Trong khi cày ruộng trên đảo Bute của Scotland, một người nông dân vô tình phát hiện ra mộ của một người đàn ông và một thiếu nữ từ thời kỳ đồ đồng. Ngôi mộ 4.000 năm tuổi này được phát hiện lần đầu vào năm 1863, nhưng sau đó bị lãng quên và không được khai quật cho đến năm 2022.
Kể từ đó, địa điểm này được khai quật và các hài cốt đã được đưa đi để phân tích. Giờ đây, các nhà nghiên cứu đã chia sẻ chi tiết về kết quả phân tích, hé lộ thêm về câu chuyện của 2 người đã sống và chết cách đây hơn bốn thiên niên kỷ.
Ngôi mộ được phát hiện trên đảo Bute của Scotland.
Năm 1863, một hộp sọ người được phát hiện tại Rhubodach trên đảo Bute. Nó được gửi đến Hội Cổ vật Luân Đôn, nhưng vì lý do nào đó, nó đã bị lãng quên và coi như thất lạc theo thời gian.
"Vào thời điểm đó, người ta ghi nhận những di hài khác vẫn còn nằm dưới lòng đất nhưng chúng đã bị bỏ lại", Matthew Knight của Bảo tàng Quốc gia Scotland giải thích với tờ The Scotsman. "Đáng tiếc là hộp sọ hiện đã bị thất lạc, nhưng việc tìm thấy và khai quật lại những di hài này cho phép chúng ta diễn giải lại và kể lại câu chuyện về cá nhân này".
Ngôi mộ vẫn nguyên vẹn trong hơn một thế kỷ rưỡi, cho đến khi một người nông dân cày ruộng vào năm 2022 tình cờ phát hiện ra địa điểm chôn cất này. Cuộc khai quật sau đó của Tập đoàn Khảo cổ AOC đã xác nhận sự hiện diện của 2 hài cốt bên trong ngôi mộ 4.000 năm tuổi. Hai người này, không được chôn cất cùng thời điểm mà được chôn chồng lên nhau.
Theo tờ The Independent, thi thể được tìm thấy ở vị trí cao nhất là một người đàn ông trưởng thành, khoảng 35 đến 50 tuổi vào thời điểm qua đời. Ông cao khoảng 1m68 và theo mọi nguồn tin, dường như ông có sức khỏe tốt khi qua đời. Được chôn cất bên dưới ông là hài cốt của một nữ giới, nhiều khả năng là thiếu niên hoặc phụ nữ trẻ.
Ngôi mộ có niên đại khoảng năm 2250 trước Công nguyên.
Đáng tiếc, cả hai bộ hài cốt đều không còn hộp sọ. Nguyên nhân được cho là do thực hành khảo cổ ở thế kỷ 19 thường chỉ thu thập riêng phần đầu để nghiên cứu, trong khi các phần còn lại ít được bảo tồn đầy đủ. Những hộp sọ từng được tìm thấy trước đây hiện cũng đã thất lạc, khiến việc phục dựng chân dung sinh học gặp nhiều hạn chế.
"Kết quả xác định niên đại bằng phương pháp carbon phóng xạ cho thấy họ qua đời trong quý cuối cùng của thiên niên kỷ thứ ba trước Công nguyên, tức là sau năm 2250 trước Công nguyên và người ở trên cùng có lẽ được chôn cất ngay sau đó, hoặc muộn hơn vài thế hệ so với người ở dưới", Jess Thompson, người phụ trách đầu tiên về khảo cổ học xương của Scotland, cho biết.
Những di vật này đã được công bố thông qua Đơn vị Kho báu và được giao cho NMS vào tháng 9/2025. Hiện chúng nằm trong số hàng ngàn hiện vật được lưu giữ tại một cơ sở mới ở Trung tâm Bộ sưu tập Bảo tàng Quốc gia tại Granton, Edinburgh, bắt đầu hoạt động vào mùa thu năm 2025.
Cơ sở này, được xây dựng như một phần của dự án Bộ sưu tập hài cốt người khảo cổ học Scotland (SAHRC), lưu giữ hài cốt của khoảng 2.500 cá thể được thu thập từ khoảng 600 địa điểm khảo cổ trên khắp Scotland, có niên đại từ thời kỳ đồ đá giữa đến thế kỷ 19.
Phương Linh (t/h)
