Cứu sống bé gái bị rắn độc cắn nhờ huyết thanh gửi bằng máy bay
Bị rắn cắn khi đang ngủ dưới nền nhà, bé gái 7 tuổi ở huyện A Lưới (Tp.Huế) rơi vào nguy kịch do nhiễm độc thần kinh nặng.
Bé gái 7 tuổi ở Tp.Huế bị rắn độc cắn đã được cứu sống nhờ huyết thanh gửi vận chuyển khẩn cấp bằng máy bay.
Theo Bệnh viện Trung ương Huế bệnh nhi 7 tuổi (ở A Lưới 5, Tp.Huế) bị rắn cắn nguy kịch đã được cứu sống nhờ huyết thanh được một hành khách đi máy bay tình nguyện hỗ trợ vận chuyển từ Tp.HCM trong đêm.
Khai thác tiền sử bệnh trước đó, khoảng 5h sáng , bé gái 7 tuổi nằm dưới nền nhà thì bất ngờ giật mình vì đau ở bàn tay phải. Dưới ánh đèn mờ, người lớn kịp nhìn thấy một con rắn khoang trắng - đen rút vào góc tối. Cả nhà hốt hoảng, garo tạm cánh tay và tức tốc đưa bé đến Trung tâm Y tế.
Tuy nhiên chỉ ít giờ sau, tình trạng bé xấu đi nhanh chóng. Các bác sĩ phải đặt nội khí quản để giữ đường thở rồi chuyển gấp lên tuyến trên. Khi nhập viện, bé đã liệt tứ chi, đồng tử giãn 5 mm hai bên và mất phản xạ ánh sáng. Dựa vào biểu hiện và mô tả con rắn từ gia đình, bác sĩ xác định đây là cạp nia.
Bé gái 7 tuổi ở A Lưới, Tp.Huế
bị rắn cạp nia cắn khi đang ngủ được Bệnh viện Trung ương Huế cứu sống.
Các bác sĩ đã chẩn đoán xác định trẻ nhiễm nọc độc thần kinh cực mạnh từ rắn cạp nia dựa trên lâm sàng và đặc điểm con rắn do gia đình mô tả, từ đó chỉ định phác đồ hồi sức tích cực và khẩn trương liên hệ huyết thanh kháng nọc ngay lập tức.
Điều đáng nói trong cuộc chạy đua với "24 giờ vàng", thời điểm huyết thanh phát huy hiệu quả tốt nhất, Ban giám đốc Trung tâm Nhi và Khoa Dược - Bệnh viện Trung ương Huế đã phối hợp cùng Bệnh viện Nhi đồng 1 (Tp.HCM) để vận chuyển được 5 lọ huyết thanh kháng nọc rắn ngay trong đêm.
Phương án gửi máy bay được lựa chọn và may mắn 5 lọ huyết thanh đã được một hành khách trên chuyến bay đêm Vietnam Airlines từ Tp.HCM - Huế tình nguyện nhận vận chuyển kịp thời đến Bệnh viện Trung ương Huế ngay trong đêm 1/2.
Nhờ can thiệp kịp thời, sau 2 ngày truyền thuốc, bệnh nhi bắt đầu cử động được các đầu ngón tay, ngón chân; sau 10 ngày điều trị, bệnh nhi tỉnh táo hoàn toàn, phục hồi cơ lực, không để lại di chứng thần kinh.
Sau thời gian điều trị tại viện đến nay, bệnh nhi đã hoàn toàn bình phục và được cho ra viện. Biết được hoàn cảnh bệnh nhi thuộc diện khó khăn, không có giường để nằm ngủ nên phải nằm giữa nền nhà, Bệnh viện Trung ương Huế đã kết nối cùng các nhà hảo tâm hỗ trợ viện phí và tặng giường mới cho gia đình, giúp em có điều kiện sinh hoạt tốt hơn sau khi hồi phục.
Phó giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Thanh Xuân, Phó giám đốc Bệnh viện Trung ương Huế, cho biết thành công của ca cứu sống bệnh nhi ngoạn mục sau khi bị rắn độc cắn không chỉ khẳng định sự phối hợp chặt chẽ giữa các tuyến y tế, mà còn nhờ tấm lòng sẵn sàng giúp đỡ của hành khách đi máy bay.
Theo Phó giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Thanh Xuân, mùa xuân, các loài rắn độc thường hay vào nhà khi thời tiết bên ngoài tự nhiên biến động. Người dân khi bị rắn cắn cần bình tĩnh, rửa sạch vết thương, bất động chi bị cắn ở vị trí thấp hơn tim và nhanh chóng đến cơ sở y tế; đồng thời tuyệt đối không tự ý hút độc hay đắp lá cây để tránh nhiễm trùng và chậm trễ thời gian cấp cứu.
Loài rắn độc hơn cả hổ mang
Chi cạp nia (Bungarus) là nhóm rắn thuộc họ Rắn hổ (Elapidae), nổi tiếng với nọc độc thần kinh rất mạnh, theo iNaturalist.
Rắn cạp nia Nam còn được biết đến với tên gọi mai gầm. Loài này phân bố chủ yếu từ miền Trung trở vào Nam, ghi nhận tại các tỉnh như Nghệ An, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Khánh Hòa, Tây Ninh và Đồng Nai.
Rắn cạp nia Bắc còn được gọi là rắn vòng trắng; tên tiếng Anh phổ biến là Chinese krait. Loài này phân bố chủ yếu ở miền Bắc và một phần miền Trung, từ Huế trở ra. So với cạp nia Nam, chúng thường có nhiều khoang trắng - đen hơn và dải khoang mảnh hơn, nhưng mức độ nguy hiểm về mặt y học là tương đương do cùng sở hữu nọc độc tác động lên hệ thần kinh.
Nọc độc rắn cạp nia chứa độc tố thần kinh mạnh.
Loài rắn này sở hữu vẻ ngoài bắt mắt, độc tính của rắn cạp nia lại được đánh giá là mạnh hơn cả rắn hổ mang. Ở chuột, chỉ cần 0,1 mg nọc độc cho mỗi kg cân nặng tiêm trực tiếp vào tĩnh mạch đã đủ không qua khỏi. Ở người, mỗi nhát cắn, rắn có thể tiêm vào khoảng 5 mg nọc, trong khi liều đe dọa tính mạng ước tính cho một người nặng 75 kg chỉ khoảng 1 mg.
Nọc rắn cạp nia là sự kết hợp của các độc tố hậu synapse và đặc biệt là độc tố tiền synapse, những chất có khả năng khóa chặt đường truyền thần kinh, gây liệt mềm kéo dài. Ở các dòng rắn cạp nia tại Việt Nam, nọc còn có thể chứa độc tố dạng natriuretic peptide, làm tăng thải natri qua thận, dẫn đến hạ natri máu và rối loạn điện giải, theo Hongkong Snake ID.
Điều khiến loài rắn này trở nên nguy hiểm không chỉ nằm ở độc tính mạnh, mà còn ở cách triệu chứng xuất hiện. Sau khi bị cắn, người bệnh thường không nhận thấy dấu hiệu nghiêm trọng vì vết cắn hầu như không đau và ít biểu hiện tại chỗ. Trong vài giờ đầu, triệu chứng có thể chỉ là buồn nôn, mệt mỏi hoặc đau nhức toàn thân. Tuy nhiên, trong thời gian đó, độc tố vẫn âm thầm tác động lên hệ thần kinh.
Độc tố của rắn cạp nia chủ yếu tác động lên thần kinh ngoại biên, làm liệt toàn bộ cơ vân. Bệnh cảnh vì thế có thể giống hôn mê sâu hoặc chết não, nhưng thực tế người bệnh vẫn còn ý thức, chỉ là không thể cử động hay đáp ứng.
Theo các nghiên cứu, khoảng 50% trường hợp bị loài này cắn có thể dẫn đến nguy cơ đe dọa tính mạng. Nếu không điều trị, không qua khỏi gần như là kết cục thường gặp. Loài họ hàng gần của rắn cạp nia là Bungarus multicinctus từng được xếp thứ 3 thế giới về độc tính nọc theo một số dữ liệu LD-50 trong nhóm rắn sống trên cạn, theo Thailand Snake.
Trúc Chi (t/h)
