ĐBQH nêu lý do tài xế xe công nghệ, người giao hàng cần tham gia BHXH bắt buộc

Chiều 21/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.

Phần lớn người làm việc trên nền tảng số chưa có bảo hiểm tai nạn lao động

Tham gia góp ý kiến về người làm việc trên nền tảng số, ĐBQH Nguyễn Hải Long (đoàn Tp.Đà Nẵng) tán thành chủ trương từng bước đưa người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. 

Hình ảnh các anh chị tài xế xe công nghệ, người giao hàng chạy đơn từ sáng sớm đến khuya đã rất quen thuộc. Họ làm việc trên đường cả ngày, nguy cơ tai nạn giao thông cao, nhưng phần lớn chưa có bảo hiểm tai nạn lao động, cũng chưa tích lũy được thời gian đóng để hưởng lương hưu.

"Chính sách an sinh xã hội không chỉ giải quyết những rủi ro mà người lao động đang gặp phải hôm nay, mà còn phải ngăn ngừa những rủi ro mà xã hội sẽ phải đối mặt trong 20–30 năm tới. Chúng ta không thể phát triển kinh tế số bằng cách để lại phía sau một thế hệ người lao động không có bảo hiểm an sinh khi về già", đại biểu Hải Long nêu. 

Vì vậy, đại biểu đề nghị Luật xác định mốc thời gian bắt đầu thực hiện, có thể từ năm 2028 như ý kiến đã nêu trong báo cáo thẩm tra, để các cơ quan có thời gian chuẩn bị cơ sở pháp lý và dữ liệu; thực hiện theo lộ trình, trước hết áp dụng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp vì đây là rủi ro thường gặp nhất của nhóm lao động này và mức đóng thấp, sau đó mới mở rộng sang chế độ hưu trí, ốm đau.

"Làm được như vậy thì người lao động trên nền tảng số được tham gia hệ thống an sinh xã hội, khi không may gặp tai nạn trên đường chạy xe, giao hàng thì bản thân và gia đình có khoản trợ cấp để điều trị, ổn định cuộc sống", đại biểu Hải Long nêu. 

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Chu Lương Trí (đoàn Tp.Quảng Ninh) cho biết, các ý kiến tại cơ sở có băn khoăn và mong muốn đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc về việc mở rộng các đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc của dự thảo luật.

Hiện nay, dự thảo luật đang quy định Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với các nhóm đối tượng được nêu.

Tuy nhiên, cơ quan địa phương cũng đề xuất chỉnh sửa: Đề nghị Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội theo lộ trình, thí điểm trước với nhóm lao động có nền tảng số, có khả năng thu thập dữ liệu rõ ràng, ví dụ như vận tải và giao hàng công nghệ. Sau đó, đánh giá và cân nhắc mở rộng sang các nhóm lao động tự do khác.

Đồng thời với việc trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội theo lộ trình, đại biểu cho rằng cũng cần phải ban hành các tiêu chí về đối tượng, ngưỡng thu nhập, mức đóng và mức hỗ trợ cho người thu nhập thấp gắn với chính sách hỗ trợ tiền đóng mà dự thảo đã giao Chính phủ xây dựng.

Cùng với đó, cần phải quy định việc giao nền tảng số có trách nhiệm đăng ký, cung cấp dữ liệu thu nhập, khấu trừ cũng như nộp thay cho người lao động. Đồng thời, cần phải bổ sung chế tài và biện pháp khuyến khích cho nhóm này khi họ tham gia vào việc đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện.

Thế nào là người làm việc trên nền tảng số?

Góp ý kiến về mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đối với lao động trên nền tảng số, ĐBQH Vương Quốc Thắng (đoàn Tp.Đà Nẵng) đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ trong việc nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và đề xuất các giải pháp mở rộng diện bao phủ an sinh cho lao động công nghệ, lao động tự do.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay khung pháp lý về lao động, việc làm, tiền lương và cơ chế xác định thu nhập đối với nhóm này chưa thật sự đầy đủ.

Theo đại biểu, dự thảo Luật mới nêu tên nhóm đối tượng nhưng chưa có tiêu chí nhận diện thế nào là "người làm việc trên nền tảng số", thu nhập "ổn định, thường xuyên" ở mức nào? và chưa xác định ai đóng phần thay cho người sử dụng lao động.

"Nếu chuyển sang bắt buộc khi các yếu tố này chưa rõ, chưa đạt đồng thuận xã hội thì sẽ tạo áp lực tuân thủ rất lớn và dễ phát sinh tranh chấp như cơ quan thẩm tra đã cảnh báo", đại biểu Thắng nêu.

Theo đại biểu cần tiếp thu ý kiến được nêu tại báo cáo thẩm tra, quy định rõ thời điểm bắt buộc thực hiện là từ năm 2028. Lộ trình đến năm 2028 có khoảng thời gian 2 năm cần thiết (sau khi Ban chấp hành Trung ương ban hành Nghị quyết về cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội, dự kiến đầu năm 2027) để hoàn thiện khung pháp lý về lao động nền tảng.

Đồng thời, xây dựng, thử nghiệm hệ thống dữ liệu liên thông, chia sẻ giữa cơ quan BHXH, cơ quan Thuế và các doanh nghiệp sở hữu nền tảng số.

Hoàng Bích - Hữu Thắng