quê làm đám cưới, nên duyên vợ chồng. Thế nhưng, giông bão cuộc đời ập đến khi chồng bà bạo bệnh rồi qua đời cách đây 25 năm. Một mình bà lầm lụi nuôi các con trong căn nhà dột nát, trơ trọi trước nắng mưa.

Ký ức về những mùa bão giông phải ôm đồ đạc chạy đi di tản giờ đã lùi xa vào quá khứ. "Được Nhà nước, Mặt trận xã, các mạnh thường quân và bà con lối xóm chung tay hỗ trợ xây dựng căn nhà kiên cố, tôi vui và phấn khởi lắm. Việc đầu tiên tôi làm khi bước vào nhà mới là trang trọng rước vong linh của nhà tôi cùng anh chồng – Liệt sỹ Phan Văn Thế lên ban thờ mới ấm cúng. Từ nay, tôi đã có thể kê cao gối ngủ, không còn phải thon thót lo lắng mỗi khi mùa mưa bão về nữa rồi", bà Nga vui mừng chia sẻ.

Ngôi nhà kiên cố từ sự quan tâm, hỗ trợ của Cấp ủy, Chính quyền, Mặt trận xã Yên Thành không chỉ che chở nắng mưa, mà còn mang lại niềm vui trọn vẹn ở tuổi xế chiều cho người cựu binh già. Sự thay đổi kỳ diệu trong cuộc sống của những hoàn cảnh khó khăn không đến từ một phép màu ngẫu nhiên, mà được dệt nên bởi chính những bước chân lặng thầm, bền bỉ của các cán bộ Mặt trận xã Yên Thành. Từ tháng 7/2025 đến nay trên địa bàn xã có 18 mái ấm Đại đoàn kết được hoàn thành. Bằng sự chủ động và trách nhiệm, của Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Yên Thành đã trực tiếp gặp gỡ doanh nghiệp, cá nhân, nhà hảo tâm để vận động nguồn lực ủng hộ. Nhờ nỗ lực kết nối này, chỉ riêng 6 tháng đầu năm 2026, đoàn đã hoàn thành khảo sát 32 căn nhà có nhu cầu cấp thiết và hiện tại đã xây dựng được 11 ngôi nhà kiên cố. Xã Yên Thành là địa phương điển hình làm tốt công tác vận động xây dựng nhà Đại đoàn kết.

"Để những mái ấm kiên cố thực sự đến được tay người dân, địa phương đã siết chặt quy trình, trúng, đúng đối tượng ngay từ cấp cơ sở. Xã đã thành lập các tổ đăng ký và 2 đoàn đã trực tiếp tại từng hộ gia đình để khảo sát. Khâu khó khăn nhất là tuyên truyền, vận động đã được tháo gỡ triệt để, đảm bảo nguồn lực hỗ trợ đến đúng những mảnh đời thực sự khó khăn. Song song với đó, chiến dịch kêu gọi được triển khai tổng lực trên mọi phương tiện truyền thông, lan tỏa và huy động sức mạnh đồng lòng từ đội ngũ cán bộ xã cho đến lực lượng thanh niên xung kích,... Địa phương đang dồn lực bứt phá với mục tiêu hoàn thành xây dựng các căn nhà Đại đoàn kết ngay trong năm nay", ông Hoàng Mạnh Linh - Chủ tịch UBMTTQ xã Yên Thành chia sẽ.

Thắp sáng ước mơ an cư cho đồng bào vùng cao

Xã Châu Lộc cũng là một trong những địa phương làm tốt công tác vận động nguồn hỗ trợ xây nhà cho người nghèo. Là một xã miền núi nghèo nằm ở phía Tây tỉnh Nghệ An, Châu Lộc có địa hình đồi núi đá hiểm trở, diện tích đất sản xuất hạn chế và xuất phát điểm phát triển còn thấp. Địa phương có diện tích tự nhiên 85,69km² với 8 xóm bản, đây là nơi đoàn kết sinh sống của hơn 7.200 người thuộc 3 dân tộc Thái, Thổ, Kinh, trong đó đồng bào Thái chiếm đa số (89%). Do đời sống vùng cao còn nhiều gian khó với tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo chiếm tới hơn 51%, công tác an sinh xã hội luôn được chú trọng.

Để giải quyết bài toán xóa nhà tạm trong bối cảnh nguồn lực eo hẹp, Ủy ban MTTQ xã Châu Lộc đã đổi mới cách làm, khéo léo vận động cộng đồng doanh nghiệp và nhà hảo tâm. Cán bộ Mặt trận trực tiếp lội bộ xuống tận cơ sở, khảo sát từng hoàn cảnh để xây dựng phương án hỗ trợ cụ thể. Nhờ phương thức triển khai sâu sát, minh bạch, địa phương đã tạo được niềm tin trọn vẹn trong nhân dân. Từ đó, tinh thần tương thân tương ái được khơi dậy mạnh mẽ, giúp hiện thực hóa những ngôi nhà vững chãi cho các gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Tiêu biểu là hoàn cảnh của bà Vi Thị Mai (SN 1962). Chồng mất sớm, bản thân bị bệnh tật bủa vây, bà Mai phải sống nhiều năm trong căn nhà rách nát. Cứ đêm mưa lớn, bà lại lủi thủi bưng chậu hứng nước, thức trắng đêm vì vách xiêu mái dột.

Nhận bàn giao ngôi nhà Đại đoàn kết kiên cố, bà Mai nghẹn giọng chia sẻ: "Được hỗ trợ xây dựng căn nhà kiên cố, tôi vui và phấn khởi lắm. Từ nay mưa bão không lo nữa, tinh thần thoải mái nên bệnh tật cũng đỡ nhiều. Cảm ơn Nhà nước, Mặt trận và mạnh thường quân đã cho tôi căn nhà mà trong mơ cũng không nghĩ tới".

Niềm vui vỡ òa của bà Mai cũng là hạnh phúc chung của nhiều hộ nghèo tại địa phương. Tính từ tháng 7/2025 đến nay, Mặt trận xã đã huy động nguồn lực xây dựng thành công 19 ngôi nhà Đại đoàn kết, trị giá trên 1,3 tỷ đồng. Đặc biệt, nhờ công tác vận động khéo léo, có nhiều ngôi nhà nhận được số tiền ủng hộ lớn lên tới 120 triệu đồng/nhà. Bà Lưu Thị Quyền - Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Châu Lộc chia sẻ: "Các cán bộ Mặt trận trực tiếp đi khảo sát thực tế tại cơ sở, nắm chắc từng hoàn cảnh khó khăn để xây dựng phương án đề xuất, vận động trực tiếp và thuyết phục thành công các đơn vị tài trợ. Ủy ban MTTQ xã cố gắng vận động xây dựng thêm từ 15 đến 20 căn nhà mới trong năm nay. Chúng tôi tin rằng, với sự đồng lòng của toàn dân và sự chung tay của các doanh nghiệp, hành trình an cư lạc nghiệp của người nghèo Châu Lộc sẽ ngày càng bền vững".

Kỳ tích từ sự đồng lòng

Báo cáo cuối năm 2022 cho thấy Nghệ An hiện có 108.919 hộ nghèo và cận nghèo. Bài toán nan giải nhất đối với cấp ủy và hệ thống Mặt trận các cấp là hỗ trợ ổn định chỗ ở cho hơn 16.000 hộ nghèo đang sống trong những căn nhà dột nát, tạm bợ. Để xóa bỏ hoàn toàn thực trạng này, địa phương dự kiến cần lộ trình kéo dài hơn 10 năm.

Trước thực tế cấp bách đó, vào tháng 2/2023, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An đã chính thức phát động Chương trình 1838. Ngay từ những ngày đầu, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Nghệ An đã thể hiện rõ vai trò hạt nhân quy tụ và điều phối. Ban đầu, chương trình đặt mục tiêu đến hết năm 2025 hoàn thành xóa 15.700 căn nhà tạm. Tuy nhiên, nhận lệnh từ Thường trực Ban Chỉ đạo, hệ thống Mặt trận từ tỉnh đến tận các ban công tác mặt trận ở khu dân cư đã tổ chức các đợt rà soát trực tiếp, áp dụng phương châm "gõ cửa từng nhà, rà từng đối tượng" để đảm bảo tính thực chất, không bỏ sót. Kết quả sau rà soát, số lượng nhà cần hỗ trợ đã tăng từ 15.700 lên 20.802 căn do đề xuất bổ sung kịp thời đối tượng người có công với cách mạng.

Để giải quyết khối lượng công việc khổng lồ này, Mặt trận Tổ quốc tỉnh Nghệ An đã phát huy tối đa vai trò cầu nối, chủ trì lồng ghép và phân bổ linh hoạt các nguồn lực. Điểm tựa đầu tiên là phối hợp giám sát, phân bổ dòng vốn cốt lõi từ hai Chương trình Mục tiêu Quốc gia với tổng cộng 6.950 căn nhà được hỗ trợ. Bên cạnh đó, các cấp Mặt trận đã tích cực đồng hành, đảm bảo thực hiện chính sách đền ơn đáp nghĩa bằng việc trích nguồn kinh phí riêng hỗ trợ 3.714 căn nhà cho đối tượng người có công và thân nhân liệt sĩ.

Đặc biệt, nguồn lực mang tính quyết định để tạo nên bứt phá chính là dòng vốn xã hội hóa sâu rộng do Mặt trận Tổ quốc tỉnh trực tiếp đứng ra phát động và tiếp nhận qua Quỹ "Vì người nghèo". Sự kết nối trách nhiệm, minh bạch của Mặt trận đã tạo niềm tin vững chắc, thu hút các tập đoàn, doanh nghiệp và nhà hảo tâm chung tay đóng góp kinh phí xây dựng tới 10.678 căn nhà.

Không chỉ dừng lại ở dòng vốn tiền mặt, Mặt trận các cấp đã trở thành "nhạc trưởng" khơi dậy tinh thần đại đoàn kết toàn dân tại cơ sở. Thông qua các cuộc vận động, Mặt trận đã hiệp thương, phối hợp với các tổ chức thành viên như Công an, Quân đội, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ và bà con lối xóm đóng góp hàng triệu ngày công, không quản ngại đường đèo dốc hiểm trở để vận chuyển vật liệu, san lấp mặt bằng dựng nên những ngôi nhà "3 cứng" vững chãi.

Nhờ sự đồng lòng của toàn dân và những mô hình sáng tạo từ các địa phương như xã Yên Thành, tiến độ thực hiện toàn tỉnh đã được đẩy nhanh một cách ngoạn mục. Chỉ trong vòng gần 1 năm, Nghệ An đã xây dựng và sửa chữa được thêm 10.716 căn nhà, lớn hơn tổng số nhà thực hiện của gần 2 năm trước đó cộng lại. Năm 2025, toàn tỉnh đã hoàn thành xuất sắc mục tiêu xây mới, sửa chữa 20.802 căn nhà, đạt 100% nhu cầu giai đoạn đầu, quy tụ tổng nguồn lực huy động khổng lồ đạt hơn 3.116 tỷ đồng

Không dừng lại ở những con số đã đạt được, bước sang năm 2026, Mặt trận Tổ quốc tỉnh Nghệ An tiếp tục giữ vai trò chủ động trong việc thiết lập một hành trình mới mang tính bền vững hơn. Nhận thức rõ biến động của thời tiết và thiên tai có thể khiến nhiều hộ gia đình phát sinh khó khăn về chỗ ở, Ủy ban MTTQ các cấp đang triển khai đợt tổng rà soát mới, quyết tâm không để sót một hộ dân nào phải sống trong ngôi nhà mất an toàn.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Mặt trận Tổ quốc tỉnh đang tập trung toàn lực, hướng tới cột mốc bứt phá vào tháng 10 – Tháng cao điểm vì người nghèo. Đây là chiến dịch tổng lực mà Mặt trận đóng vai trò trung tâm kêu gọi sự đồng hành của các doanh nghiệp, cơ quan, đơn vị trong và ngoài tỉnh. Nguồn quỹ huy động được đến đâu sẽ lập tức được Mặt trận phối hợp phân bổ đến đó để chuyển hóa thành gạch, ngói, xi măng; kết hợp chặt chẽ với ngày công tình nguyện của nhân dân và các lực lượng vũ trang để tăng tốc thi công trước khi mùa bão lũ và mùa đông tràn về.

Hà Hằng