Chiều 6/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi).
Xây dựng hệ thống quan trắc, cảnh báo ô nhiễm biển liên tục
Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Lê Hữu Trí (đoàn Khánh Hoà) cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, biển không chỉ là không gian phát triển kinh tế, mà còn là không gian sinh tồn của cộng đồng dân cư ven biển.
Vì vậy, luật cần giải quyết tốt mối quan hệ giữa khai thác và bảo tồn, giữa lợi ích quốc gia và quyền lợi chính đáng của người dân, giữa phát triển trước mắt và trách nhiệm đối với các thế hệ tương lai.
Đại biểu Lê Hữu Trí cho rằng phải chuyển mạnh từ tư duy "xử lý ô nhiễm" sang phòng ngừa và kiểm soát ô nhiễm ngay từ đầu.
ĐBQH Lê Hữu Trí (Ảnh: Media Quốc hội).
Đại biểu cũng đánh giá cao các quy định trong dự thảo luật về kiểm soát ô nhiễm, quản lý rác thải biển, ứng phó sự cố môi trường, phục hồi hệ sinh thái và trách nhiệm bồi thường thiệt hại.
Tuy nhiên, các điều luật cần được triển khai bằng cơ chế kiểm soát có thể đo lường, giám sát và xử lý được.
"Đề nghị xây dựng hệ thống quan trắc, cảnh báo ô nhiễm biển liên tục, kết nối dữ liệu giữa Trung ương và địa phương; công khai thông tin chất lượng môi trường biển tại các khu vực du lịch, nuôi trồng thủy sản và vùng có nguy cơ ô nhiễm cao", đại biểu Trí nói.
Đối với các cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm lớn, đại biểu lưu ý cần tăng cường kiểm tra đột xuất, giám sát nguồn thải và yêu cầu bảo đảm tài chính cho việc khắc phục sự cố.
Về ứng phó sự cố môi trường biển và cải thiện, phục hồi môi trường biển, đại biểu nhấn mạnh cần làm rõ trách nhiệm của cơ quan chỉ huy, cơ chế huy động lực lượng, nguồn kinh phí ứng phó và nguyên tắc người gây ô nhiễm phải chịu toàn bộ chi phí khắc phục.
"Không thể để xảy ra sự cố rồi mới xác định trách nhiệm; càng không thể để ngân sách nhà nước và người dân gánh chịu hậu quả từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp", đại biểu Trí nói.
Cá nhân, tổ chức gây ô nhiễm phải chịu chi phí phục hồi và bồi thường thiệt hại
Tham gia góp ý kiến về kiểm soát ô nhiễm môi trường biển từ đất liền và hoàn thiện hệ thống chính sách của Nhà nước, ĐBQH Trần Quang Tâm (đoàn Đắk Lắk) cho rằng, hiện nay áp lực ô nhiễm từ đất liền và các hoạt động kinh tế ven biển đang là nguy cơ làm suy kiệt hệ sinh thái biển.
Trong khi đó, các quy định về bảo vệ môi trường biển được nêu trong dự thảo chưa gắn kết chặt chẽ với cơ chế kiểm soát tải lượng ô nhiễm đổ ra biển.
ĐBQH Trần Quang Tâm (Ảnh: Media Quốc hội).
Cụ thể, theo đại biểu tại Điều 4 và Điều 56 của dự thảo mới chỉ dừng lại ở nguyên tắc chung chung về phòng ngừa, kiểm soát ô nhiễm mà thiếu công cụ kinh tế mạnh mẽ như: thuế môi trường biển dựa trên tải lượng xả thải, hoặc ký quỹ phục hồi môi trường bắt buộc đối với các dự án kinh tế lớn ven biển và chế tài xử phạt vi phạm xả thải…
Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung, hoàn thiện dự thảo luật theo hướng bổ sung nội dung khẳng định nguyên tắc về cá nhân, tổ chức gây ô nhiễm hoặc làm suy thoái môi trường biển phải chịu chi phí phục hồi và bồi thường thiệt hại theo nguyên tắc thị trường.
Đồng thời, ưu tiên bố trí nguồn thu từ sử dụng biển để đầu tư cho công tác quản lý, bảo vệ và phục hồi sinh thái biển.
Cùng với đó, đại biểu cho rằng cần quy định rõ thời điểm chấm dứt chế tài cứng rắn và đủ mạnh đối với các điểm xả thải công nghiệp ven bờ thay vì chỉ giao cho địa phương rà soát, đánh giá, xác định biện pháp và lộ trình, điều này dễ dẫn đến sự chậm trễ và thiếu hiệu quả trong thực thi.
ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Tp.Hải Phòng) cũng đề nghị hoàn thiện các quy định tại dự thảo luật về ưu tiên tái sử dụng chất nạo vét và kiểm soát môi trường trong hoạt động nhận chìm ở biển."
Đại biểu nêu thực tế tại Hải Phòng, các doanh nghiệp phản ánh yêu cầu nạo vét, duy tu luồng có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng tiếp nhận tàu và hiệu quả khai thác cảng.
Đồng thời, nên tận dụng chất nạo vét làm vật liệu san lấp khi đáp ứng yêu cầu, góp phần giảm nhu cầu khai thác vật liệu mới và giảm lượng nhận chìm xuống biển.
ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (Ảnh: Media Quốc hội).
Cho rằng, dự thảo luật đã quy định ưu tiên tái chế hoặc sử dụng vào mục đích có ích khác khi đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, môi trường. Tuy nhiên, điểm d khoản 2 Điều 70 lại cấm sử dụng vật, chất đã được cấp phép nhận chìm làm vật liệu xây dựng, san lấp hoặc mục đích khác.
Quy định này nhằm ngăn chặn việc lợi dụng giấy phép nhận chìm để mua bán, khai thác trái phép chất nạo vét. Nhưng tôi cho rằng cũng cần làm rõ cách xử lý trường hợp sau khi được cấp phép, trước khi nhận chìm, xuất hiện phương án sử dụng chất nạo vét có ích, đáp ứng đầy đủ điều kiện.
Đại biểu đề nghị kết nối rõ hai điều này: đánh giá khả năng tái sử dụng ngay khi lập phương án nạo vét; quy định nguyên tắc cho phép chuyển sang phương án sử dụng có ích thông qua việc điều chỉnh hoặc trả lại giấy phép và hoàn thành các yêu cầu pháp luật tương ứng. Giao Chính phủ quy định tiêu chí phân loại chất nạo vét, điều kiện sử dụng, thẩm quyền và trình tự xử lý liên thông.
Việc chuyển phương án phải được kiểm soát bằng kết quả đánh giá chất lượng vật chất và điều kiện của nơi tiếp nhận.
Đối với khoản 2 Điều 69, đại biểu tán thành việc tích hợp thẩm định nội dung đánh giá tác động môi trường vào thủ tục cấp phép nhận chìm cho dự án chỉ có nạo vét và nhận chìm.
"Đề nghị bổ sung rõ việc tích hợp phải bảo đảm yêu cầu về tham vấn, năng lực thẩm định và giám sát môi trường; đánh giá cả nơi nạo vét, nơi nhận chìm và tác động tích lũy khi nhiều hoạt động cùng diễn ra trong một vùng biển", đại biểu Việt Nga nêu ý kiến.
