Trong những ngày cuối tháng 10, Vương quốc Anh đã đồng thời triển khai 3 trong số 4 tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo hạt nhân lớp Vanguard ra biển.
Động thái này, diễn ra lần đầu tiên trong vòng 5 năm qua, chắc chắn thu hút sự chú ý của cả các đối thủ lẫn các đồng minh NATO của Anh.
Theo tờ The Times, cơ quan đầu tiên đưa tin về hoạt động này, 3 tàu đang hoạt động là HMS Vanguard, HMS Vigilant và HMS Vengeance; trong khi chiếc thứ 4, HMS Victorious, đang trong quá trình bảo dưỡng.
Một nguồn tin từ hải quân được tờ The Times trích dẫn đã mô tả việc triển khai này là "bất thường", nhưng không đưa ra giải thích chi tiết.
Tàu ngầm hạt nhân HMS Vanguard tại Căn cứ Hải quân HM Clyde, gần Faslane. Ảnh: Telegraph
Vương quốc Anh duy trì chính sách răn đe hạt nhân liên tục trên biển (CASD), theo đó luôn có ít nhất một tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân tuần tra.
Theo Navy Lookout – ấn phẩm độc lập hàng đầu về Hải quân Hoàng gia Anh – một tàu mang tên lửa đạn đạo đã hoạt động liên tục trên biển không gián đoạn kể từ năm 1969.
Trong lần triển khai hiện tại với 3 tàu ngầm lớp Vanguard này, tàu thứ hai được cho là đang chuẩn bị thay thế tàu thứ nhất đang tuần tra, còn tàu thứ ba có khả năng đang thực hiện thử nghiệm trên biển hoặc hoạt động huấn luyện, sẵn sàng.
Lần gần nhất 3 tàu ngầm cùng ra biển xảy ra hơn 5 năm trước. Năm ngoái, HMS Vanguard đã tuần tra 200 ngày, chỉ kém một tuần so với kỷ lục 207 ngày của HMS Victorious năm 2021.
Sự kiện lần này diễn ra trong bối cảnh Bộ trưởng Quốc phòng Anh Wes Streeting gần đây cảnh báo rằng nước này cần sẵn sàng cho chiến tranh trong khoảng 1.000 ngày tới.
Ông viết trên tờ Telegraph rằng "sự sẵn sàng gây hại của các đối thủ không phải là mới. Điều đã thay đổi là khả năng của họ. Đến năm 2030, sức mạnh lực lượng và nền kinh tế chiến tranh của họ có thể đặt họ vào vị thế tấn công".
Chính phủ Anh cũng vừa phát động chiến dịch "Be Ready" (Hãy sẵn sàng), kêu gọi các hộ gia đình dự trữ lương thực đóng hộp, nước, tiền mặt và radio quay tay trong 3 ngày để đối phó với tấn công mạng hoặc sự cố hạ tầng.
Phản ứng chính thức từ Bộ Quốc phòng Anh khá ngắn gọn. Một phát ngôn viên khẳng định: "Răn đe hạt nhân là nền tảng an ninh quốc gia, bảo vệ Anh và các đồng minh NATO mọi lúc, mọi nơi".
"Anh vẫn là đồng minh duy nhất tại châu Âu cam kết đặt lực lượng răn đe hạt nhân của mình vào nhiệm vụ phòng thủ chung của NATO. Điều này có nghĩa là tất cả các quốc gia đồng minh NATO đều đã được hưởng lợi từ sự bảo vệ của lực lượng răn đe hạt nhân của chúng tôi", vị phát ngôn viên nói trên Sky News.
Phát biểu này nhấn mạnh vai trò của lực lượng hạt nhân Anh trong hệ thống phòng thủ tập thể của liên minh quân sự này.
Bối cảnh rộng hơn còn bao gồm hợp tác hạt nhân với Pháp. Tuần trước, máy bay chiến đấu Typhoon của Không quân Hoàng gia Anh đã cùng máy bay Pháp thực hiện cuộc tập trận chung đầu tiên mô phỏng đòn tấn công hạt nhân trên không.
Bộ trưởng Lực lượng Vũ trang Pháp Catherine Vautrin cho biết, việc sở hữu "lực lượng hạt nhân độc lập không loại trừ khả năng phối hợp với các bên khác".
"Sự hợp tác hạt nhân giữa chúng tôi và Vương quốc Anh vẫn đang ngày càng sâu sắc hơn", bà Vautrin nói thêm.
Về phần mình, ông Streeting nhấn mạnh rằng trong một "thế giới ngày càng nguy hiểm, các đối thủ của chúng ta không nên có bất kỳ nghi ngờ nào".
"Vương quốc Anh và Pháp đang sát cánh cùng nhau trong cam kết bảo đảm an ninh châu Âu, cũng như duy trì khả năng răn đe – yếu tố đã góp phần gìn giữ hòa bình qua nhiều thế hệ", ông Streeting nói.
Theo các nguồn tin được The Times trích dẫn, việc 3 tàu ngầm hạt nhân cùng ra biển không nhất thiết mang tính thông điệp chiến lược.
Một cựu sĩ quan hải quân cấp cao cho rằng Hải quân Hoàng gia Anh đã duy trì trạng thái sẵn sàng với 2 tàu trong suốt "một thời gian dài", và việc xuất hiện tàu thứ 3 gây bất ngờ nhưng có vẻ không liên quan đến "thông điệp chiến lược".
Chuyên gia Tom Sharpe, từng chỉ huy 4 chiến hạm trong 25 năm phục vụ Hải quân Hoàng gia Anh, nhận định: "Nếu điều này có nghĩa là khả năng sẵn sàng hoạt động của những tàu này đang tăng lên thì đó là điều tốt. Đây không phải là điều gì mang tính chỉ dấu hay đáng ngờ, chỉ là lịch trình hoạt động thường lệ".
Ông cũng lưu ý rằng việc có 2 tàu trên biển không phải là điều bất thường – một tàu tuần tra duy trì răn đe liên tục và một tàu thử nghiệm trên biển.
Việc 3 tàu lớp Vanguard cùng hoạt động đồng thời phản ánh sự cải thiện về khả năng sẵn sàng của lực lượng tàu ngầm hạt nhân Anh, vốn từng gặp khó khăn về bảo dưỡng và lịch trình trong những năm gần đây.
Dù nguyên nhân chính xác chưa được Bộ Quốc phòng Anh công bố chi tiết, các nguồn tin đều hướng tới lý do vận hành thực tế: Duy trì tuần tra răn đe, chuẩn bị thay phiên và thử nghiệm sau bảo dưỡng, chứ không phải sự thay đổi đột ngột về tư thế chiến lược.
Minh Đức (Theo Sky News, Al Jazeera)
