Con trâu, một biểu tượng đặc sắc của văn hóa Việt Nam

Con trâu, một biểu tượng đặc sắc của văn hóa Việt Nam

Thứ 6, 12/02/2021 | 19:00
Tết Tân Sửu 2021, Tết con trâu đã đến, trong 12 con giáp, con trâu là con vật hiền lành, gần gũi và gắn liền với đời sống vật chất tinh thần của người dân Việt Nam.

Biểu tượng của chăm chỉ và trọng nghĩa tình

Con trâu xuất hiện và gắn bó với người nông dân Việt Nam đã từ rất lâu đời và có ý nghĩa quan trọng trong đời sống vật chất, tinh thần của người dân. Con trâu là hình tượng biểu trưng cho sức khỏe dồi dào, thể hiện sự phát triển trong sản xuất nền nông nghiệp lúa nước của nước ta.

Gia đình - Con trâu, một biểu tượng đặc sắc của văn hóa Việt Nam

Con trâu được coi như là một người bạn thân thiết của mỗi gia đình nông dân Việt Nam.

Khi nhắc đến con trâu, chúng ta đều nghĩ ngay đến hình ảnh làng quê Việt Nam thanh bình yên ả. Trong nền văn minh lúa nước của đất nước Việt Nam từ hàng nghìn năm, con trâu theo người nông dân ra đồng cày ruộng. Người nông dân chăn trâu cắt cỏ, trâu đằm mình dưới nước giữa những buổi trưa hè... Vì con trâu cũng giống như người bạn gần gũi với con người đặc biệt là người nông dân. Có lẽ không ai không biết đến câu ca tình cảm này:

“Trâu ơi, ta bảo trâu này

Trâu ra ngoài ruộng, trâu cày với ta.

Cấy cày vốn nghiệp nông gia

Ta đâu trâu đấy ai mà quản công

Bao giờ ngọn lúa còn  bông

Là còn ngọn cỏ ngoài đồng trâu ăn...”

Trong quan niệm của người nông dân xưa, người ta hay ví: “Con trâu là đầu cơ nghiệp” thể hiện vai trò quan trọng của con trâu đối với sản nghiệp của người nông dân. Quả thật, thời mà đồng áng còn thủ công, không có con trâu  công việc “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” ngoài đồng ruộng của người nông dân xưa vô cùng khốn khó.

Trong quan niệm người trưởng thành thời xưa, các cụ thường răn dạy:

“Tậu trâu, lấy vợ, làm nhà

Trong ba việc ấy, ắt là khó thay”

Ở nền văn minh lúa nước, việc tậu được một con trâu đồng nghĩa với việc có công cụ sản xuất, đây cũng là điều kiện để thành lập sự nghiệp. So với việc trọng đại là lập gia đình và làm nhà,việc “tậu trâu” muốn nói đến việc lập nghiệp phải được ưu tiên hàng đầu.

Con trâu còn là con vật gắn bó với gia đình người nông dân, xuất hiện trong hình ảnh hạnh phúc của các cặp vợ chồng nông dân xưa trong sản xuất nông nghiệp như:

“Trên đồng cạn, dưới đồng sâu

Chồng cày, vợ cấy, con trâu đi bừa.”

Từ xa xưa, con trâu vừa là tài sản vừa là người bạn thân thiết với người nông dân, và cũng là biểu tượng của sự thành đạt. Thông qua hình ảnh con trâu, người xưa muốn nói lên việc lao động nông nghiệp vô cùng vất vả “một nắng hai sương”, đồng thời còn ca ngợi cần cù, chăm chỉ của người nông dân Việt Nam.

Những tín ngưỡng đặc sắc liên quan con trâu

Ngoài ra, dân gian Việt Nam còn có tín ngưỡng thờ trâu. Hình ảnh chiếc sừng trâu liên tưởng đến hình ảnh của mặt trăng lưỡi liềm, đó chính là một biểu tượng mà tín ngưỡng nông nghiệp Việt Nam vẫn quan niệm từ xưa tới nay. Và con trâu còn gắn liền với nhiều phong tục, lễ hội ở nước ta như chọi trâu, thi trâu, đâm trâu, tạ ơn trâu...Lễ hội chọi trâu ở Đồ Sơn (Hải Phòng) có lẽ là nổi tiếng nhất:

“Dù ai đi đâu về đâu

Mùng chín tháng tám chọi trâu thì về.”

Đây là một phong tục tín ngưỡng để tạ công ơn của các vị thần và cầu mong một năm gặp nhiều may mắn, mưa thuận gió hòa, cầu mùa màng thuận hòa.

Gia đình - Con trâu, một biểu tượng đặc sắc của văn hóa Việt Nam (Hình 2).

 Hình ảnh con trâu đi vào đời sống tinh thần của người dân.

Và như một lẽ tự nhiên, hình tượng con trâu đi vào nghệ thuật, trở thành đề tài, nguồn cảm hứng của văn học, điêu khắc, hội họa, điêu khắc, âm nhạc... Ở nhiều đình chùa, chúng ta cũng thấy xuất hiện nhiều tác phẩm tạc, điêu khắc, chạm khắc tượng con trâu bằng nhiều chất liệu. Ngoài tạc tượng trâu, hình tượng con trâu cũng xuất hiện nhiều trong các bức tranh dân gian đầy tinh xảo. Con trâu được thể hiện trên các dòng tranh Tết, đặc biệt là tranh Đông Hồ. Phổ biến nhất là cặp tranh “Em bé chăn trâu thả diều” và “Em bé chăn trâu thổi sáo”. Cặp tranh này đã quá quen thuộc với gia đình người nông dân nói riêng và người dân Việt Nam nói chung.

Trao đổi với PV, PGS. TS Phạm Ngọc Trung : “Ngày nay, công nghiệp phát triển, cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp ngày một tăng nhanh, hình ảnh những cánh đồng thời trâu cày có lẽ chỉ còn lại trong ký ức. Nhưng con trâu vẫn có thể phát huy được ý nghĩa ở cuộc sống hiện đại trong cả lĩnh vực sản xuất và đời sống tinh thần. Đặc biệt với một đất nước có nền tảng của nền văn minh lúa nước, những câu hát, những câu ca dao, tục ngữ về hình ảnh con trâu sẽ chẳng bao giờ mất đi.”

THÁI PHƯƠNG

 

Lều Phương Anh khoe nhan sắc rạng rỡ trong bộ ảnh đón Tết Tân Sửu

Chủ nhật, 07/02/2021 | 07:11
Dù đã có 2 con nhưng Lều Phương Anh vẫn duy trì được vóc dáng thon gọn nhờ thường xuyên luyện tập thể dục thể thao và chế độ ăn uống hợp lý.

Hàng Mã "thay áo mới" rực rỡ đón Tết Tân Sửu

Thứ 3, 02/02/2021 | 15:11
Chỉ còn hơn 1 tuần nữa là đến Tết Nguyên đán 2021, phố Hàng Mã (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) đã bắt đầu “thay áo mới rực rỡ” để đón Tết Tân Sửu.

Chợ hoa Tết Tân Sửu vắng bóng người mua

Thứ 2, 01/02/2021 | 16:35
Ảnh hưởng của dịch Covid-19 bùng phát trở lại khiến cho chợ hoa Tết lâu đời nhất của Hà Nội trở nên vắng vẻ chưa từng có.
Cùng tác giả

Bất động sản “đóng băng”, Samland lãi vỏn vẹn 700 nghìn đồng

Chủ nhật, 17/10/2021 | 13:14
Tuy lãi ròng quý III chỉ vỏn vẹn vài trăm nghìn đồng, song Samland lại phát sinh thêm khoản vay nợ tài chính lên đến hàng trăm tỷ đồng.

Nhựa An Phát Xanh (AAA): Lãnh đạo muốn bán toàn bộ 462.000 cổ phiếu

Chủ nhật, 17/10/2021 | 09:37
Nếu giao dịch thành công, bà Nguyễn Thị Thuỳ Vân sẽ không còn nắm giữ cổ phiếu của Công ty Cổ phần Nhựa An Phát Xanh.

Một cá nhân lỗ hơn 55 tỷ sau hai tuần mua cổ phiếu TGG

Thứ 6, 15/10/2021 | 16:07
Sau hai tuần nắm giữ cổ phiếu TGG, bà Trần Duy Kiều đã bán ra với giá 28.600 đồng/CP, ước tính lỗ hơn 55 tỷ đồng.

Louis Land (BII) kinh doanh thế nào sau khi gia nhập "họ Louis"?

Thứ 6, 15/10/2021 | 10:26
Sau 9 tháng, Louis Land ghi nhận doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng mạnh, lần lượt đạt 367 tỷ đồng và 55 tỷ đồng.

Một công ty chứng khoán báo lãi quý III gấp 7 lần cùng kỳ

Thứ 5, 14/10/2021 | 15:31
Mới đây, công ty này đã điều chỉnh tăng kế hoạch lợi nhuận lên gấp 42 lần, đạt mức 200 tỷ đồng trong năm 2021.
Cùng chuyên mục

Món ngon cuối tuần: Vây cá hồi chiên tỏi thơm lừng, giòn rụm

Thứ 7, 30/04/2022 | 07:18
Vây cá hồi giòn tan, thơm mùi tỏi, thấm gia vị, ăn cùng cơm hoặc dùng làm đồ nhắm đều ngon. Cách chế biến món này rất đơn giản, ai cũng làm được.

Đồng hành cùng con: Để con thích học, cha mẹ làm sao?

Thứ 4, 27/04/2022 | 11:00
Để con thích học, cha mẹ hãy cho con thấy ý nghĩa và giá trị của việc học. Không phải bằng lý thuyết mà hãy bằng thực tế.

Món ngon cuối tuần: Cách làm tôm rang trứng muối thơm béo, đậm đà

Thứ 7, 16/04/2022 | 06:00
Trứng muối béo béo, thơm thơm bọc bên ngoài từng con tôm săn chắc, ngọt thịt tạo thành món ăn vô cùng bắt miệng. Món này dùng với cơm thì cực kỳ hợp.

Món ngon cuối tuần: Cách làm cà tím xốt thịt bằm đậm vị, đưa cơm

Chủ nhật, 10/04/2022 | 07:09
Cà tím xốt thịt bằm hấp dẫn bởi những miếng cà tím chín vừa phải, vẫn giữ được độ dai, thịt heo thơm mềm, thấm đẫm nước xốt đậm đà, bắt miệng.

Món ngon cuối tuần: Gà xào húng quế kiểu Đài Loan cay nồng, thơm phức

Thứ 7, 09/04/2022 | 07:00
Thịt gà xào húng quế kiểu Đài Loan có màu cánh gián hấp dẫn, mùi thơm nồng quyến rũ, vị mặn ngọt vừa phải ăn rất bắt miệng.
     
Nổi bật trong ngày

Nơi duy nhất trên thế giới trồng được loại hoa hồng đen huyền bí

Thứ 2, 23/05/2022 | 07:00
Trên khắp thế giới chỉ có một nơi duy nhất trồng được loại hoa hồng đang sắp tuyệt chủng này.

8 món đồ tuyệt đối không nên cho vào máy giặt nhiều người vẫn mắc phải

Thứ 2, 23/05/2022 | 08:20
Máy giặt không phải vạn năng nên có một số món đồ bạn không nên cho cho vào máy để tránh bị tổn thất do hư hại.

Tiêm thử nghiệm virus diệt ung thư trên người

Thứ 2, 23/05/2022 | 12:54
Virus nhân tạo giúp chống lại ung thư đã có hiệu quả trong các thí nghiệm tiền lâm sàng trên động vật. Các nhà khoa học đang dự định thử loại virus này trên người.

Ngoài kia, có một chàng trai... vẫn đang chờ bạn

Thứ 2, 23/05/2022 | 08:20
Tình yêu không thể đánh đổi bằng vật chất, nó được tạo nên nhờ sự gắn kết tình cảm giữa hai con người.

Bé 2 tuổi bị thủng 5 lỗ ở ruột non vì món đồ chơi quen thuộc

Thứ 2, 23/05/2022 | 21:07
Bé trai 2 tuổi bị đau bụng dữ dội sau khi nuốt viên bi nam châm trong hộp đồ chơi, ngay lập tức người nhà phải đưa bé đi cấp cứu.