Thấp thỏm trước mỗi mùa mưa bão
Nhiều năm qua, tình trạng sạt lở bờ sông Nhật Lệ, đoạn qua xã Quảng Ninh, tỉnh Quảng Trị, ngày càng diễn biến phức tạp. Trước mỗi mùa mưa bão cận kề, người dân dọc bờ sông lại "đứng ngồi không yên".
Hàng chục năm nay, gia đình ông Nguyễn Văn Tố, ở thôn Hàm Ninh, xã Quảng Ninh, canh tác trên thửa ruộng nằm ngay cạnh bờ sông Nhật Lệ. Thế nhưng, cũng chừng ấy năm gia đình ông sống trong thấp thỏm vì tình trạng sạt lở. Dòng sông mỗi năm lại ăn sâu vào đất liền cuốn trôi từng phần đất khiến diện tích sản xuất ngày càng thu hẹp.
"Mỗi năm sạt lở ăn sâu vào từ 2 – 3m khiến đất sản xuất ngày càng bị thu hẹp lại. Người dân kiến nghị cấp trên tạo điều kiện để đầu tư xây dựng kè, hạn chế tình trạng sạt lở bờ sông để ổn định làm ăn và sinh sống", ông Nguyễn Văn Tố cho biết.
Bờ sông Nhật Lệ đoạn qua xã Quảng Ninh sạt lở nghiêm trọng.
Theo ghi nhận của PV, nhiều đoạn bờ sông Nhật Lệ đang bị sạt lở kéo dài. Dòng nước khoét sâu vào chân bờ, tạo thành những hàm ếch lớn; nhiều mảng đất mới sạt xuống sông để lại những vết cắt nham nhở sát khu vực đất sản xuất.
Theo người dân địa phương, mỗi năm bờ sông tại đây bị xâm thực khoảng 2-3m vào đất nông nghiệp. Một số điểm sạt lở hiện chỉ cách khu dân cư khoảng 50m và nằm gần khu vực lăng mộ.
Dù đã nhiều lần kiến nghị và có các đoàn đến khảo sát, khu vực này vẫn chưa được xử lý căn cơ do nguồn kinh phí đầu tư kè còn hạn chế.
Sạt lở bờ sông khiến diện tích đất canh tác của người dân ngày càng thu hep.
Không chỉ tại thôn Hàm Ninh, sạt lở còn xảy ra tại nhiều thôn nằm hai bên bờ sông Nhật Lệ đi qua trên địa bàn xã Quảng Ninh. Theo UBND xã Quảng Ninh, hơn 11km bờ sông đang bị sạt lở, xói mòn, ảnh hưởng trực tiếp đến hơn 4.800 hộ dân và hàng chục hécta đất sản xuất, cùng hạ tầng, giao thông nông thôn.
Tại thôn Thuận Hóa, xã Đồng Lê, tỉnh Quảng Trị, tình trạng sạt lở bờ sông Gianh diễn biến nghiêm trọng trong những năm gần đây. Nước lũ cuốn trôi đất sản xuất, có vị trí sạt lở ăn sâu hơn 70m vào đất liền, ảnh hưởng đến hơn 40 hộ dân; trong đó 19 hộ thuộc diện phải di dời khẩn cấp.
Anh Nguyễn Minh Đức, Trưởng thôn Thuận Hóa, xã Đồng Lê, cho biết, tình trạng sạt lở bờ sông diễn ra nghiêm trọng trong những năm gần đây. Trước nguy cơ mất an toàn, người dân đồng tình với chủ trương di dời và mong muốn sớm được chuyển đến nơi ở mới.
Người dân kiến nghị cấp trên tạo điều kiện để đầu tư xây dựng kè, tuy nhiên nguồn kinh phí còn hạn chế nên chưa thể triển khai,
"Người dân trong diện bị ảnh hưởng hoàn toàn đồng tình và mong muốn được sớm di dời để tránh thiệt hại về người và tài sản. Hiện, chính quyền địa phương cũng đang nỗ lực, tạo mọi điều kiện để người dân được đến nơi ở mới", anh Nguyễn Minh Đức chia sẻ thêm.
Chủ động các phương án ứng phó
Để đưa các hộ dân ra khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở cao, UBND xã Đồng Lê đã triển khai Dự án Di dân khẩn cấp ra khỏi vùng sạt lở núi, sạt lở bờ sông Gianh trên diện tích hơn 2,3ha. Dự án do UBND xã Đồng Lê làm chủ đầu tư, có tổng mức đầu tư 46,5 tỷ đồng, nhằm bố trí nơi ở mới cho các hộ dân đang sinh sống tại khu vực có nguy cơ sạt lở cao.
Sau hơn 4 tháng triển khai, đến nay các hạng mục chính về mặt bằng và hạ tầng của dự án đã hoàn thành 100%. Người dân đã bốc thăm vị trí đất, chuẩn bị phương án xây dựng nhà; một số hộ đã bắt đầu vận chuyển vật liệu đến khu tái định cư.
Ông Đoàn Mạnh Toàn, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Lê cho biết, đến nay địa phương đã hoàn thành hạ tầng kỹ thuật và mặt bằng, tiến hành bàn giao đất cho các hộ dân bốc thăm để chuẩn bị xây nhà. Chính quyền đang tích cực tạo điều kiện để bà con sớm ổn định cuộc sống tại nơi ở mới.
Mặt bằng dự án tái định cư đã hoàn thành (Ảnh: Đ.H).
Song song với việc di dời người dân ra khỏi vùng nguy hiểm, việc ứng phó tại chỗ và chống sạt lở bằng công trình cũng đang được triển khai.
Đối với tình trạng sạt lở bờ sông Nhật Lệ, đoạn qua xã Quảng Ninh, trao đổi với PV Người Đưa tin, ông Lê Anh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Ninh cho biết, địa phương đã rà soát các điểm sạt lở, khu vực có nguy cơ cao, cắm biển cảnh báo và tuyên truyền người dân chủ động phòng tránh.
Cùng với đó, Công an xã được tăng cường kiểm tra, xử lý tình trạng khai thác cát trái phép. Với các điểm sạt lở nhỏ, xã chủ động bố trí kinh phí gia cố tạm thời; những vị trí sạt lở lớn đã được đề xuất tỉnh hỗ trợ kinh phí xây dựng kè kiên cố.
Được biết, qua rà soát, giai đoạn 2026-2030, tỉnh Quảng Trị sẽ thực hiện 14 dự án bố trí, sắp xếp dân cư tại 103 thôn, xóm với tổng kinh phí khoảng 575 tỷ đồng. Các dự án tập trung vào những khu vực có nguy cơ cao về sạt lở đất, sạt lở bờ sông và các loại hình thiên tai khác.
Với các khu vực sạt lở có nguy cơ cao, phương án ứng phó trước mắt được tính toán phù hợp theo từng địa bàn, từ sơ tán tạm thời khi có mưa lũ, di dân đến khu vực an toàn, bố trí vào các khu tái định cư hoặc đầu tư kè chống sạt lở để bảo vệ khu dân cư và đất sản xuất.
