Chuyên gia

Chuyên gia "mách nước" phương pháp dạy con ở tuổi dậy thì

Thứ 2, 31/10/2022 | 19:32
Nhiều gia đình rơi vào cảnh "dở khóc dở cười" khi có con đang trong độ tuổi dậy thì vì càng ngày trẻ càng trở nên khó bảo, ương bướng và đua đòi.

Cha mẹ đau đầu vì các con ở tuổi dậy thì… nổi loạn

Có con đang ở trong độ tuổi dậy thì chị Lê Thị Quỳnh trú tại Cầu Giấy, Hà Nội tìm tới chuyên gia tâm lý để nhờ tháo gỡ cho câu chuyện nuôi dạy con gái của gia đình mình. Theo chị Quỳnh chia sẻ, con gái chị học lớp 11 và đang trong độ tuổi ẩm ương. Dù vợ chồng chị Quỳnh cố gắng làm tất cả cho con nhưng cô bé lại không bao giờ ghi nhận, thậm chí còn phán xét cha mẹ.

Xuất thân từ vùng quê nghèo ra Hà Nội lập nghiệp. Do có tuổi thơ không trọn vẹn nên chị Quỳnh lúc nào cũng ao ước có một gia đình hoàn chỉnh, được cha mẹ chiều chuộng như nhiều gia đình khác. Vậy nên khi kết hôn, chị Quỳnh sinh liền hai bé và cưng chiều con hết mực.

Hai vợ chồng chị chỉ làm viên chức, thu nhập không cao nhưng chị Quỳnh luôn cố gắng cho con đi học trường tư tốt, mua sắm cho con các thứ con thích bất kể đắt đỏ. Nhiều khi gia đình phải "thắt lưng buộc bụng" để con có chi phí ăn học tốt nhất.

Do thương con nên chị Quỳnh thường bảo với con rằng "Chỉ cần các con muốn, bố mẹ có phải đi nhặt đồng nát, bưng bê kiếm thu nhập cũng đồng ý". Có lẽ vì thế, các con của chị nghiễm nhiên coi bố mẹ là người cưng chiều vô điều kiện.

Con gái lớn của chị Quỳnh vốn đã cá tính, từ khi bước vào tuổi dậy thì lại càng thay đổi tính tình hơn. Cả nhà luôn coi cô bé như “chị đại”, làm gì cũng sợ cô bé bùng nổ. Năm học lớp 9, có lần cô bé so sánh gia đình mình với nhiều gia đình khác. Cô bé hỏi mẹ với thái độ khó chịu: "Vì sao bố mẹ nghèo? Bố bạn X. lương trăm triệu mà bố mẹ chỉ có 10 triệu? Vì sao bố mẹ chỉ đi xe máy?"... Thậm chí, cô bé đòi tự đi học bằng dịch vụ Grap, không muốn bố mẹ đi xe máy đưa đón mình.

Nghe lời con nói, chị vừa giận vừa nhận thấy mình kém cỏi không kiếm được nhiều tiền như các gia đình khác. Cứ như thế, bà mẹ tự ti với chính con mình. Bây giờ thấy con ngày càng “lệch chuẩn”, chị Quỳnh muốn uốn nắn con thì đã quá muộn vì mỗi lần bố mẹ răn dạy con lại đòi bỏ nhà đi, giận dỗi đóng cửa phòng, không nói chuyện với ai.

Chia sẻ về vấn đề này bác sĩ tâm lý Nguyễn Hồng Bách – Viện tâm lý lâm sàng MP Hà Nội cho rằng con gái chị ích kỷ là do bố mẹ không hiểu hết về quyền và trách nhiệm của cha mẹ như thế nào nên chiều chuộng con thái quá.

Nhiều đứa trẻ giống với con chị Quỳnh, chúng dễ dàng chê bai, phán xét bố mẹ và luôn so sánh như: Sao bố mẹ nghèo, lương chỉ có vài triệu? Sao bố mẹ chỉ đi xe máy mà không phải ô tô? Sao con chỉ có một cái áo đồng phục? Sao nhà mình bé tí trong khi nhà các bạn to đẹp?

Theo bác sĩ tâm lý Nguyễn Hồng Bách, nguyên nhân của tình trạng này là do nhiều bố mẹ có tư duy "coi con cái là châu báu, ngọc ngà, không muốn con thiếu thứ gì". Nếu bố mẹ không đưa một đứa trẻ vào hành lang kỉ luật và nhận thức đúng về gia đình cũng như bản thân từ bé thì chắc chắn lớn lên chúng sẽ thiếu thấu cảm, thiếu cảm nhận tình thân. Từ đó, những đứa trẻ sẽ trở thành người vô cảm trước mọi khó khăn của bố mẹ, gia đình nói riêng và xã hội nói chung.

Bác sĩ Bách cho rằng anh gặp rất nhiều câu chuyện tương tự như gia đình chị Quỳnh, có nhiều trẻ ích kỷ, đòi hỏi một cách quá đáng, sẵn sàng bật lại bố mẹ để thoả mãn nhu cầu cá nhân.... Vì vậy góc nhìn của bố mẹ rất quan trọng trong việc nuôi dạy con cái nhất là trong thời điểm xã hội công nghiệp hoá như hiện nay. Sự chiều chuộng, nhẫn nhịn, cung phụng không giới hạn của bố mẹ chính là nguyên nhân phổ biến nhất biến các con thành những đứa trẻ hư.

Tương tự tâm sự của chị Quỳnh, phụ huynh Hoàng Giang ở Hải Phòng cho hay: "Có lúc tôi từng nghĩ, đứa con trai mà 17 năm trước tôi dứt ruột đẻ ra, giờ không phải là con của mình. Dẫu biết tuổi này con đang ẩm ương, nhưng không ngờ sự ẩm ương lại bước đi quá xa đến như vậy".

Với vị phụ hunh này, thời gian hơn một năm trở lại đây là những tháng ngày phải "đau đầu" với đứa con trai đang ở tuổi ăn, tuổi lớn. Từ hình ảnh một cậu nhóc ngoan ngoãn, sống tình cảm, bố mẹ phàn nàn thì cũng chỉ "cười xòa cho xong", sau khi bước chân vào cấp 3, con trai chị Giang "lột xác" thành một đứa trẻ ngang bướng, đua đòi.

"Nếu như trước đây, tôi nói gì con đều vâng lời, hoặc có vấn đề gì không đồng tình thì hai mẹ con cũng nói chuyện với nhau rất nhỏ nhẹ. Tuy nhiên, bây giờ thì khác. Mẹ nói một câu, con cãi một câu.

Chưa hết, mặc dù mới bước vào năm học nhưng tôi đã bị "mời" lên nói chuyện vì thầy chủ nhiệm phát hiện con tụ tập cùng một vài người bạn hút trộm thuốc trong nhà vệ sinh. Thầy còn phê bình kết quả học tập của con giảm sút dữ dội, cả ngày chỉ mải mê bày ra những trò chọc phá vô bổ thay vì chuyên tâm vào bài vở", chị Giang kể lại.

Trước sự thay đổi của cậu con trai, gia đình chị thường xuyên xảy ra những trận cãi vã. Bữa cơm đôi khi cũng "chan đầy nước mắt" bởi con phạm lỗi, bố mẹ không kiềm chế được mà la mắng; còn cậu con trai thì tức tối bỏ vào phòng.

Không ít trường hợp các bậc phụ huynh đau đầu vì những người con thay đổi tính cách “sáng nắng chiều mưa” vào giai đoạn dậy thì. Để nhìn thấu tâm lý của con trong giai đoạn này, các chuyên gia khuyên rằng cha mẹ nên quan tâm đến con để kịp thời uốn nắn, nhưng vẫn dành cho con không gian riêng. Cha mẹ luôn là bạn của con và tập dần với sự thật rằng con mình không còn bé bỏng như thuở lên 3 lên 5.

Đời sống - Chuyên gia 'mách nước' phương pháp dạy con ở tuổi dậy thì

Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, có rất nhiều bậc cha mẹ thường than phiền dạy con ở tuổi dậy thì thật khó. Ảnh minh họa.

Phụ huynh cần khéo léo khi dạy con ở tuổi dậy thì

Theo chuyên gia tâm lý Vũ Thu Hà, Viện trưởng Viện nghiên cứu đào tạo và can thiệp tâm lý Việt Nam - VPIT, câu chuyện trẻ trở nên ương bướng, chống đối ở tuổi dậy thì là vấn đề mà nhiều gia đình mắc phải. Ở độ tuổi này, bên cạnh sự phát triển nhanh chóng về thể chất, trẻ cũng có sự thay đổi rõ rệt về mặt tâm lý, cùng với đó là mong muốn được khẳng định cái tôi "Tôi là ai, tôi ở đâu trong cuộc sống, thế giới này".

Có rất nhiều cách để trẻ khẳng định bản thân ở tuổi dậy thì. Có em thì khẳng định bản thân thông qua chiều hướng tích cực, ví dụ như đặt ra mục tiêu và quyết tâm theo đuổi, cũng như có những người bạn và các mối quan hệ kết nối đầy lành mạnh. Tuy nhiên, trong quá trình đó, có nhiều trẻ sa ngã, khẳng định bản thân thông qua những hành vi mang tính tiêu cực như quậy phá, bướng bỉnh, đua đòi…

Nếu như không có sự chỉ dẫn và đồng hành của người lớn để phân tích sự đúng sai, cũng như đưa ra các giới hạn, thì rất có thể những biểu hiện tiêu cực này sẽ dễ trở thành lối mòn trong tính cách, tác động xấu đến phẩm chất cũng như sự phát triển của trẻ về sau.

Trên thực tế, nhiều phụ huynh khi thấy con mắc lỗi, bướng bỉnh không nghe lời… thì đã dùng mọi biện pháp hà khắc như la mắng, phạt, thậm chí đánh đập, với mong muốn con đi đúng đường. Theo nhà tâm lý Vũ Thu Hà, đây là cách làm sai, phản khoa học, không những không giúp trẻ tốt lên mà dễ khiến các em ngày càng lầm đường lạc lối.

"Ở tuổi dậy thì, mang tâm lý mình dần trở thành người lớn, nhiều trẻ có lòng tự tôn rất cao. Kéo theo đó là sự thay đổi tâm lý, buồn vui thất thường, hay cáu giận song cũng dễ tổn thương. Do đó, nếu có hành động nào ảnh hưởng tiêu cực tới lòng tự tôn, các con sẽ gục ngã.

Việc phụ huynh sử dụng đòn roi hay những biện pháp cấm cản hà khắc sẽ khiến trẻ có nguy cơ chống đối, phản ứng một cách kịch liệt đằng sau lớp vỏ bọc mà người lớn cho rằng đã "thuần hóa" được một đứa trẻ ngoan ngoãn, nghe lời".

Chuyên gia cho rằng, không chỉ gây tổn thương cho trẻ, việc sử dụng bạo lực hay la mắng con trước mặt mọi người sẽ đẩy khoảng cách giữa cha mẹ và con cái ngày một xa. Có những đứa trẻ phải bỏ nhà ra đi bởi câu chửi mắng của cha mẹ. Thậm chí, nhiều trẻ em còn mang trong mình tư tưởng căm ghét đấng sinh thành, thứ tình cảm tiêu cực ấy theo trẻ cả đời, ảnh hưởng tới việc xây dựng các mối quan hệ trong tương lai.

Dạy con ở tuổi dậy thì không nên lấy quyền làm cha mẹ mà áp đặt, la mắng, giáo điều. Phải gần gũi để hiểu con và kịp thời phát hiện những suy nghĩ, hành động lệch lạc của con để uốn nắn, nhắc nhở. Đôi khi phải tìm hiểu các thông tin về con cái qua nhiều kênh như nhà trường, bè bạn hoặc nhẹ nhàng gợi mở để lắng nghe suy nghĩ của con.

Cha mẹ dạy con ở tuổi dậy thì khó hơn ở các lứa tuổi khác rất nhiều, đòi hỏi người làm cha mẹ ngoài tình thương yêu con trẻ còn phải có tính kiên nhẫn, biết kiềm chế sự nóng nảy, dành thời gian để giúp con có thêm kỹ năng sống và định hướng cho con những suy nghĩ đúng đắn.

Ngoài những thay đổi về tâm lý, sự trưởng thành và thay đổi ở ngoại hình cũng là điều đáng ghi nhận ở giai đoạn dậy thì. Đây là giai đoạn “nhổ giò”. Con trai phát triển chiều cao rất nhanh ở giai đoạn này, trong khi con gái dần đang trở thành thiếu nữ. Con trai có thể ăn nhiều hơn nói vì nhu cầu chất lượng dinh dưỡng của các em rất cao. Các em gái thường có tâm lý sợ thừa cân, không dám ăn quá nhiều trong những bữa ăn chính và dễ dẫn đến nguy cơ thiếu nhiều dưỡng chất, nhất là thiếu sắt do “những ngày đèn đỏ”. Vì vậy, ở lứa tuổi này, chế độ dinh dưỡng lại cần được quan tâm đặc biệt.

Trúc Chi (theo Infornet, Tiền Phong, Dân Trí)

Chủ tịch Khải Hoàn Land gom cổ phiếu khi thị giá KHG chạm đáy kỷ lục

Thứ 5, 27/10/2022 | 12:07
Trong khi cổ phiếu KHG đang giảm sâu về vùng đáy lịch sử, chủ tịch Nguyễn Khải Hoàn đã có động thái mua gom 5 triệu cổ phiếu để đỡ giá.

Bé gái 6 tuổi đã có kinh nguyệt, làm sao để tránh dậy thì sớm cho con?

Thứ 2, 10/10/2022 | 16:00
Bé gái 6 tuổi cơ thể gầy gò, ngực chưa phát triển nhưng lại có kinh nguyệt khiến gia đình lo lắng đưa đến bệnh viện thăm khám.

"Dậy thì thành công" Phương Mỹ Chi ghi điểm với phong cách ăn mặc gợi cảm mà kín đáo

Thứ 7, 20/08/2022 | 11:00
Phương Mỹ Chi được khen ngợi về gu thời trang ở tuổi 19.

Con hư hỏng, cha mẹ muốn "từ con" có được không?

Thứ 2, 09/11/2020 | 10:10
Pháp luật chỉ mới quy định về việc cha mẹ nuôi có quyền yêu cầu tòa ra quyết định chấm dứt việc nuôi con nuôi theo quy định tại điều 78 luật Hôn nhân và gia đình.
Cùng tác giả

Ngắm căn nhà 52m2 đẹp lung linh của vợ chồng trẻ khiến ai nhìn cũng ngưỡng mộ

Thứ 5, 03/06/2021 | 07:00
Diện tích đất nhỏ hẹp nhưng cặp vợ chồng trẻ ở Đà Nẵng đã xây thành ngôi nhà đẹp như resort cao cấp khiến cộng đồng mạng xôn xao, thích thú.

Hà Nội đóng cửa các quán ăn đường phố, cà phê, trà đá vỉa hè từ 17h hôm nay

Thứ 2, 03/05/2021 | 14:42
Từ 17h hôm nay (3/5), Chủ tịch Hà Nội quyết định, tạm dừng hoạt động đối với các quán ăn, uống đường phố, trà đá vỉa hè, cà phê vỉa hè để phòng, chống Covid-19.

Ấm lòng cái cúi đầu cảm ơn giữa đường của cậu bé

Thứ 3, 20/04/2021 | 11:03
Hành động đẹp và nhân văn của cậu bé khi khoanh tay, cúi người cảm ơn tài xế ô tô nhường đường làm lay động trái tim của bao người.

Dự báo thời tiết: Bão số 10 sẽ suy yếu thành áp thấp nhiệt đới

Thứ 5, 05/11/2020 | 11:17
Dự báo trong 24 giờ tới, bão số 10 di chuyển theo hướng Tây Tây Nam và suy yếu thành áp thấp nhiệt đới đi vào đất liền các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Phú Yên.

Bão số 9 mạnh nhất từ đầu năm, nhà cấp 4 có thể bị phá hủy

Thứ 3, 27/10/2020 | 17:38
Bão số 9 là cơn bão rất mạnh, dự kiến sẽ ảnh hưởng tới đất liền trong đêm 27/10 và rạng sáng 28/10. Dự báo khu vực chịu ảnh hưởng nặng nhất là miền Trung nước ta.
Cùng chuyên mục

Khánh Hòa: 3 người nhập viện cấp cứu nghi ngộ độc do ăn nhầm so biển

Chủ nhật, 05/02/2023 | 19:00
10 người ăn 2 con sam biển, sau đó 3/6 người ăn cùng một con sam có biểu hiện tê đầu lưỡi, tê các ngón tay và nôn phải nhập viện cấp cứu.

Bị đau nhức xương khớp chớ nên ăn những thực phẩm sau dù ngon đến mấy

Chủ nhật, 05/02/2023 | 08:17
Cách bạn lựa chọn thức ăn hàng ngày có thể giúp bạn giảm đau liên quan đến viêm xương khớp.

Món ngon cuối tuần: Cách làm tôm chiên hoàng bào vàng ươm, giòn rụm

Chủ nhật, 05/02/2023 | 07:17
Tôm chiên hoàng bào vàng ươm, bắt mắt, hấp dẫn ngay từ phần nhìn. Cắn một miếng, thịt tôm dai ngọt, khoai tây giòn rụm, thêm chút tương ớt cay cay, ai ăn cũng thích.

Vịnh Hạ Long, Mù Cang Chải lọt top những điểm đến rực rỡ nhất thế giới

Thứ 7, 04/02/2023 | 19:09
Mù Cang Chải và Vịnh Hạ Long vừa được tạp chí du lịch quốc tế Condé Nast Traveler bình chọn là 2 trong số những điểm đến sắc màu nhất thế giới năm 2023.

Trẻ bị tổn thương thần kinh nặng vì sai lầm phổ biến khi dùng thuốc

Thứ 7, 04/02/2023 | 14:00
Bệnh nhi nhập viện trong tình trạng ngừng tim do lên cơn hen cấp. Trước đó, bệnh nhi không điều trị đầy đủ, thăm khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.
     
Nổi bật trong ngày

Người dân ở Hoa Kỳ phát hiện sinh vật giống quái vật hồ Loch Ness

Thứ 7, 04/02/2023 | 09:18
Quái vật hồ Loch Ness là một động vật hoặc nhóm sinh vật chưa thể xác định, được cho là sống ở hồ Ness, thường được miêu tả có thân hình to lớn và chiếc cổ dài.

Chú chó già nhất thế giới được Tổ chức Guinness công nhận

Thứ 7, 04/02/2023 | 12:00
Tính đến ngày 1/2/2023, Bobi đã sống được 30 năm 266 ngày và được Kỷ lục Guinness Thế giới công nhận là chú chó già nhất thế giới.

Cúng rằm tháng Giêng năm 2023 khung giờ nào đẹp và tốt?

Thứ 7, 04/02/2023 | 09:00
Cúng rằm tháng Giêng là một trong những nghi lễ được người Việt coi trọng và thực hiện chu đáo.

Trẻ bị tổn thương thần kinh nặng vì sai lầm phổ biến khi dùng thuốc

Thứ 7, 04/02/2023 | 14:00
Bệnh nhi nhập viện trong tình trạng ngừng tim do lên cơn hen cấp. Trước đó, bệnh nhi không điều trị đầy đủ, thăm khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

Măng cực độc với những người này, cần tuyệt đối tránh xa

Thứ 7, 04/02/2023 | 06:00
Măng là loại thực phẩm mang đến nhiều lợi ích sức khoẻ, nhưng những người bị bệnh dạ dày, bệnh thận,... thì không nên ăn.