ĐBQH: Chính sách tiền lương, phụ cấp cần đi đôi với hoàn thiện vị trí việc làm

Chiều 30/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại hội trường về tình hình kinh tế - xã hội.

Nhiều viên chức đang phải đảm nhận khối lượng công việc lớn

Tham gia thảo luận, ĐBQH Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long), cho rằng cần quan tâm xây dựng chế độ, chính sách phù hợp đối với đội ngũ viên chức làm việc tại cấp xã.

Theo đại biểu Yến Nhi, sau hơn 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều viên chức đang phải đảm nhận khối lượng công việc lớn, yêu cầu chuyên môn ngày càng cao, trong khi điều kiện làm việc còn khó khăn và phải thích ứng với những thay đổi sau sắp xếp, tổ chức bộ máy.

Vì vậy, đại biểu cho rằng cần quan tâm tương xứng đến chế độ, chính sách để tạo động lực cho đội ngũ này yên tâm công tác.

Cùng với đó, theo đại biểu, cần xem xét sự tương quan về chế độ, chính sách giữa cán bộ, công chức cấp xã và viên chức làm việc tại cấp xã.

Theo Nghị định số 381 năm 2026 của Chính phủ, chế độ phụ cấp công vụ đối với cán bộ, công chức cấp xã được điều chỉnh tăng từ 25% lên 55%, áp dụng từ ngày 1/7/2026 đến khi thực hiện cải cách chính sách tiền lương. Đây là sự quan tâm kịp thời của Nhà nước trước yêu cầu, nhiệm vụ ngày càng cao của cấp xã.

Tuy nhiên, theo đại biểu viên chức làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập cấp xã hiện chưa thuộc đối tượng áp dụng chế độ phụ cấp công vụ này.

Trong khi đó, có những vị trí viên chức đòi hỏi trình độ chuyên môn, trách nhiệm nghề nghiệp và khối lượng công việc cũng không kém so với cán bộ, công chức cấp xã.

Do đó, đại biểu kiến nghị Chính phủ nghiên cứu xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp đối với viên chức làm việc tại cấp xã.

Trong đó, nghiên cứu cơ chế phụ cấp hoặc hỗ trợ phù hợp đối với viên chức cấp xã. Trước mắt, cần đánh giá khả năng áp dụng phụ cấp đặc thù hoặc khoản hỗ trợ đối với những vị trí có khối lượng công việc lớn, yêu cầu chuyên môn cao, trực tiếp phục vụ người dân.

"Việc xây dựng chính sách phải căn cứ vào tính chất công việc, mức độ trách nhiệm, thu nhập hiện có và khả năng cân đối ngân sách; xác định rõ đối tượng, điều kiện và mức hưởng", đại biểu lưu ý.

Tiếp đó, bảo đảm sự tương quan trong tổng thể chính sách tiền lương và thu nhập. Khi xây dựng và triển khai Đề án cải cách chính sách tiền lương, đại biểu đề nghị Chính phủ đánh giá đồng thời chính sách đối với cán bộ, công chức và viên chức cấp xã trên cơ sở đối chiếu vị trí việc làm, trách nhiệm và điều kiện thực hiện nhiệm vụ. 

Đối với những vị trí có tính chất công việc tương đương, cần nghiên cứu phương án bảo đảm tương quan thu nhập hợp lý.

Đồng thời, gắn chính sách đãi ngộ với nâng cao chất lượng đội ngũ và hiệu quả cung ứng dịch vụ công. Chính sách tiền lương, phụ cấp cần đi đôi với hoàn thiện vị trí việc làm, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nghề nghiệp. 

Đối với địa bàn khó khăn, dân số đông hoặc là nhu cầu dịch vụ công lớn, cần có chính sách hỗ trợ phù hợp với điều kiện thực tế.

Gắn thu nhập cán bộ cấp xã với kết quả công việc

Đề cập đến chính sách tăng phụ cấp cho cán bộ cấp xã, ĐBQH Trần Thị Thu Phước (đoàn Quảng Ngãi) cho rằng sau sắp xếp, số thôn, tổ dân phố giảm hơn 46%, trong khi địa bàn quản lý của cấp xã rộng hơn. 

Cùng với việc tiếp tục phân cấp thêm nhiều thủ tục hành chính về địa phương, khối lượng công việc và trách nhiệm của cấp xã ngày càng lớn, đòi hỏi cán bộ phải có năng lực chuyên môn, khả năng giải quyết vấn đề.

"Việc tăng phụ cấp từ 25% lên 55% là cần thiết, nhưng tăng thu nhập mới chỉ giải quyết một phần vấn đề. Điều người dân quan tâm là sau khi chính sách được thực hiện thủ tục có nhanh hơn, công việc có được giải quyết dứt điểm hơn và thái độ phục vụ có tốt hơn không?", đại biểu nói.

Đại biểu nhận định, nếu đãi ngộ tăng nhưng cơ chế đánh giá vẫn bình quân, cào bằng thì khó tạo động lực cho người làm tốt, đồng thời chưa đủ sức buộc những người làm chưa tốt phải thay đổi.

Từ đó, đại biểu đề nghị, cần nghiên cứu gắn một phần thu nhập tăng thêm với kết quả công việc có thể đo lường như: Tỉ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn, mức độ hài lòng của người dân và số vụ việc được trực tiếp xử lý dứt điểm tại xã.

Các tiêu chí phải rõ ràng, phù hợp với đặc thù từng địa bàn, tránh chạy theo thành tích hoặc tạo thêm thủ tục đánh giá hình thức.

Bên cạnh đó, cần tạo cơ hội phát triển cho cán bộ có năng lực, có kết quả thực chất ở cơ sở thông qua việc ưu tiên đào tạo, quy hoạch và bổ nhiệm. Đồng thời, cần có cơ chế luân chuyển hai chiều giữa cấp tỉnh và cấp xã. Theo đại biểu, nếu chỉ yêu cầu cán bộ cơ sở gánh vác thêm nhiệm vụ mà không tạo điều kiện nâng cao năng lực và phát triển nghề nghiệp thì khó giữ được người giỏi lâu dài.

Đại biểu cũng đề cập đến việc nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu. Đại biểu cho rằng việc lãnh đạo Chính phủ trực tiếp xuống địa phương đã giúp tháo gỡ nhanh nhiều vướng mắc.

Cách làm này cần được duy trì thành nền nếp ở cấp tỉnh và cấp xã, với quy chế quy định rõ lịch đi cơ sở, nội dung làm việc, thời hạn xử lý và trách nhiệm trả lời từng vấn đề.

"Điều quan trọng không phải lãnh đạo xuống cơ sở bao nhiêu lần mà là sau mỗi lần làm việc, những vướng mắc nào được giải quyết và kết quả đến đâu", đại biểu nhấn mạnh.

ĐBQH Nguyễn Xuân Nghiêm (đoàn Tp.Đà Nẵng) bày tỏ đồng tình với chủ trương tổ chức bộ máy cấp xã tinh gọn, nhưng phải đi đôi với hiệu lực, hiệu quả và khả năng phục vụ nhân dân.

Theo đại biểu, hiện nay, một số phòng chuyên môn cấp xã phải phụ trách nhiều lĩnh vực, vừa thực hiện nhiệm vụ thường xuyên, vừa tiếp nhận thêm nhiệm vụ được phân cấp, đồng thời phối hợp với nhiều sở, ngành cấp tỉnh và cơ quan ngành dọc.

Trong khi đó, nhiều nhiệm vụ ở cơ sở lại phải thực hiện theo phương châm bám thôn, bám bản, bám nhân dân, "đi từng ngõ, gõ từng nhà", trong khi đi điều kiện đi lại rất khó khăn, một việc có thể mất nhiều thời gian.

"Nếu không được tổ chức hợp lý và bố trí nhân lực phù hợp, nguy cơ quá tải, chồng chéo, kéo dài thời gian giải quyết công việc là rất rõ", đại biểu Nghiêm nói.

Vì vậy, đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát chức năng, nhiệm vụ, thiết kế tổ chức các phòng chuyên môn khoa học, rõ trách nhiệm, giảm đầu mối phối hợp, bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả, thông suốt, hạn chế chồng chéo.

Đồng thời rà soát khối lượng công việc làm cơ sở bố trí biên chế phù hợp với mức độ phân cấp và đặc điểm địa bàn, quan tâm hơn đến các xã miền núi, biên giới, hải đảo.