Chuyển đổi mô hình kinh tế tuần hoàn gặp khó do thiếu cơ chế

Nguyễn Minh Uyên
Thứ 3, 28/06/2022 | 17:19
Việc chuyển đổi bước đầu sẽ gặp khó khăn, bởi bối cảnh Việt Nam còn thiếu các cơ chế chính sách thúc đẩy và nguồn lực, công nghệ tái chế, tái sử dụng còn hạn chế.

Ngày 28/6, tại “Hội nghị khởi động xây dựng Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện kinh tế tuần hoàn của Việt Nam”, Bộ trưởng Trần Hồng Hà đã nhận định: “Biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và suy giảm hệ sinh thái tự thiên đang là khủng hoảng kép đối với nhân loại hiện nay”.

Kinh tế vĩ mô - Chuyển đổi mô hình kinh tế tuần hoàn gặp khó do thiếu cơ chế

Bộ trưởng Bộ TN&MT, ông Trần Hồng Hà phát biểu tại Hội nghị

Yêu cầu cấp bách của nhân loại

Theo Báo cáo Biến đổi khí hậu 2022 của Ban liên Chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC-AR6) một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo, nếu mức tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu không được kiểm soát ở 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, loài người và môi trường tự nhiên có nguy cơ sẽ chịu nhiều tác động không thể đảo ngược.

Tổ chức Khí tượng thế giới vừa mới công bố 04 chỉ số chính về biến đổi khí hậu, bao gồm nồng độ khí nhà kính, mực nước biển dâng, nhiệt đại dương và axit hóa đại dương đã lập kỷ lục mới vào năm 2021, cho thấy các hoạt động của con người đang gây ra những thay đổi ở quy mô cấp hành tinh trên đất liền, trong lòng đại dương và bầu khí quyển, tạo ra những hậu quả nghiêm trọng và lâu dài đối với sự phát triển bền vững và các hệ sinh thái.

Liên hợp quốc cũng đã cảnh báo, các hệ sinh thái trên Trái đất đang tiếp tục suy thoái hoặc biến đổi; đa dạng sinh học đang suy giảm với tốc độ chưa từng có trong lịch sử loài người chạm ngưỡng không thể đảo ngược ảnh hưởng đến việc thực hiện Mục tiêu phát triển bền vững (SDG), gia tăng các thách thức về biến đổi khí hậu, sức khỏe, an ninh lương thực và nguồn nước. 

“Đây chính là hệ lụy của mô hình phát triển tuyến tính (Khai thác tài nguyên - Sản xuất - Tiêu dùng và cuối cùng Thải loại ra môi trường) thiếu bền vững trong hơn 150 năm qua của nhân loại”, Bộ trưởng nhấn mạnh. 

Nếu hành động chậm chễ, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội quý giá để đảm bảo Trái đất có thể sinh sống được và duy trì một hành tinh bền vững cho tất cả trong tương lai.

Vì vậy, theo Bộ trưởng Trần Hồng Hà, yêu cầu cấp bách hiện nay là cần có mô hình kinh tế hiệu quả hơn về sử dụng tài nguyên, ngăn ngừa biến đổi khí hậu, giảm ô nhiễm, suy thoái môi trường. 

So với mô hình kinh tế tuyến tính truyền thống, việc thúc đẩy các hành động theo mô hình kinh tế tuần hoàn góp phần thực hiện cam kết đạt phát thải ròng bằng “0”, chắc chắn sẽ mang lại nhiều lợi ích cho quốc gia và doanh nghiệp. 

Còn khó khăn do thiếu cơ chế

Tuy nhiên, Bộ TN&MT cho rằng, việc chuyển đổi từ mô hình tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn bước đầu sẽ gặp khó khăn nhất định trong bối cảnh Việt Nam còn thiếu các cơ chế chính sách thúc đẩy và nguồn lực, công nghệ tái chế, tái sử dụng còn hạn chế.

Trước vấn đề đó, bà Caitlin Wiesen, Trưởng đại diện thường trú Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP) đưa ra 4 khuyến nghị.

Trước tiên, Việt Nam nên lên khung chương trình cho phục hồi kinh tế xanh sau đại dịch Covid-19. Trong đó chú trọng chuyển đổi nền kinh tế sang tuần hoàn. Việc chuyển đổi năng lượng tái tạo, điện gió đất liền, ngoài khơi, kinh tế biển xanh sẽ đem lại công ăn việc làm, phát triển xanh.

Thứ hai, thúc đẩy các thành phố và đô thị thông minh. Với 70% dân số sống ở các vùng ven biển, đồng bằng trũng thấp thì việc di dời đến các thành phố sẽ nhanh chóng được đẩy nhanh. Cụ thể, trong 30 năm qua tỷ lệ đô thị hóa của Việt Nam đã tăng gấp đôi lên 38%, ước tính tỉ lệ này sẽ là 57% vào năm 2050.

"Chuyển sang các phương tiện cơ điện có thể là một trong những cơ hội lớn nhất để hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang phát thải ròng bằng 0 đồng thời mang lại lợi ích đáng kể cho nền kinh tế và hỗ trợ cho xã hội", đại diện UNDP cho biết.

Thứ ba, thúc đẩy sản xuất, tiêu thụ bền vững với mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Bởi theo  báo cáo trước đó của UNDP có khoảng 45% lượng khí thải liên quan đến tiêu dùng và thải bỏ, tiêu thụ và chất thải vật liệu. 

Thứ tư, tập trung vào năng lượng tái tạo. Việt Nam đang nằm trong 50 quốc gia có tỷ lệ điện tạo ra từ gió, mặt trời hơn 10%. Do vậy, cần tập trung phát triển để đạt được các mục tiêu về kinh tế xanh.

Về phía Bộ Tài nguyên và Môi trường, sẽ tích cực phối hợp và chỉ đạo các bên để cho xây dựng Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện kinh tế tuần hoàn của Việt Nam, với các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.

Một là, kiến tạo thể chế, cụ thể hóa các quy định trong Luật Bảo vệ môi trường, nhất là những quy định về trách nhiệm của nhà sản xuất, nhà phân phối trong việc thu hồi, phân loại và tái chế hoặc chi trả chi phí xử lý các sản phẩm thải bỏ dựa trên số lượng sản phẩm bán ra trên thị trường; quản lý dự án theo vòng đời, thiết lập lộ trình xây dựng và áp dụng quy chuẩn, tiêu chuẩn về môi trường (phát thải và công nghệ) tương đương với nhóm các tiên tiến trong khu vực. 

Song, sẽ ban hành các cơ chế chính sách ưu đãi, hỗ trợ thúc đẩy công nghiệp môi trường, trong đó có công nghiệp tái chế; thúc đẩy phát triển thị trường trao đổi sản phẩm phụ, sản phẩm thải bỏ để rác thải, chất thải trở thành tài nguyên thứ cấp trong hệ thống vòng kín của chu trình sản xuất mới. Ban hành các tiêu chí về mua sắm công xanh, sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc vật liệu tái chế.

Hai là, lộ trình thay thế các nhiên liệu, sản phẩm sử dụng nguyên liệu nguy hại, sản phẩm sử dụng một lần (đồ nhựa, túi nilon) bằng các nhiên liệu, nguyên liệu thân thiện với môi trường, sản phẩm sử dụng nhiều lần, kéo dài thời gian sử dụng hữu ích của sản phẩm.

Ba là, phát triển các đô thị, khu công nghiệp, khu chế xuất, trung tâm nhiệt điện theo mô hình tuần hoàn, không phát thải chất thải, khí thải và nước thải.

Bốn là, thúc đẩy quan hệ hợp tác hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận với các cơ hội tiếp nhận hỗ trợ về tài chính và công nghệ cho kinh tế tuần hoàn.

Năm là, truyền thông nâng cao nhận thức trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp và người dân về kinh tế tuần hoàn; về trách nhiệm phân loại tại nguồn các loại rác thải để thực hiện tái chế, tái sử dụng; thay đổi hành vi tiêu dùng hướng tới các sản phẩm thân thiện môi trường.  

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đổi mới tư duy, thiết kế mô hình sản xuất theo hướng: tăng cường sử dụng các sản phẩm có thể tái chế, tái sử dụng hoàn toàn; tăng cường phục hồi tài nguyên từ trong các sản phẩm đã qua sử dụng, kéo dài tuổi đời của sản phẩm thông qua tái chế, tái sử dụng, nâng cấp, làm mới và thiết kế lại. 

Bên cạnh đó, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao như: công nghệ thông tin (Internet kết nối vạn vật, Dữ liệu lớn), trong quản lý nguồn thải và công nghệ sinh học xử lý rác thải; tăng hợp tác trong nghiên cứu, phát triển, kết nối người tiêu dùng thông qua hình thức tiêu dùng chung để nâng cao hiệu quả sử dụng sản phẩm.

4 nhóm lợi ích khi doanh nghiệp sản xuất xanh qua công nghệ số

Thứ 7, 02/04/2022 | 07:00
Công nghệ tạo đã ra những quy trình sản xuất mới từ nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm đầu ra, tối đa hóa việc thân thiện với môi trường và giảm tổn hại đến sức khoẻ.

Kinh nghiệm tiếp cận đa bên nhằm thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm rác thải nhựa

Thứ 3, 30/11/2021 | 20:50
Để có thể xây dựng thành công nền kinh tế tuần hoàn và giảm thiểu rác thải nhựa tại Việt Nam, cần có sự tham gia của các bên từ Chính phủ, doanh nghiệp và người dân.

Xuất khẩu nông sản sang EU cần gắn với tiêu chí "xanh"

Thứ 3, 26/10/2021 | 22:27
Bộ trưởng NN-PTNT Lê Minh Hoan cho rằng: "Nông nghiệp sạch chỉ là điều kiện cần, điều kiện đủ là trách nhiệm của doanh nghiệp đối với môi trường, đối với xã hội..."
Cùng tác giả

Blockchain là một trong những "then chốt" của chuyển đổi số

Thứ 5, 28/07/2022 | 19:56
Blockchain được ứng dụng trong rất nhiều lĩnh vực như đô thị thông minh, công nghệ tài chính, kinh tế chia sẻ, chuỗi cung ứng, dịch vụ công....

[Info]10 startup Việt được rót vốn nghìn tỷ nửa đầu năm 2022

Thứ 4, 27/07/2022 | 14:03
Vốn đầu tư mạo hiểm cho các startup Việt Nam năm 2021 đạt mức cao kỷ lục với tổng số tiền đầu tư 1,4 tỷ USD. Nửa đầu năm 2022 cũng đang cho thấy tín hiệu khả quan.

Hà Nội có lợi thế trong tăng tốc số hoá dịch vụ thanh toán

Thứ 2, 25/07/2022 | 14:02
Theo EVNHANOI, tỉ lệ khách hàng giao dịch, thanh toán theo phương thức điện tử của Thủ đô đã đạt trên 98%.

Clip: Chiêm ngưỡng mô phỏng không gian văn hoá Nhật tại sông Tô Lịch

Thứ 4, 20/07/2022 | 16:00
Đề xuất Dự án cải tạo sông Tô Lịch thành Công viên Lịch sử - Văn hoá - Tâm linh của Tập đoàn JVE thời gian qua đã nhận được nhiều phản hồi.

Việt Nam có thể học hỏi gì từ "điểm sáng" của Abenomics?

Chủ nhật, 17/07/2022 | 19:42
Trong bối cảnh Việt Nam đang đối mặt với tình trạng tốc độ già hoá dân số nhanh, một trong những mũi tên chính của Abenomics có thể đem lại bài học quý báu.
Cùng chuyên mục

Cả nước tiết kiệm hơn 66.700 tỷ đồng tiền điện giai đoạn 2010 - 2021

Thứ 6, 12/08/2022 | 20:50
EVN mới trình Thủ tướng Chính phủ kế hoạch tiết kiệm điện giai đoạn 2022 - 2025 với mục tiêu giảm tổn thất điện năng trên toàn hệ thống điện xuống 6%.

Nghiên cứu hỗ trợ ngư dân bị ảnh hưởng bởi giá xăng dầu tăng cao

Thứ 6, 12/08/2022 | 19:20
Phó Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành nghiên cứu kiến nghị của Bộ Công Thương về chính sách hỗ trợ giá xăng dầu cho ngư dân yên tâm bám biển.

76% dân số di chuyển bằng ô tô, người Mỹ vật lộn khi giá xăng tăng

Thứ 6, 12/08/2022 | 18:04
Gần 64% người trưởng thành Hoa Kỳ đã thay đổi thói quen lái xe vì giá xăng tăng mạnh. Nhiều người đang chuyển đến các khu vực rẻ hơn để sinh sống.

Bão giá vật liệu: Đừng để chủ mỏ thách thức nhà thầu, nhà đầu tư

Thứ 6, 12/08/2022 | 16:10
Một trong những nguyên dẫn đến tình trạng bão giá vật liệu trong thời gian là do cơ chế cấp phép, quản lý, khai thác các mỏ vật liệu chưa được thỏa đáng.

Vẫn còn thách thức đối với ngành da giày những tháng cuối năm

Thứ 6, 12/08/2022 | 07:00
Trong 5 tháng còn lại của năm 2022, doanh nghiệp ngành da giày xác định đối mặt với nhiều khó khăn, trong đó nổi cộm là thiếu thông tin thị trường.
     
Nổi bật trong ngày

Bão giá vật liệu: Đừng để chủ mỏ thách thức nhà thầu, nhà đầu tư

Thứ 6, 12/08/2022 | 16:10
Một trong những nguyên dẫn đến tình trạng bão giá vật liệu trong thời gian là do cơ chế cấp phép, quản lý, khai thác các mỏ vật liệu chưa được thỏa đáng.

Vẫn còn thách thức đối với ngành da giày những tháng cuối năm

Thứ 6, 12/08/2022 | 07:00
Trong 5 tháng còn lại của năm 2022, doanh nghiệp ngành da giày xác định đối mặt với nhiều khó khăn, trong đó nổi cộm là thiếu thông tin thị trường.

Cả nước tiết kiệm hơn 66.700 tỷ đồng tiền điện giai đoạn 2010 - 2021

Thứ 6, 12/08/2022 | 20:50
EVN mới trình Thủ tướng Chính phủ kế hoạch tiết kiệm điện giai đoạn 2022 - 2025 với mục tiêu giảm tổn thất điện năng trên toàn hệ thống điện xuống 6%.

Sớm đưa thương hiệu VIETCHEM lên bản đồ ngành hóa chất Đông Nam Á

Thứ 6, 12/08/2022 | 16:16
Công ty CP XNK Hóa chất và Thiết bị Kim Ngưu – VIETCHEM đã trở thành thương hiệu lớn mạnh trong ngành hóa chất với rất nhiều chi nhánh trải dài từ Bắc vào Nam.

Nghiên cứu hỗ trợ ngư dân bị ảnh hưởng bởi giá xăng dầu tăng cao

Thứ 6, 12/08/2022 | 19:20
Phó Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành nghiên cứu kiến nghị của Bộ Công Thương về chính sách hỗ trợ giá xăng dầu cho ngư dân yên tâm bám biển.