Covid-19 làm cho quan hệ giữa các nước lớn xấu đi ở Biển Đông

Covid-19 làm cho quan hệ giữa các nước lớn xấu đi ở Biển Đông

Vũ Thu Hương
Thứ 4, 18/11/2020 | 18:00
Đây là một trong những ý kiến được đưa ra trong các phiên thảo luận tại hội thảo khoa học Quốc tế về Biển Đông lần thứ 12 do Hội Luật gia Việt Nam, Học viện Ngoại giao và Quỹ hỗ trợ nghiên cứu Biển Đông tổ chức.

Vai trò quan trọng của Hội luật gia Việt Nam và tầm vóc của Hội thảo quốc tế về Biển Đông thường niên 12 năm qua

Trong hai ngày 16-17/11/2020, hội thảo Khoa học Quốc tế về Biển Đông lần thứ 12 với chủ đề: “Duy trì Hoà bình và Hợp tác trong bối cảnh có nhiều biến động” đã diễn ra trong không khí trang trọng, sôi nổi, thẳng thắn và mang tính xây dựng.

Với vai trò  là một trong ba cơ quan đồng tổ chức chuỗi hội thảo thường niên nhằm thúc đẩy đối thoại và trao đổi học thuật về Biển Đông, Hội Luật gia Việt Nam khẳng định vị thế của mình trong việc quy tụ các học giả hàng đầu trên thế giới và Việt Nam tham gia hội thảo Khoa học Quốc tế về Biển Đông lần thứ 12.

Với chủ đề “Duy trì Hòa bình và Hợp tác trong bối cảnh có nhiều biến động”, Hội thảo thể hiện mong muốn của Việt Nam trong việc duy trì hợp tác, đối thoại để duy trì hòa bình ở Biển Đông trong bối cảnh thế giới có diễn biến khó lường như hiện nay.

Tiêu điểm - Covid-19 làm cho quan hệ giữa các nước lớn xấu đi ở Biển Đông

Tiến sĩ Nguyễn Văn Quyền Chủ tịch hội Luật gia Việt Nam phát biểu tại phiên khai mạc hội thảo. Ảnh: Đặng Thủy

Phát biểu tại phiên khai mạc hội thảo, Tiến sĩ Nguyễn Văn Quyền Chủ tịch hội Luật gia Việt Nam nêu rõ: “Ra đời từ năm 1955, Hội Luật gia Việt Nam là tổ chức chính trị-xã hội-nghề nghiệp quy tụ các luật gia trên lãnh thổ Việt Nam, có nguyện vọng đóng góp cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và bảo vệ quyền tự do, dân chủ của nhân dân. Hội Luật gia đã đồng hành cùng dân tộc Việt Nam trong nhiều thăng trầm của lịch sử, có nhiều đóng góp quan trọng cho việc xây dựng, chỉnh lý và phát triển pháp luật trong nước. Những năm gần đây, Việt Nam đẩy mạnh hội nhập sâu hơn với quốc tế, mong muốn trở thành thành viên tích cực của cộng đồng quốc tế. Để thành công, Việt Nam rất cần học tập kinh nghiệm quốc tế trong lĩnh vực lập pháp và thực thi pháp luật, đồng thời điều chỉnh, phát triển luật quốc gia theo hướng hài hoà với luật quốc tế".

Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Quyền, trước những thách thức đến từ các diễn biến trên Biển Đông, Hội Luật gia Việt Nam đã kết hợp cùng học viện Ngoại giao và Quỹ hỗ trợ Nghiên cứu Biển Đông tổ chức các hội thảo Biển Đông để làm cầu nối giữa các học giả, nghiên cứu trong lĩnh vực luật Biển.

Phát biểu trong lễ khai mạc, Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn nhấn mạnh: “Tôi đánh giá cao nỗ lực của Học viện Ngoại giao, Hội Luật gia Việt Nam và Quỹ hỗ trợ Nghiên cứu Biển Đông tổ chức sự kiện này suốt 12 năm qua, kể cả khi việc đi lại quốc tế không thuận lợi do đại dịch Covid-19, tiếp tục đưa chuỗi Hội thảo quốc tế này thành nơi gặp gỡ quan trọng hàng đầu để thảo luận về hòa bình và hợp tác ở Biển Đông”. 

Tiêu điểm - Covid-19 làm cho quan hệ giữa các nước lớn xấu đi ở Biển Đông (Hình 2).

Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn ghi nhận và đánh giá cao vai trò của Hội luật gia Việt Nam trong việc phối hợp tổ chức hội thảo Khoa học Quốc tế về Biển Đông lần thứ 12. Ảnh Đặng Thủy 

Covid-19 và cạnh tranh nước lớn

Tại phiên thảo luận của ngày hội thảo thứ nhất (16/11/2020), nhiều ý kiến cho rằng, tuy khó tìm được mối liên hệ trực tiếp giữa đại dịch Covid-19 và diễn biến căng thẳng trên Biển Đông, song Covid-19 làm cho quan hệ giữa các nước lớn xấu đi ở Biển Đông, nhất là quan hệ cạnh tranh Mỹ-Trung.

Một số đại biểu nhận định, Trung Quốc đã lợi dụng tình hình Covid-19 để gia tăng nhịp độ hoạt động trên thực địa, mở rộng kiểm soát trên Biển Đông và cố ý va chạm với nhiều nước. Các mục tiêu cơ bản của Trung Quốc ở Biển Đông không thay đổi và gần đây Trung Quốc đẩy mạnh “lập trường quan điểm” của nước này trên khắp thế giới, gây nên phản ứng mạnh mẽ của chính phủ và người dân ở nhiều nước.

Tiêu điểm - Covid-19 làm cho quan hệ giữa các nước lớn xấu đi ở Biển Đông (Hình 3).

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại hội thảo. Ảnh: Đặng Thủy

Trong khi đó, Mỹ vẫn duy trì các hoạt động quân sự và tự do hàng hải; tỏ thái độ cứng rắn hơn trên mặt trận ngoại giao, pháp lý, phản đối trực diện yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông. Lập trường này phản ánh xu hướng chính sách chung của chính quyền Mỹ theo hướng ngày càng cứng rắn hơn với Trung Quốc.

Chính sách Biển Đông của Mỹ về cơ bản đã định hình rõ nét hơn dưới thời Tổng thống Trump nên chính quyền sắp tới sẽ ít khả năng có điều chỉnh lớn về chiến lược.

Các đại biểu cũng nhìn nhận, các nước ASEAN nhìn chung phản ứng kiềm chế để không làm căng thẳng ở Biển Đông vượt ngoài tầm kiểm soát, đồng thời tập trung ứng phó với đại dịch Covid-19, duy trì chuỗi cung ứng và phục hồi kinh tế trong nước. Tuy nhiên, nhiều nước Đông Nam Á như Indonesia vẫn kiên quyết phản đối yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông.

ASEAN tiếp tục thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, vai trò trung tâm của ASEAN để giữ được vị thế trong bối cảnh cạnh tranh giữa các cường quốc ngày càng gay gắt, đồng thời nỗ lực thúc đẩy hợp tác biển trên cơ sở của luật pháp quốc tế, trong đó UNCLOS 1982 là cơ sở pháp lý cho các hoạt động trên các vùng biển và đại dương.

Nhiều học giả cho rằng truyền thông ở Việt Nam rất cởi mở, thể hiện qua việc có nhiều cơ quan truyền thông quốc tế đặt trụ sở tại Việt Nam và sự cởi mở, thẳng thắn của các cơ quan chính phủ Việt Nam đối với các nhà báo quốc tế.

Có ý kiến cho rằng ASEAN cần tối ưu hoá nguyên tắc đồng thuận, thúc đẩy các cơ chế tiểu đa phương giữa các nước Đông Nam Á chủ chốt có chung chí hướng để hợp tác khu vực hiệu quả hơn. ASEAN cũng cần phải xây dựng, tăng cường các thiết chế của mình để có thể thúc đẩy hợp tác biển đa phương trong bối cảnh chủ nghĩa đa phương đang chịu nhiều thách thức trên thế giới.

Nhiều diễn giả châu Âu khẳng định, việc EU quan tâm và hiện diện nhiều hơn ở Châu Á nói chung và Biển Đông nói riêng trong thời gian gần đây thông qua tăng cường hợp tác an ninh với ASEAN và các nước Đông Nam Á vì muốn bảo vệ hệ thống luật pháp quốc tế, tự do thương mại và trật tự dựa trên luật lệ trong khu vực.

Tuy nhiên, ở khía cạnh khác, có học giả quốc tế lại cho rằng sự  “can thiệp” của các nước Châu Âu không phải là nước ven Biển Đông lại có thể khiến tình hình phức tạp hơn.

Cuộc tranh luận bằng công hàm

Về cuộc “tranh luận” bằng công hàm tại Liên Hợp Quốc trong vấn đề Biển Đông và tác động tới tương lai của tiến trình đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC), các học giả khẳng định, UNCLOS 1982 có giá trị phổ quát và toàn diện, phạm vi điều chỉnh tất cả các vấn đề trên biển. Công hàm của các nước đều trực tiếp và gián tiếp đề cập tới Phán quyết của Toà Trọng tài trong vụ kiện Biển Đông năm 2016 của Philipines, phản đối tất cả các yêu sách vùng biển phi lí của Trung Quốc. Uỷ ban ranh giới thềm lục địa đã trở thành nơi lưu giữ chính thức tất cả các công hàm, công thư phản đối các yêu sách vùng biển thái quá của Trung Quốc ở Biển Đông.

Tiêu điểm - Covid-19 làm cho quan hệ giữa các nước lớn xấu đi ở Biển Đông (Hình 4).

Bà Phạm Lan Dung - Quyền Giám đốc học viện Ngoại giao phát biểu bế mạc hội thảo. Ảnh: Đặng Thủy 

Cuộc tranh luận bằng công hàm là cách đấu tranh chính thức, hòa bình và mang lại sự minh bạch vì các nước yêu sách dần làm rõ các yêu sách lãnh thổ và yêu sách biển ở Biển Đông, đồng thời công bố công khai với cộng đồng quốc tế.

Diễn biến pháp lý này cũng có thể là cơ sở tham khảo cho các bên trong quá trình đàm phán Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC). Đáng chú ý, có học giả còn đề xuất một số quốc gia ASEAN có nhiều điểm tương đồng trong vấn đề pháp lý có thể hướng tới một tuyên bố lập trường chung về Biển Đông.

Về vai trò của truyền thông trong việc định hình quan điểm của công chúng ở Biển Đông, các đại biểu cho rằng sự cạnh tranh định hình dư luận này đã diễn ra ở phạm vi rộng, với nhiều hình thức khác nhau.

Các học giả cũng khuyến nghị công chúng cần tham khảo thông tin từ các nguồn chính thống và đối chiếu các nguồn thông tin với nhau để có được góc nhìn khoa học, chân thực nhất có thể về một vấn đề chính trị nóng bỏng như Biển Đông.

Phòng tránh đụng độ trên biển

Nguy cơ xảy ra đụng độ trên biển thời gian tới ngày càng lớn do cạnh tranh giữa các nước lớn gia tăng. Do vậy, trong các phiên họp ngày thứ 2 (17/11), các học giả đề xuất một số khuyến nghị cho các nước liên quan nhằm phòng tránh đụng độ, giảm thiểu rủi ro như nghiêm chỉnh tuân thủ Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật biển UNCLOS 1982, các nước gia nhập các điều ước, thoả thuận quốc tế nhằm giảm thiểu rủi ro trên biển như COLREG, SUA and SOLAS. Từ năm 2016, Trung Quốc và ASEAN đã ra tuyên bố chung về Quy tắc phòng tránh đụng độ trên biển (CUES). Tuy nhiên, đến nay CUES vẫn là bộ quy tắc tự nguyện và chỉ áp dụng cho các lực lượng hải quân. Do vậy, học giả Úc đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng CUES cho cả các lực lượng cảnh sát biển, chấp pháp dân sự trên biển.

Trong các vấn đề đánh bắt cá, bảo vệ môi trường biển, nghiên cứu khoa học biển, và phát triển kinh tế biển bền vững, các đại biểu tham dự cũng cho rằng đây là những lĩnh vực cần được các nước quan tâm chú ý do đây là các lĩnh vực hợp tác đầy tiềm năng, có hiệu quả thực tiễn, cho thấy thiện chí hợp tác của các nước nhằm làm giảm căng thẳng, đóng góp vào quá trình xây dựng lòng tin tại khu vực. 

Các phiên thảo luận tại Hội thảo lần này bám sát thực tiễn hơn, thảo luận các chủ đề cấp bách với sự tham gia sâu rộng hơn của giới hoạch định và thực thi chính sách, tiếp tục đóng vai trò cầu nối tốt hơn giữa kênh chính thức và bán chính thức nhằm góp phần tạo ra những chuyển biến thực chất, đóng góp cho hòa bình, hợp tác ở Biển Đông. Lần đầu tiên hội thảo mời được nhiều nhà báo quốc tế tham dự với vai trò diễn giả thảo luận về vai trò của truyền thông trong định hình nhận thức của công chúng đối với tình hình Biển Đông. Các học giả tham dự Hội thảo cũng bày tỏ nguyện vọng được gặp mặt trực tiếp tại Việt Nam trong chuỗi Hội thảo Biển Đông sắp tới, khi đại dịch đi qua. 

 

Vẫn nhức nhối nạn đơn phương diễn giải luật pháp quốc tế về Biển Đông

Thứ 2, 16/11/2020 | 17:17
Năm 2020 vẫn nổi lên vấn nạn đơn phương diễn giải luật pháp quốc tế về Biển Đông, theo Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam tại khai mạc Hội thảo Quốc tế về Biển Đông.

Hội thảo khoa học Quốc tế về Biển Đông lần thứ 12: Cầu nối giữa các học giả, nghiên cứu trong lĩnh vực Luật Biển

Thứ 7, 14/11/2020 | 11:20
Hội thảo khoa học Quốc tế về Biển Đông lần thứ 12 với 8 phiên toàn thể sẽ là cầu nối giữa các học giả, nghiên cứu trong lĩnh vực luật Biển...
Cùng tác giả

Đưa quan hệ Việt Nam-Philippines ngày càng đi vào chiều sâu

Thứ 5, 30/06/2022 | 22:43
Sáng ngày 30/6/2022, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân đã thay mặt Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam tham dự Lễ tuyên thệ nhậm chức của Ngài Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Tổng thống Philippines nhiệm kỳ 2022 - 2028, được tổ chức trọng thể tại Thủ đô Manila, Philippines.

Việt Nam cam kết thúc đẩy bình đẳng giới tại Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc

Thứ 5, 30/06/2022 | 12:00
Với tư cách là ứng cử viên cho Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 2023-2025, Việt Nam tiếp tục ưu tiên các cam kết thúc đẩy bình đẳng giới, trao quyền cho phụ nữ và sẵn sàng hợp tác với các nước.

Việt Nam đề nghị Jordan hỗ trợ bảo hộ công dân trong vụ nổ khí độc tại cảng Aqaba

Thứ 5, 30/06/2022 | 10:43
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đề nghị phía Jordan hỗ trợ Đại sứ quán Việt Nam tại Saudi Arabia kiêm nhiệm Jordan trong công tác bảo hộ, giúp đỡ các công dân gặp nạn trong vụ nổ khí độc tại cảng Aqaba.

Thúc đẩy hợp tác biển ở Đông Nam Á

Thứ 4, 29/06/2022 | 15:58
Sáng ngày 29/06/2022, tại Hà Nội, Đối thoại Biển lần thứ 8 với chủ đề “Kỷ niệm 40 năm UNCLOS: thúc đẩy hợp tác biển ở Đông Nam Á” do Học viện Ngoại giao (DAV), Đại sứ quán Úc tại Việt Nam và Quỹ Konrad Adenauer Stiftung (KAS) đồng tổ chức đã khai mạc.

Việt Nam coi trọng, không ngừng củng cố, phát triển quan hệ với Australia

Thứ 2, 27/06/2022 | 23:23
Chiều ngày 27/6/2022, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Australia Penny Wong đến chào nhân dịp thăm chính thức Việt Nam từ ngày 26-28/6/2022.
Cùng chuyên mục

Lạm phát ở khu vực đồng tiền chung châu Âu cao nhất trong lịch sử

Thứ 5, 09/06/2022 | 14:32
Tháng 5, lạm phát ở khu vực đồng euro ước tính đạt 8,1%, mức cao nhất tính từ khi đồng tiền chung châu Âu ra đời.

Thêm nhiều quốc gia ghi nhận xuất hiện ca nhiễm đậu mùa khỉ

Chủ nhật, 29/05/2022 | 11:08
Tính đến ngày 26/5, WHO ghi nhận khoảng 200 ca mắc đậu mùa ở khỉ tại hơn 20 quốc gia trên toàn cầu và 100 trường hợp khác đang được điều tra.

Khu vực Mỹ Latinh ghi nhận ca mắc đậu mùa khỉ đầu tiên

Thứ 7, 28/05/2022 | 13:20
Hôm 28/5 (giờ Việt Nam), Argentina xác nhận xuất hiện hai ca mắc bệnh đậu mùa khỉ. Đậy là những ca bệnh đầu tiên ở khu vực Mỹ Latinh.

Súng đạn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu đối với trẻ em và thanh thiếu niên tại Mỹ

Thứ 7, 28/05/2022 | 07:00
Hôm 24/5, nước Mỹ chấn động với vụ xả súng tại Trường tiểu học Robb ở Uvalde, Texas khiến 21 người thiệt mạng, trong đó có 2 giáo viên và 19 học sinh.

Chuyên gia Australia cảnh báo nguy cơ bệnh đậu mùa khỉ bùng phát mạnh

Thứ 2, 23/05/2022 | 19:20
Trước tình hình bệnh đậu mùa khỉ lây lan ở nhiều nước, giới chức và chuyên gia Australia kêu gọi chính phủ sẵn sàng ứng phó với tình huống dịch bùng phát.
     
Nổi bật trong ngày

Thổ Nhĩ Kỳ bắn liên tiếp hơn 150 quả rocket sau khi bị tấn công

Thứ 6, 01/07/2022 | 14:03
Hơn 10 người đã thương vong khi xe buýt chở lực lượng thuộc phe cánh Thổ bị tấn công bằng tên lửa chống tăng. Ngay sau đó, lực lượng Thổ đã đáp trả dữ dội.

Ukraine ăn mừng chiến thắng trước Nga ở Đảo Rắn

Thứ 6, 01/07/2022 | 11:05
Đảo Rắn (Zmiinyi) là một địa điểm chiến lược, và việc giành lại được nó từ tay Nga làm thay đổi đáng kể tình hình ở Biển Đen, Tổng thống Ukraine Zelenskyy nhận định.

Ukraine đang “giữ sức chờ phát động”?

Thứ 6, 01/07/2022 | 14:54
Có vẻ người Ukraine lúc này đang nén mình lại như một cái lò xo, chờ thời cơ để phản công, giành lại những gì đã mất từ tay Nga.

Cần bao nhiêu năm để EU thoát hoàn toàn việc phụ thuộc vào khí đốt Nga?

Thứ 6, 01/07/2022 | 07:00
Cơ quan xếp hạng quốc tế Fitch cho rằng EU có thể cần hơn 3 năm để thay thế lượng khí đốt nhập khẩu từ Nga nếu nguồn cung bị cắt.

6 tháng biến động của thị trường chứng khoán thế giới

Thứ 6, 01/07/2022 | 09:58
Các nhà đầu tư hiện có rất ít thời gian để “nghỉ ngơi”, trong bối cảnh thị trường đã trải qua biến động suốt vài tháng qua và nguy cơ Mỹ rơi vào suy thoái.